МЕТОДИКА ОПРЕДЕЛЕНИЯ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ГОТОВНОСТИ ПАРАПАУЭРЛИФТЕРОВ ВЫСОКОЙ КВАЛИФИКАЦИИ.

Аннотация

This article provides information on the methodology of determining the psychological readiness of highly qualified para powerlifters. Key words: Highly skilled, psychological preparation, Para powerlifters, competitiveness. МЕТОДИКА ОПРЕДЕЛЕНИЯ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ГОТОВНОСТИ ПАРАПАУЭРЛИФТЕРОВ ВЫСОКОЙ КВАЛИФИКАЦИИ. Аннотация. В статье представлена информация о методике определения психологической подготовленности парапауэрлифтеров высокой квалификации. Ключевые слова: Высокая квалификация, психологическая подготовка, парапауэрлифтеры, конкурентоспособность. Kirish. Sportchilar respublika miqyosidagi musobaqalarida qatnashganda, ular milliy terma jamoadan joy olish va xalqaro musobaqalarda qatnashishni maqsad qilishadi, shuning uchun ularning vazifasi eng yaxshi natijani namoyish etishdan iboratdir. Bu ular uchun yuqori ruhiy stress bo’lib, hamma sportchilar ham buni engishga qodir emas. Yuqori darajadagi sport musobaqalari sportchilarning psixologik tayyorgarligiga yuqori talablar qo’yadi, bu musobaqalarda ishtirok etish vaqtida etarli darajada rivojlanmagan bo’lishi mumkin. Shu munosabat bilan, har bir sportchi musobaqalar davomida o’z mahoratini (jismoniy, texnik, taktik) amalga oshira olmaydi, chunki amalga oshirish darajasi ko’p jihatdan bir qator tarkibiy qismlarni o’z ichiga olgan sportchining psixologik tayyorgarligiga bog’liq. Sportchilarning raqobatbardosh faoliyatini o’rganishda bir nechta psixologik yo’nalishlar mavjud: asab tizimining xususiyatlarini tahlil qilish va hisobga olish va boshqalar; his-tuyg’ularni modulyatsiya qilish; o’quv jarayonini intellektuallashtirish; sport motivatsiyasini shakllantirish, sport mashg’ulotlarini psixologik kuzatish va ruhiy zo’riqish va sportchilarning unga tolerantligini o’rganish; sportchilarning musobaqalarga psixologik tayyorgarligi va boshqa tayyorgarlik turlariga xam bog’liq. Sportchilarning musobaqalarda muvaffaqiyatli ishtirok etishiga asosan ularning psixologik tayyorgarligi bilan belgilanadi. Ushbu sohadagi topilmalar shuni ko’rsatadiki, psixologik moslikning qo’shimcha komponentlari musobaqadan oldingi aqliy faoliyat va hissiy intellektning mazmuni bo’lishi mumkin. Turli sport turlari bilan shug’ullanuvchi sportchilarning raqobatbardoshligini belgilovchi omillarni o’rganish sport psixologiyasining dolzarb masalasidir. 7 13 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Tadqiqot maqsadi Yuqori malakali para pauerliftingchilarning musobaqa davridagi natija va ko’rsatkichlarini o’rganish, ularning psixologik tayyorgarligining yuqori natijalarga erishishga ta’sirini aniqlash edi. Tadqiqot usullari va tuzilishi. Birinchi muammoni hal qilish uchun biz 2023 yildagi para pauerlifting bo’yicha quyidagi musobaqalar jadvallarini tahlil qildik: O’zbekiston chempionati va O’zbekiston kubogi. Tadqiqotda O’zbekiston terma jamoasining asosiy tarkibi va zaxira tarkibidagi para pauerliftingchilari, jami 12 kishi ishtirok etdi. Sportchilarning musobaqalarda ko’rsatgan natijalarini tahlil qilar ekanmiz, shtangani siqib ko’tarish mashqlarida e’lon qilingan natijalar hamda sportchilarning musobaqalarda ko’rsatgan natijalarini hisobga oldik. Ishlash koeffitsienti erishilgan natijani da’vo qilingan natijaga bo’lish yo’li bilan aniqlanadi. Sportchilarning psixologik tayyorgarligi va ularning musobaqadan oldingi aqliy faoliyatining mazmuni G.D. Babushkin metodologiyasi bo’yicha aniqlandi. Ularning hissiy intellekt darajasi Xoll metodi yordamida baholandi. Natijalar va muhokama. O’rganishning birinchi bosqichida para pauerliftingchilarning musobaqalar oldidan psixologik tayyorgarligini baholashda quyidagilar aniqlandi. Psixologik tayyorgarlikning maksimal qiymati 33 ball bo’lsa, guruhning o’rtacha ko’rsatkichi 30 ballni tashkil etdi. Motivatsion-ehtiyoj, refleksiv va sensor xarakati kabi komponentlarda psixologik moslikning eng yuqori darajasi kuzatildi. Eng past ko’rsatkichlar psixologik moslikning hissiy komponentida aniqlandi, bu psixoregulyatsiya qobiliyati, sportchi tashvishi va hissiy holatni o’z ichiga oladi. Maksimal 3 ballda guruhdagi hissiy komponentning tarkibiy qismlari o’rtacha 2,3-2,5 ballni tashkil etdi va individual sportchilardagi ko’rsatkichlar 1 ballni tashkil etdi. Bu tendentsiya har ikkala musobaqa davomida kuzatildi. Emotsional komponentning past ko’rsatkichlarini namoyish etgan sportchilar musobaqalarda kutilgan natijalarga erisha olmadilar. Ularning raqobatbardoshlik 0,83 - 0,98 oralig’idagi koeffitsientini tashkil qildi. Emotsional komponentni yuqori baholagan sportchilar musobaqalarda kutilgan natijalarga ortig’i bilan erishdilar. Ularning raqobatbardoshlik koeffitsienti 1,0 - 1,02 oralig’ida bo’lgan. Ikkalla musobaqada (O’zbekiston chempionati, O’zbekiston kubogi,) ishtirok etgan para pauerliftingchilar 28 mashqlar to’plamidan atigi 11 ta mashqlar to’plamida talab qilingan natijalarga erishdilar, bu atigi 37 foizni tashkil etdi. Barcha musobaqalarda shtangani siqib ko’t