NOMLARINING QO‘LLANILISHI Murotjonov Abduraxmon Abdullatif o‘g‘li Xamzayeva Gulbahor Nabiyevna Qo’qon davlat universiteti akademik litseyi o’qituvchilari

Аннотация

Узбекская национальная кухня яркое отражение истории, традиций и культурного разнообразия страны. Каждое блюдо имеет не только неповторимый вкус, но и богатую историю, связывающую его с узбекской самобытностью. В данной статье рассматриваются название узбекских национальных блюд на английском и русском языках, анализируется их значение через лексикографические источники и художественные образы. Ключевые слова: узбекская кухня, национальные блюда, плов, манты, лагман, культурная значимость, лексикографические источники, кулинарное наследие. Annotation: Uzbek national cuisine is a bright reflection of the country’s history, traditions and cultural diversity. Each dish has not only a unique taste, but https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 7 Часть-44_ Том-1_ Май-2025 also a rich story that connects it with Uzbek uniqueness. This article examines the names of Uzbek national dishes in English and Russian, their significance is analyzed through lexicographic sources and artistic images. Key words: Uzbek cuisine, national dishes, palov, manti, lagmon, cultural significance, lexicographic sources, culinary heritage. Kirish: Bugungi kunda globalizatsiya jarayoni davomida turli xalqlar o‘rtasida madaniyatlararo aloqalar tobora kuchayib bormoqda. O‘zbek milliy taomlari, ayniqsa, ingliz va rus tillarida kengroq tanilib, ular boshqa madaniyatlarda qanday talqin etilishi, ularning ma’nosi va ahamiyati o‘zaro o‘rganilmoqda. Bu o‘zbek taomlarining milliy xususiyatlarini saqlab qolgan holda, boshqa tillarda to‘g‘ri tarjima qilish va madaniy tafovutlarni inobatga olishni talab qiladi. Ushbu mavzuning dolzarbligi bir nechta omillar bilan izohlanadi: Globalizatsiya va madaniyatlararo aloqalar: Bugungi kunda globalizatsiya jarayoni davomida turli xalqlar o‘rtasida madaniyatlararo aloqalar tobora kuchayib bormoqda. O‘zbek milliy taomlari, ayniqsa, ingliz va rus tillarida kengroq tanilib, ular boshqa madaniyatlarda qanday talqin etilishi, ularning ma‘nosi va ahamiyati o‘zaro o‘rganilmoqda. Bu o‘zbek taomlarining milliy xususiyatlarini saqlab qolgan holda, boshqa tillarda to‘g‘ri tarjima qilish va madaniy tafovutlarni inobatga olishni talab qiladi. O‘zbek milliy taomlarining nomlari o‘zbek xalqining madaniy va tarixiy tajribalarini, shuningdek, milliy identifikatsiyani ifodalovchi kuchli leksik birliklardir. Ingliz va rus tillarida bu nomlarning talqini va tarjimasi, ularning madaniy kontekstdagi ahamiyatini to‘liq aks ettirishda ba’zi qiyinchiliklarga olib keladi. O‘zbek taomlari nafaqat o‘zbeklar, balki boshqa millat vakillari uchun ham qiziqarli va mazmunli. Ularning ingliz va rus tillarida qanday qo‘llanilishi va talqin etilishi xalqaro miqyosda o‘zbek taomlari va madaniyatining targ‘iboti uchun https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 8 Часть-44_ Том-1_ Май-2025 muhimdir. O‘zbek taomlarini global miqyosda tanitish, ularni boshqa madaniyatlar bilan bog‘lash, ularning haqiqiy ma’nosini va mazmunini to‘liq ifodalashga yordam beradi. Bu mavzu tilshunoslik, tarjima nazariyasi, madaniyatshunoslik va adabiyotshunoslik sohalarida muhim ilmiy izlanishlarga olib keladi. O‘zbek milliy taomlari nomlarining tarjimasi, ularning madaniy va lingvistik konteksti, leksik va badiiy asarlarda talqini haqida chuqur ilmiy izlanishlar olib borish, o‘zbek tilshunosligida va tarjima sohasida yangi bilimlarni yaratishga yordam beradi. Shu sababli, ingliz va rus tillarida o‘zbek milliy taom nomlarining qo‘llanilish xususiyatlari, ularning leksikografik manbalar va badiiy asarlar asosida tahlili nafaqat ilmiy, balki madaniy hamda ijtimoiy ahamiyatga ega. Ushbu mavzu zamonaviy tarjima amaliyoti va madaniyatlararo aloqalar kontekstida dolzarb va muhimdir. Adabiyotlar tahlili va metodologiya. Leksikografik tadqiqotlar: Leksikografiya va tarjima amaliyoti sohasida o‘zbek milliy taom nomlarining talqini va tarjimasi bilan bog‘liq ishlar mavjud. G‘ulomov Sh. va Raxmatov N. bular o‘z ilmiy ishlarida o‘zbek milliy taomlarining ingliz va rus tillardagi berilishini tahlil qilishga e’tibor berishgan.Bunday ishlar asosan taom nomlarini boshqa tillarga qanday tarjima qilish, ularning etimologiyasi, semantikasi va madaniy konteksti bilan bog‘liq bo‘ladi. O‘zbek milliy taomlari nomlarining badiiy asarlarda qo‘llanilishi va ularning madaniyhistorik kontekstdagi talqini bilan bog‘liq ilmiy ishlarda ham ba’zi dissertatsiyalar mavjud. Karimov, M. "O‘zbek adabiyotida milliy taomlarning tasvirlanishi" mavzusida dissertatsiya yozgan. U badiiy asarlarda taom nomlarining qahramonlarning psixologiyasi, ijtimoiy mavqei va voqealarni ifodalashdagi o‘rnini o‘rganadi. Shomurodova, D. "O‘zbek xalq adabiyotida milliy taomlar va ularning madaniy ahamiyati" mavzusidagi dissertatsiyasida adabiy asarlarda https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 9 Часть-44_ Том-1_ Май-2025 o‘zbek taomlarining o‘ziga xos joyini, ular orqali xalqning urf-odatlari va qadriyatlari qanday aks etishini tahlil qiladi. Ingliz va rus tillarida o‘zbek milliy taom nomlarining qanday qo‘llanilishi, tarjima jarayonidagi qiyinchil