ТАБИИЙ МОНОПОЛ ТАШКИЛОТЛАРНИ БОШҚАРИШДА РАҚОБАТ МУҲИТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ Саидов Машъал Самадович -

Аннотация

Ушбу мақолади мамлакатимизда табиий монопол субъектлар фаолиятини бошқаришда рақобат муҳитини шакллантириш борасида давлат томонидан олиб борилаётган ислоҳотлар, жумладан хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш, монополияга қарши курашишни тартибга солиш, рақобат муҳитини ривожлантириш, табиий монополиялар субъектлари фаолиятини назорат қилиш ва тартибга солишнинг мақсад ва шакллари ёритилган . Калит сўзлар: монополия, табиий монополия, қўлай рақобат муҳити, рақобат механизми, монопол бозорларга табақалашган ёндашув, маҳсулот сифати, нархлар (тарифлар)ни режалаштириш, монополист корхона, “картель” келишувлар, товар ва молия бозори. РАЗВИТИЕ КОНКУРЕНТНОЙ СРЕДЫ В УПРАВЛЕНИИ ОРГАНИЗАЦИЯМИ ЕСТЕСТВЕННОЙ МОНОПОЛИИ Саидов Машъал Самадович - Ташкентский государственный экономический университет, к.э.н., доцент Аннотация. В статье описаны цели и формы государственных реформ в управлении естественными монополиями в стране, включая помощь приватизированным предприятиям, регулирование антимонопольного законодательства, развитие конкурентной среды, контроль и регулирование естественных монополий. Ключевые слова: монополия, естественная монополия, благоприятная конкурентная среда, механизм конкуренции, дифференцированный подход к монопольным рынкам, качество продукции, ценовое (тарифное) планирование, монополистическое предприятие, «картельные» соглашения, товарные и финансовые рынки. DEVELOPING A COMPETITIVE ENVIRONMENT IN THE MANAGEMENT OF NATURAL MONOPOLY ORGANIZATIONS Saidov Mashal Samadovich - Tashkent State University of Economics, PhD (in economics), dotsent Annotation. This article describes the goals and forms of state reforms in the management of natural monopolies in the country, including assistance to privatized enterprises, regulation of antitrust, development of a competitive environment, control and regulation of natural monopolies. Key words: monopoly, natural monopoly, favorable competitive environment, competition mechanism, differentiated approach to monopoly markets, product quality, price (tariff) planning, monopolistic enterprise, "cartel" agreements, commodity and financial markets. Кириш. Янгиланиб бораётган ислоҳотлар тўғрисида”ги қарорига мувофиқ қўмита ташкил иқтисодиётни барқарор ривожлантириш сало- этилди. ҳиятини, хусусан иқтисодиёт реал секторида Қўмита зиммасига бугунги кундаги замо- аниқ мақсадларни кўзлаган ҳолда ва ялпи навий ислоҳотларни иқтисодиётнинг реал сек- модернизация қилиш ҳамда давлат томонидан торида, яъни хусусийлаштирилган корхоналар- амалга оширилаётган чора-тадбирлар иқтисо- га кўмаклашиш, монополияга қарши курашиш- диётнинг стратегик тармоқларини хусусий ни тартибга солиш, рақобат муҳитини ривож- мулкчиликка олиб ўтмоқда, хусусан, табиий лантириш, табиий монополиялар субъектлари монополиялар соҳаларида рақобат муҳитини фаолиятини назорат қилиш ва товар-хом ашё яратиш борасида ишлар босқичма - босқич биржаларини лицензиялаш орқали шаффоф му- амалга оширилмоқда. ҳитни шакллантириш вазифалари қўйилди. Мамлакатимизнинг айнан реал секторида Ўзбекистон Республикаси монополияга рақобат муҳитини ривожлантириш ҳамда моно- қарши курашиш қўмитаси томонидан 2019- полияга қарши курашишни тартибга солиш ва 2023 йилларда товар ва молия бозорларида ра- капитал бозорини тубдан такомиллаштириш қобатни ривожлантириш стратегиясини ишлаб мақсадида, Ўзбекистон Республикаси Призенти- чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар нинг 2019 йил 24 январдаги ПК-4126 сонли Маҳкамасига тасдиқлаш учун қуйидагилар қа- “Ўзбекистон Республикаси монополияга қарши рорга киритилди [1]: курашиш қўмитаси фаолиятини ташкил этиш -рақобатни ҳимоя қилиш ва ривожланти- риш тизимини трансформация қилиш ҳамда мо- Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 6 МАКРОИҚТИС ОДИЙ СИЁСАТ нополияга қарши тартибга солишнинг миллий кадрларни тайёрлаш бўйича махсус йўналиш- иқтисодиётда ва жаҳон иқтисодиётида юз бера- ларни жорий этиш; ётган таркибий ўзгаришлар ва жараёнларнинг - муносиб моддий таъминот ва ижтимоий юксак талабларига жавоб берадиган мутлақо шароитлар борасида ижтимоий кафолатларни янги илғор моделини яратиш; назарда тутган ҳолда Монополияга қарши кура- - товар ва молия бозорларини таҳлил шиш қўмитаси фаолияти самарадорлигини қилишнинг мослашувчан, шу жумладан хулқ- ошириш ҳамда коррупцияни келтириб чиқарув- атвор иқтисодиёти (behavioral economics) тамо- чи турли омилларнинг олдини олиш. йилларига асосланган воситалари ва усуллари- Мавзуга оид адабиётлар таҳлили. Қулай ни жорий этиш; рақобатли тадбиркорлик муҳитини шаклланти- - рақобатни ҳимоя қилиш бўйича олдини риш мақсадида халқаро стандартларга мувофиқ олувчи воситаларни, шу жумладан монополияга янги нормаларни ишлаб чиқиш ва миллий қо- қарши комплаенс механизми – биринчи навбат- нунчиликни модернизация қилиш йўли билан да товар ва молия бозорларида устун мавқени монополияга қарши тартибга солиш чоралари эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъектлар ва компанияларнинг рақобатга қарши хулқ- ичида рақобат тўғрисидаги қонунчилик талаб- атворига қарши курашиш чоралари