ФОРМИРОВАНИЕ МИРОВОЗЗРЕНИЯ СТУДЕНТОВ ЧЕРЕЗ ТРУДЫ ВОСТОЧНЫХ МЫСЛИТЕЛЕЙ

Аннотация

In the article, through the works of Eastern thinkers, we will study the educational methods and means of forming the worldview of our students, inculcating their approaches, ideas, and views in the minds of the young generation in their creative activities, their correct use in life, and the importance of education in the educational process. It is reflected that it has a great role, that educational education should be given before education, that education will be quality if education is formed correctly, and how necessary it is for society to educate a perfect person. Key words: Eastern thinkers, education of a mature generation, human, types of education: mental, moral, physical, work, aesthetic, personality, education, upbringing. ФОРМИРОВАНИЕ МИРОВОЗЗРЕНИЯ СТУДЕНТОВ ЧЕРЕЗ ТРУДЫ ВОСТОЧНЫХ МЫСЛИТЕЛЕЙ Аннотация. В статье через труды восточных мыслителей формирование мировоззрения учащихся, изучение образовательных подходов, идей, взглядов в сознании молодого поколения, их правильное использование в жизни, образовании отражено, что важна роль образования в этом процессе, что образовательное образование должно быть дано до образования, что образование будет качественным, если образование будет правильно сформировано, и насколько необходимо обществу воспитать идеального человека 153 Ключевые слова: восточные мыслители, воспитание зрелого поколения, человек, виды воспитания: умственное, нравственное, физическое, трудовое, эстетическое, личность, образование, воспитание. O‘zbekistonda taʼlim tizimini o‘sib kelayotgan yosh avlod talablari asosida tashkil etish, uni jamiyat taraqqiyoti istiqbollari va jahon andozalariga javob bera oladigan darajada bo‘lishini taʼminlash bugungi kunning dolzarb masalasidir. O’zbek xalqi o’zining uzoq tarixi davomida yaratilgan ta’lim-tarbiyaga oid boy merosga ega. Bundan tashqari, avlodlarda insonparvarlik, kamtarlik, mehnatsevarlik, do’stlik, iymon-e’tiqod, mehr-oqibat, odoblilik kabi umuminsoniy fazilatlarni shakllantirishning o’ziga xos tajribasini to’plagan. Bizga ma’lumki, ma’naviy-axloqiy fazilatlar hech qachon o’z-o’zidan vujudga kelmaydi, balki ularning kelib chiqishining haqiqiy manbai, ularni keltirib chiqargan sabablar va harakatga keltiradigan kuchlar mavjuddir. Zero, har qanday axloqiy qoidalar muayyan tarixiy zaruriyat natijasiga vujudga keladi va muayyan qonuniyat asosida rivojlanib boradi. Shuni alohida ta’kidlab o’tish kerakki, Sharq mutafakkirlarining ta’lim-tarbiyaga oid qarashlari bu tajribaning shakllanishiga ulkan ta’sir ko’rsatgan. Har bir xalqning ta’lim-tarbiyaga oid an’analari borki, ular pedagogik tafakkur taraqqiyotining asosi bo‘lib xizmat qiladi va bola tarbiyasi haqidagi tasavvurlar va qarashlarni ifodalaydi. Tarbiya ham ota-onalarning burchi va farzandlarning haqqidir. “Tarbiya” so‘zi arabcha “robba” fe’lidan olingan bo‘lib, o‘stirdi, ziyoda qildi, rioyasiga oldi, rahbarlik qildi va isloh qildi ma’nolarini bildiradi. Musulmon ulamolar “tarbiya”ni bir necha xil ta’rif qilganlar. Jumladan, imom Bayzoviy quyidagicha ta’riflaydi: Tarbiya birnarsani asta-sekin kamoliga etkazishdir”. Rog‘ib Asfihoniy tarbiyani quyidagicha ta’rif qiladi: “Tarbiya bir narsani bir holdan ikkinchi holga o‘tkaza borib, batamomlik nuqtasiga etkazishdir. Tarbiyaning ma’nolaridan biri, insonning diniy, fikriy va axloqiy quvvatlarini uyg‘unlik hamda muvozanat ila o‘stirishdir”. Mashoyixlarning aytishlaricha: "Har bir millatning saodati, davlatlarning tinch va rohati yoshlarning yaxshi tarbiyasiga bog‘liqdur". Shuningdek, taniqli o‘zbek pedagogi Abdulla Avloniy "Tarbiya biz uchun yo hayot - yo mamot, yo najot - yo halokat, yo saodat - yo falokat masalasidir" deya ta’kidlagan edi. Abu Rayhon Beruniy insoniyat tarixida birinchilardan bo‘lib bolalarni kichik yoshidan mehnat qilishga o‘rgata borish, kattalar mehnatini e’zozlaydigan qilib tarbiyalash, bolani ilm va kasbga o‘rgatish oilaning diqqat markazida bo‘lishi kerakligi haqida fikr bildirgan. Alloma oilada boshlangan mehnat tarbiyasini maktabda ta’lim bilan birga hunar o‘rgatishga bog‘lab davom 154 ettirish lozimligini alohida ta’kidlagan. Ulug‘ mutafakkir mehnat va kasb-hunar vorislik asosida avloddan-avlodga meros bo‘lib o‘tishini sinchkovlik bilan o‘rgangan va insonlarning hunarmandchilik faoliyatlarini yuqori baholagan. Mahmud Qoshg‘ariy “Devoni lug‘atit turk” asarida ―Ilmli, aqlli odamlarga yaxshilik qilib so‘zlarini tingla. Ilmlarni, hunarlarni o‘rganib, amalga oshirdi” deydi. Allomaning ushbu fikri kishilarni mehnat qilishga, yaxshilikka undaydi, yomonlikni qoralaydi. Ilm va hunar sohiblarini e’zozlab, kishilarni ulardan ibrat olishga chaqiradi. Bugungi kunda yosh avlodni milliy ma`naviy axloq-odob ananalari yordamida tarbiyalash, komil inson qilib o‘stirishda sharqona odob-axloqqa tayanish borasida boshlangich sinflar dasturida ham alohida takidlanadi. Аbu Rаyhon Beruniyning taʼlim berish kishi ruhiyatiga, qobiliyatiga mos, uni toliqtirmaydigan boʼlishiga eʼtibor beradi va shunday yozadi: “Bizning maqsadimiz oʼquvchini