ПЕРСПЕКТИВЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ РОЗНИЧНЫХ БАНКОВСКИХ УСЛУГ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ

Аннотация

This article examines the importance of retail banking services in banking, the scientific and theoretical foundations of retail banking services, and the practice of their development in advanced foreign practices. Also, based on the importance of information technologies in the development of retail services, the possibilities of their wide use were considered. Keywords: retail banking, deposit, remote banking services, internet banking, mobile banking, Bank-client, online banking. ПЕРСПЕКТИВЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ РОЗНИЧНЫХ БАНКОВСКИХ УСЛУГ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ Аннотация. В данной статье исследовано значение розничных банковских услуг в банковской сфере, научно-теоретические основы розничных банковских услуг, а также практика их развития в передовой зарубежной практике. Также, исходя из важности информационных технологий в развитии розничных услуг, были рассмотрены возможности их широкого использования. Ключевые слова: розничный банкинг, депозит, дистанционное банковское обслуживание, интернет-банкинг, мобильный банкинг, Банк-клиент, интернет-банкинг. O’zbekiston Respublikasi bank tizimini rivojlantirish oldida turgan asosiy vazafalardan biri bu bank xizmatlari sifatini oshirish, xizmatlar ko’lamini kengaytirish va ularni rivojlangan davlatlar banklari darajasiga yetkazishdan iborat. Yurtboshimiz ta’biri bilan aytganda, bu borada zamonaviy bank xizmatlarini rivojlantirishva bank xizmatlarini ommabopligiga alohida e’tibor qaratish lozim. O’zbekiston Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi farmoni bilan qabul qilingan. “2017–2021 yillarda O’zbekistonni rivojlantirishning beshta ustuvor yo’nalishi bo’yicha Harakatlar strategiyasi”da ham “bank tizimini isloh qilish, banklar depozit bazasining kapitalizatsiyasini chuqurlashtirish va barqarorligini oshirish, ularning moliyaviy barqarorligini va ishonchligini mustahkamlash, istiqbolli investision loyihalar hamda kichik biznes va tadbirkorlik sub’ektlarini kreditlashtirishni yanada kengaytirish” vazifasi belgilab berilgan. 1 27 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Darhaqiqat, tijorat banklari xizmatlar bozorining rivoji nafaqat xalq xo’jaligiga kapitalni taqsimlashga, balki aholiga axborot berish, to’lovlarni tezlashtirish va boshqa bir qancha qulaylik va imkoniyatlarni yaratib beradi. Shu asosda bizning oldimizda chakana bank xizmatlari sohasida xorijiy davlatlar tajribasini o’rganish va ushbu tajribaning ijobiy jihatlariniO’zbekiston banktizimidagi ichki holatdan kelib chiqib joriy etish bugungi kunning dolzarb masalalaridan hisoblanadi. Tijorat banklarida chakana xizmatlar ko’rsatishni rivojlantirish, ulargi xorij tajribasini joriy etish bilan bog’liq muammolar ko’plab iqtisodchi-olimlar tomonidan tadqiq etilgan. Jumladan, Ikramova N.R, Trofimov D.V, Nikonorov V.V, Bekchanov M., Abduraxmanov R, Omonov A.A, Aliqoriev O. va boshqalar bugungi kunda tijorat banklari tomonidan ko’rsatilayotgan ko’plab chakana xizmatlarning o’ziga xos jihatlari, ularning rivojlanishidagi mavjud muammolarni tadqiq etganlar. Xususan, A.S. Goncharuk tomonidan “Chakana bank xizmatlari – bu aholiga tijorat bilan bog’liq bo’lmagan shaxsiy, oilaviy ehtiyojlanini qondirish uchun standartlashtirilgan bank mahsulotlariga asoslangan xizmatdir” degan mualliflik ta’rifi shakllantirildi. Bank xizmatlarini yo’naltirilish maqsadi va texnologiyasi nuqtai nazaridan qaraydigan bo’lsak, bizning fikrimizcha, “Bank chakana xizmatlari bu jismoniy shaxslarning aniq bir bank xizmatlariga bo’lgan shaxsiy yoki oilaviy ehtiyoj, xohish va talablarini qondirish uchun tijorat banklari tomonidan taklif etiladigan, tijorat faoliyatiga yo’naltirilmaydigan bank xizmatlari yig’indisidir”. Chakana xizmatlarga ixtisoslashgan «raqamli» banklar faoliyatini rivojlantirish va o’z o’rnini ushlab qolish maqsadida banklar Fintech startaplarini moliyalashtirmoqda yoki sotib olmoqda. Butun dunyoda kuzatilayotgan bu vaziyat yurtimiz banklariga ham o’z ta’sirini ko’rsatishi shubhasiz. Efma va Infosys Finacle o’tkazgan so’rov va tadqiqotlarda banklar (74%) 2016-2017 yillarda innovatsion loyihalarga investisiyalarni oldingi yillarga nisbatan ko’paytirganliklarini ta’kidlaganlar. 69% banklar o’zlarining innovatsion banklarga aylanganliklarini ta’kidlashgan va 25% banklar o’z innovatsion faoliyatlarini yuqori darajada, deb hisoblashgan. Banklarning 40% dan ortig’i startaplar bilan ishlamoqda va 30% banklar startaplarga sarmoya kiritganini ta’kidlagan. Innovatsiya va raqamli transformatsiya o’zaro uzviy bog’liq bo’lib, respondent banklarning 20%i chakana xizmatlarni ixtisoslashgan «raqamli» banklar faoliyatiga o’tkazgan. Ushbu banklarning 85%i yangi xizmat va tovarlarni taklif etmoqda va 81%i bank faoliyatini yangi tizimlar yordamida olib bormoqda. Innovatsiya va raqamli transformatsiyaning asosi sifatida mijozlarga qaratilgan xizmat va tovarlarni yuqori standartlarda taklif etish 78% banklarning maqsadi bo’lsa, 74% banklar yangi tizimlarni tatbiq et