SINFDAN TASHQARI MASHG‘ULOTLARDA O‘QUVCHILARNING KREATIV QOBILIYATLARINI METODIK RIVOJLANTIRISH

Аннотация

Ushbu maqolada geografiya ta’limining samaradorligini oshirish, geografiya o‘qituvchisining pedagogik mahorati hamda geografiya ta’limida o‘quvchilarning kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirishda sinfdan tashqari ishlarni tashkil etish masalalari yoritilgan KIRISH. fikrini himoya qila olishi va boshqalarni ishontira Geografiya ta’limi ham boshqa fanlardagi olishi, ziddiyatli vaziyatlardan chiqib keta olish kabi singari pedagogika va didaktika bilan chambarchas ko‘nikmalarni shakllantirish; - geografik axborot bog‘liq bo‘lib zamonaviy o‘zgarishlar va talablar tizimi bilan ishlash kompetensiyasini shakllantira natijasida takomillashib o‘zgarib bormoqda. borishni har bir o‘tilgan mavzuni mustaqil tarzda Professor X.Vaxobov o‘zining “Geografiya o‘qitish mustahkamlash jarayonida amalga oshirish, ya’ni metodikasi” o‘quv qo‘llanmasida shunday fiklar mavzu bo‘yicha o‘z ustida ishlab, kompyuter, bildiradi: “Geografiya ta’limi deganda o‘quvchilarga internetdan, GIS kabi axborot manbalaridan samarali tabiiy va iqtisodiy-ijtimoiy komplekslarning tuzilishi foydalana olish va ma’lumotlarni qayta ishlash, va asosiy qonuniyatlari haqida bilimlar beradigan ma’lumotlar bazasini yarata olish, mediavositalardan geografiya fanlari tizimiga aytiladi” [4; 38-b.]. zarur bo‘lgan axborotlarni topa olish va qayta Geografiya ta’limining samarali bo‘lishi ishlash, bo‘yicha ko‘nikma va malakalarni avvalo geografiya fani o‘qituvchisining pedagogik shakllantirish. mahoratiga, tajribasiga bog‘liqdir.Geografiya ta’limi Geografiya ta’limining samaradorligini metodikasi bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borgan oshirishda zamonaviy ta’lim metodlari va vositalari olimlar A.S.Abduvoxidov., Z.A.Ganiyevlarning bilan bir qatorda sinfdan tashqari ishlarning ta’kidlashicha geografiya fani o‘qituvchisi o‘quvchi- ahamiyati ham katta. Ayniqsa, o‘quvchilarning yoshlarga ham tabiiy geografiya, ham ijtimoiy- ijodkorlik faoliyatlarini rivojlantirishda sinfdan iqtisodiy geografiya asoslarini o‘zida tashqari ishlarni tashkil etish va olib borish mujassamlashtirgan yagona o‘quv fani ekanligini maqsadga muvofiqdir. O‘quvchilarning ijodkorlik inobatga olgan holda kasbiy kompetentsiyaviy faoliyatlarining rivojlanishi, shuningdek, fanga yondashuvni amalga oshirishi zarur [1; 49-52-b.]. bo‘lgan qiziqishining ortishi o‘qituvchi tomonidan -geografiya faniga oid xususiy sinfdan tashqari ishlarni qanchalik samarali tashkil kompetensiyalar, bevosita kompetentsiyaviy etishiga bog‘liq. Geografiya fani bo‘yicha sinfdan yondashuvga asoslangan DTSda o‘rin olgan bo‘lib, tashqari ishlarning bir necha turlari mavjud bo‘lib, bitiruvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalariga o‘quvchilar dars davomida to‘liq o‘zlashtira qo‘yilgan talablarda ifodalangan;- tayanch olmagan materiallarni aynan sinfdan tashqari kompetensiyalardan, masalan, kommunikativ ishlarda o‘zlashtirishlari mumkin. kompetentsiyani shakllantirish uchun innovatsion ADABIYOTLAR TAHLILI VA ta’lim texnologiyalarini qo‘llash jarayonida o‘quvchi METODOLOGIYA. tegishli mavzu bo‘yicha o‘z fikrini og‘zaki va yozma Geograf olimlar X.Vaxobov., tarzda bayon qilishi, o‘zaro muloqotga kirishish, o‘z N.R.Alimkulov., N.B.Sultonovalarning fikriga ko‘ra sinfdan tashqari ishlarning asosiy maqsadi ko‘z bilan ko‘rib, ular haqida eshitish imkoniyati o‘quvchilarni har tomonlama barkamol paydo bo‘ladi va ushbu ma’lumotlar uzoq vaqt rivojlantirishdan iborat bo‘lib, fan bo‘yicha olgan xotiralarida saqlanib qoladi. bilimlarini chuqurlashtirish, ularda bilishni Geografiya ta’limida sinfdan tashqari faollashtirishdan iborat. Shuningdek, sinfdan ishlarning eng muhim yana bir xususiyatlaridan tashqari ishlar maktabda olib boriladigan tarbiyaviy biri uning turli xil didaktik o‘yinlar va qiziqarli ishlrning davomi hisoblanib, o‘quvchilarning shaxs geografik savollardan foydalanib tashkil sifatida rivojlanishiga yordam beradi [3; 69-70-b.]. qilinishidir. Bu o‘quvchilarning ijodiy Geografiya fanidan o‘quvchilarning faoliyatlarining samarali bo‘lishiga olib keladi. kreativligini rivojlantirish uchun tashkil etiladigan Geografiya fani bo‘yicha sinfdan tashqari ishlar sinfdan tashqari ishlarning ta’limiy va tarbiyaviy nazariy va ilmiy yo‘nalishlarga ega bo‘lib, vazifalari ajratilib, bu vazifalar geografiya o‘quvchilar turli xil tabiiy va iqtisodiy topshiriqlarni ta’limining umumiy maqsadi va vazifalaridan kelib darsdan tashqari vaqtlarda ham bajarishi mumkin. chiqib belgilanadi. O‘quvchilarning nafaqat Sinfdan tashqari ishlarni tashkil etishda o‘quvchilar kreativligini, balki ularda o‘zaro do‘stona soni va uyushtirish shakllariga ko‘ra hilma-xil munosabat, hamkorlik, mehnatsevarlik, Vatanga shaklda tashkil etish lozim. Zamonaviy geografiya muhabbat hamda biror kasbni egallashga bo‘lgan ta’limida sinfdan tashqari ishlarning bir nechta qiziqishlarini oshiradi. turlari keng tarqalgan bo‘lib, ular orqali Sinfdan tashqari mashg‘ulotlar va mustaqil o‘quvchilarning kreativ qobiliyatlari idrok qilish jarayonida o‘quvchilarning intellektual – rivojlantirilishig