ИЗУЧЕНИЕ ТЕХНИКИ БЕГА БЕГУНОВ НА КОРОТКИЕ ДИСТАНЦИИ

Аннотация

The following article describes the technical training of short-distance runners and the content of short-distance running techniques. Key words: Athletics, technical training, sprinter, short distance, speed, speed endurance, power agility. Tadqiqot mavzusining dolzarbligi: Jismoniy tarbiya va sport bugungi kunga kelib yurtimizda shiddat bilan rivojlanayotgan sohaga aylanib kelmoqda. Mamlakatimizda Jismoniy tarbiya orqali talabalarni sog’ligini mustahkamlash, jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish vatan himoyasiga va mehnatga bo’lgan layoqatini kamol toptirishda yengil atletika sport turining o’rni kattadir. Yengil atletika sport turi insonlarni har tomonlama jismoniy rivojlanishida asosiy sport turlaridan biri hisoblanadi. Talabalarni yetuk, sog‘lom bo‘lib tarbiya topishida yengil atletikaning yurish, yugurish, sakrash, uloqtirish va ko’pkurash turlari orqali jismoniy sifatlarini rivojlanishida muhim ahamiyatga egadir. Jismoniy tarbiya - bu sportchi trеnirovka jarayonining eng muhim qismi bo‘lib, yuksak sport natijalariga erishish uchun mustahkam zamin yaratilishini ta'minlaydi. U eng avvalo sportchining har tomonlama va maxsus jismoniy rivojlanish jarayoni hisoblanadi. Shu munosabat bilan, jismoniy tayyorgarlik umumiy jismoniy tayyorgarlikka hamda maxsus jismoniy tayyorgarlikka bo‘linadi. Umumiy jismoniy tayyorgarlik sportchi butun gavdasini, umuman, uyg‘un tarzda rivojlantirishga, barcha harakat, mushaklarini rivojlantirishga, organizm a'zolari va tizimlarini mustahkamlashga hamda ularning funksional imkoniyatlarining oshirishga, harakatlarni muvofiqlashtira olish qobiliyatini, kuch-quvvatni, tеzkorlikni, chidamlilikni, chaqqonlik va epchillikni oshirishga, gavda tuzilishidagi va gavda dеfеktlarini tuzatishga qaratilgan bo‘ladi. 2 6 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Mazkur masalalarlarning hal etilishi kishining har tomonlama jismoniy takomillashuviga ko‘proq ta'sir etib, sportchining uyg‘un rivojlanishini ta'minlaydi. Jismoniy tarbiya orqali talabalarni sog‘ligini mustahkamlash, jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish vatan himoyasiga va mehnatga bo’lgan layoqatini kamol toptirishda yengil atletika sport turining o‘rni kattadir. Yengil atletika sport turi insonlarni har tomonlama jismoniy rivojlanishida asosiy sport turlaridan biri hisoblanadi. Talabalarni yetuk, sog’lom bo’lib tarbiya topishida yengil atletikaning yurish, yugurish, sakrash, uloqtirish va ko’pkurash turlari orqali jismoniy sifatlarini rivojlanishida muhim ahamiyatga egadir. Yugurish joydan joyga ko‘chishning tabiiy usulidir. Bu jismoniy mashqning keng tarqalgan turi bo’lib ko’pgina sport turlari (futbol, basketbol, tennis va boshqalar) tarkibiga kiradi. Yugurishning juda ko’pgina xillari yengil atletika turlarining tarkibiy qismi hisoblanadi. Yugurganda tanadagi mushak guruhlarining deyarli hammasi ishga tushadi, yurak-qon tomir, nafas olish va boshqa tizimlar faoliyati kuchayadi, modda almashinuvi ancha oshadi. Yugurish bilan shug’ullanish jarayonida kishi irodasi mustahkamlanadi. Yugurish har tomonlama jismoniy rivojlanishning asosiy vositalaridan biridir. Tadqiqotning maqsadi. Qisqa masofaga yuguruvchi talabalarning texnnikasi va texnik tayyorgarlik holatini o‘rganishda iborat Tadqiqot vazifalar: 1. Mavzuga doir adabiyotlarni o‘ganish 2. Qisqa masofaga yuguruvchi talabalarning texnik tayyorgarliklarini aniqlash; 3. Yugurish texnikasini tahlil qilish Yugurishda yuqori natijalarga erishish uchun tezlik(tezkorlik), chidamlilik, tezlik chidamliligi, chaqqonlik kabi jismoniy sifatlar rivojlangan bo‘lmog‘i lozim. Hozirgi vaqtda ko’pgina murabbiylar sprinterlik yugurish texnikasi o’ta individual bo’lishini va ma’lum bir biomexanikaviy tavsiflarga qaramasdan, sportchining muayyan individual xususiyatlariga, shuningdek, u erishadigan shiddat va tezkorlik darajasiga bog’liq ekanligini e’tirof etadilar. Bu albatta, hamma uchun umumiy bo‘lgan oqilona texnika elementlarini rad etmaydi, ularni takomillashtirish ustida hozirda ham shug’ullanib kelinadi. Tajribali va iqtidorli yosh tadqiqotchilar tomonidan sport mashg’ulotlarini tashkil qilishning xalqaro andozalari, yetakchi murabbiylarning ish tajribalari ham davr talablari asosidagi faoliyatlari izchillik bilan o„rganilmoqda. Biz bilamizki, yengil atletikaning qisqa masofalarga yugurish turi butun dunyoda ommalashgan sport turlaridan hisoblanadi. Sport natijalari kundan kunga o’sib borishi qisqa masofalarga yuguruvchi sportchilarni tayyogarlik mashg’ulotlarini samarali taqsimlash uslubiyatini takomillashtirishni taqozo etmoqda. Qisqa masofaga yuguruvchilarni tayyorlash bo’yicha dunyodagi yetakchi olimlar bilan bir qatorda yurtimizdagi mutaxassislar ham mashg„ulot uslubiyatini takomillashtirish bo’yicha izlanishlar olib borganlar. Ulardan E.R.Andris, R.Q.Qudratov, N.T.To„xtaboyev, K.T.Shakirjonovalar mashg’ulotlarda texnikani to’g’ri o’rgatish, vosita va usullarni qo’llanishi uslubiyatiga ko‘pro