ВАРИАНТЫ ПЕРЕВОДА РОМАНА «МИНИЕ ДНИ» НА АНГЛИЙСКИЙ ЯЗЫК

Аннотация

This article provides information about the translation options and translators of Abdulla Qadiri's novel "O'tkan Kunlar" in English. Also, the process of translating this novel into English, its place and time, and the researchers' comments on the quality and potential of the translation will also be discussed. Keywords: Bygone Days, Mark Edward Reese, Bygone Days, United States, Peace Corps Volunteer, School in Kakon, English language. ВАРИАНТЫ ПЕРЕВОДА РОМАНА «МИНИЕ ДНИ» НА АНГЛИЙСКИЙ ЯЗЫК Аннотация. В данной статье представлена информация о вариантах перевода и переводчиках романа Абдуллы Кадири «Откан Кунлар» на английский язык. Также будет обсуждаться процесс перевода этого романа на английский язык, его место и время, а также комментарии исследователей о качестве и потенциале перевода. Ключевые слова: «Минувшие дни», Марк Эдвард Риз, «Минувшие дни», США, волонтер Корпуса мира, школа в Каконе, английский язык. Tarjima qandaydir fan sohasi emas, balki muallifning fikrini yetkazib berish san‘atidir. Mark Eduard Reese “O‘tkan kunlar” yozilganidan yuz yil o‘tib, asar deyarli bir vaqtda uch tarjimon tomonidan ingliz tiliga tarjima qilindi. Tarjimonlar: Ilhomjon To‘xtasinov, Karol Ermakova va Mark Eduard Reeselardir. Mazkur tadqiqotda “O‘tkan kunlar”ning asliyat tilidagi hamda yuqorida ketma-ket nomlari keltirilgan tarjimonlar tomonidan qilingan inliz tilidagi tarjimalarda keltirilgan frazeologik birliklarning milliy-madaniy xususiyatlarini taqqoslab o‘rganishni maqsad qilinganligi sababli, ushbu tarjimonlar va ular tomonidan amalga oshirilgan “O‘tkan kunlar” romani tarjima xususiyatlariga batafsil to‘xtalib o‘tilish joizdir. Hozirgi davrdagi ”O‘tkan kunlar” romanining yuqori beshlik reytingni egallab turgan ingliz tilidagi tarjimasi Amerikalik tarjimon Mark Eduard Reese tomonidan amalga oshiriladi. 2 91 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ushbu tarjima asar milliy va xorijiy o‘quvchilar tomonidan qizg‘in kutib olinishi bilan birga, asar tarjimoni Mark Eduard Reese va uning tarjimasi yurtboshimiz hamda ko‘pgina o‘zbek adabiyoti namoyondalari tomonidan yuksak olqishlarga muvaffaq bo‘ldi. Mark Reese Amerika Qo‘shma Shtatlarining Arizona shtatidagi chet bir qishloqda tug‘ilib, voyaga yetgan. U Markaziy Osiyodagi deyarli yigirma besh yillik ish faoliyatini 1994-1996- yillarda Amerika Qo‘shma Shtatlarining O‘zbekistondagi “Tinchlik Korpusi” ikkinchi guruh ko‘ngillisi sifatida boshlagan. Bungacha u O‘zbekiston haqida mutlaqo bexabar bo‘lgan. U sakkiz yillik faoliyati davomida ikki yil Qo‘qondagi 23-sonli maktabda ingliz tilidan dars berdi, o‘zbek tilini o‘rgandi, shu bilan birgalikda dala ishlarini o‘rgandi. Qo‘qon xalqi tili, madaniyati va turmush tarzi bilan yaqindan tanishdi, davlat departamentining qiyosiy dinshunoslik boʻyicha Oʻzbekistondagi hamkorlik dasturining mamlakat direktori, Mudofaa vazirligi uchun tarjimon va maslahatchi, shuningdek, mamlakat ichidagi akademik tadqiqotlar va ilmiy tarjima ishlari bilan shug‘ullandi. Mark Reese Qo'shma Shtatlar Mudofaa vazirligida tarjima va madaniy maslahat shartnomalarini boshqaradigan sayt menejeri bo'lib faoliyat ko‘rsatgan. Keyinchalik u Amerika Qo‘shma Shtatlari dengiz akademiyasida ishlagan, Yaqin Sharq va Islom tadqiqotlari markazi direktori o‘rinbosari va Mintaqaviy tadqiqotlar markazining ta’sischi direktori lavozimlarida ishladi. Afg‘onistonga tarjimon sifatida yuborilgan. Shuningdek, Mark Reese Termiz, Samarqand va Qo‘qon shaharlarida an‘anaviy o‘zbek maktablarida bolalarga ingliz tilidan dars bergan va o‘qituvchilar malakasini oshirish dasturlarida faol qatnashgan. Hozirda Mark Reese o‘zbek tarjimonlari, yozuvchilari va ijodkor rassomlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan “Muloqot” madaniy hamkorlik dasturi direktori lavozimida faoliyat olib bormoqda. Uning “The Uzbek Modernist” vebsaytida Abdulla Qodiriyning hayoti, ijodi hamda “O‘tkan kunlar” romani va tarjimonning o‘z bibliografik ma‘lumotlari berilgan. Ayni paytda Mark AQSHning Tennesi Shtati Nashvil shahrida istiqomat qiladi. Mark Reese Farg‘ona vodiysidagi xizmat safari davomida ko‘pgina taassurotlarga ega bo‘lib, o‘ziga berilgan vazifani nihoyasiga yetkazgach, vataniga qaytib, Vashington universitetida Turkiy tillar va adabiyoti, xususan o‘zbek tili, jadidchilik va islom fikhi bo‘yicha tahsil oldi. O‘zbek va uyg‘ur tillarini chuqur o‘rgana boshladi. Mark Reese Abdulla Qodiriyning ijodi bilan o‘zining ustozi- professor Elza Sirtiut orqali tanishdi. Mark Eduard Reesening so‘zlariga ko‘ra, Elza Sirtiut Toshkent va Qo‘shma Shtatlardagi Sietl shaharlari o‘rtasida birodarlik munosabatlarini o‘rnatish tashabbuskorlaridan biri bo‘lgan. Sirtiut rahbarligida Mark qadimiy turkiy tilning qadimgi shakllaridan O‘rxun yozuvini va chig‘atoy tilini o‘rgandi. 2002-yilda aspiranturada o‘qib yurgan kezlarida Markga imtihon topshirish uchun “O‘tkan kunlar” romanining dastlabgi bobini tarjima qilish vazifasi yuklatiladi. Ma