УПРАВЛЕНИЕ СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ СРЕДОЙ В ВУЗЕ

Аннотация

This article describes the support of social pedagogy in the organization and management of the social and psychological environment in general secondary schools of Uzbekistan and the pedagogical capabilities of the teacher. Key words: school, social pedagogy, Islamic teachings, cultural environment, mentality, teacher, opinions of encyclopedists and students. УПРАВЛЕНИЕ СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ СРЕДОЙ В ВУЗЕ Аннотация. В данной статье описывается поддержка социальной педагогики в организации и управлении социально-психологической средой в общеобразовательных школах Узбекистана и педагогические возможности учителя. Ключевые слова: школа, социальная педагогика, исламское учение, культурная среда, менталитет, учитель, мнения энциклопедистов и учащихся. Umumiy o’rta ta’lim maktablarida o’quvchilarni har tomonlama yetuk, barkamol etib tarbiyalash pedagogik jarayonning asosiy tarkibiy qismidir. O’quvchilarga o’z qobiliyatlarini namoyon qilishga imkon berish ijodiy potensialini rivojlantirish hamda ularda kreativlik ko’nikmalarini shakllantirish uchun maktablarda madaniy muhitni tashkil etish lozim. Bugun maʼnaviyat naqadar kerakligini, xalqimiz kechagi xalq emasligini, yangicha ishlashni, yaxshi boʻlish uchun hamma oʻzgarishi zarurligini koʻrsatmoqda. Zero, moddiyat va maʼnaviyatni teng koʻrilishi faqat shiorimizda emas, balki ongimizga hamda qalbimizga mustahkam oʻrnashishiga erishish zarurdir. Zamonaviy ta’lim-tarbiya konsepsiyasida madaniyatni ommalashtirish muammosi alohida o‘rin tutadi. Umumiy o’rta ta’lim 494 maktab o’quvchilarining shaxs sifatida ijobiy fazilatlarining rivojlanishi uning yuksak tarbiyasi, milliy madaniyatni o’zlashtirish darajasi bilan bog’liq. Shaxsning hayotda ma’lum bir tarzda harakat qilishi, fikrlashi his qilish, idrok qilishi xullas madaniy va ma’naviy jamiyatga kirib borishi madaniylashuv demakdir. Shu o’rinda K.D.Ushiniskiy: “Har bir mamlakatda bolalarning tarbiyalash tizimi, xalqning rivojlanish sharoitlari, uning ehtiyoj va talablari bilan belgilangandir”-deb aytgan edi u. Albatta bolalarning ongida ijtimoiy madaniy muhitni kamol toptirishda nafaqat pedagog balki oila, mahalla milliy qadriyatlar hamda islom talimotining o’rni beqiyos. Maktab-o’qituvchi rahbarligida yosh avlodga ma’lumot, bilim beradigan va tarbiyaviy ishlar olib boradigan o’quv muassasasidir. Maktabda bolani katta hayotga tayyorlanadi. Maktab hayoti har bir bola hayotida yetakchi o’rindadir. Bu maskanda bola ulg’ayadi, kamol topadi va komil inson bo’lib voyaga yetadi. Bugungi kunda asosiy e’tibor maktab va maktabgacha ta’lim muassasalariga qaratilyapti. Chunki bola asosiy bilimni shu maskanlardan oladi va o’z hayot yo’lini tanlaydi. O’quvchi yoshlarning hayotida ijtimoiy-madaniy muhitni shakllantirish bugungi kunning eng dolzarb integratsiyalashgan muammosi bo’lib, falsafa, sotsiologiya, madaniyatshunoslik, psixologoya, pedagogika va ijtimoiy madaniy faoliyatning muammoli sohalari chorraxasida joylashgan. Vigotskiyning fikricha:” Eng samarali ta’lim: ijtimoiymadaniy jihatdan uyushgan, rivojlanish jarayonining universal va zaruriy tomonidir” deya ta’kidlaydi. Shu nazariyaga tayangan holda o’quvchining kognitiv o’sishiga erishish uchun maktablarda ijtimoiy-madaniy muhitni tashkil etish naqadar zarur ko’rsatkich ekanligi shubhasizdir. Masalan: yosh bolada xotira biologic omillar bialn cheklanadi. Biroq, madaniyat biz ishlab chiqadigan xotira strategiyasining turini belgilaydi. Umumiy o’rta ta’lim o’quvchilari qiziquvchan va o’zlarining ta’lim olishlarida va yangi tushuncha shakllarini kashf etishlarida hamda bu fikrlarni rivojlantirishda faol ishtirok etadilar. Shu o’rinda ta’kidlash lozimki, bolaning har tomonlama yetuk va o’z mustaqil fikriga ega bo’lishi uchun maktablarda ijtimoiy muhitning roli beqiyosdir. Ijtimoiy-madaniy muhitning bolalarga bo’lgan o’zaro ta’siri: - Mustaqil fikrga ega bo’lish - O’zini erkin xis qilish - Kreativlik - Dunyoqarashning o’zgarishi - Individuallik - Faollik 495 Shu o’rinda Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning: ta’lim-tarbiya - bu bizning kelajagimiz, hayot-momot masalasi. Shu bois, bu sohadagi islohotlarni kechiktirishga haqqimiz yo’q. Qanchalik murakkab bo’lmasin, maktab ta’limida poydevorni bugundan mustahkam qo’yish kerak. Chunki biz ko’p vaqt yo’qotganmiz. Agar kimda kim maktab bu faqat Xalq ta’limi vazirligining ishi, deb o’ylasa mutlaqo yanglishadi. Maktab vazirliklar, idoralar, tarmoq rahbarlari, barcha ilmiy tashkilotlar va keng jamoatchilikning vazifasi bo’lishi shart va zarur. Shundagina kutilgan natijaga erishish mumkin-dedi davlatimiz rahbari maktab ta’limini rivojlantirish masalalari yuzasidan o’tkazilgan videoselektor yig’ilishida. Haqiqatdan ham bu fikrlarga e’tibor qaratadigan bo’lsak, bolani yoshligidan tarbiyalash kerak. Unga erkin fikr bildira olishi uchun zamin yaratish juda muhim sanaladi. Shuning uchun ham maktabda ta’lim olayotgan bolaning ilk qadam qo’ygan kunidan boshlab mustaqil fikrlashga o’rgatisg zarur. Shaxs mustaqil fikrga ega bo’lgandagina jamiyatd