Лучшие интеллектуальные исследованияQurbonov Yorqinbek Avazxonovich2025
ОЛИЙ ТАЪЛИМ МУАССАСАЛАРИДА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИНИ ЮРИТИШ ВА МОЛИЯВИЙ ҲИСОБОТЛАРДА АКС ЭТТИРИШ Караев Пайзиллахон Юсуфхонович
Караев Пайзиллахон Юсуфхонович
Цифровая экономика · 21 · 2026
Аннотация
In this article, the theoretical and methodological basis of the organization of the wage system, the directions of their financing, their accounting and control, as well as the foundations of improving the wage accounting and control in higher education institutions, were researched and scientific-theoretical proposals were developed. Keywords: budget accounting, payroll, accounting, income tax, budget funds, financing, tabel, internal audit. КИРИШ Жаҳон мамлакатларида давлат сектори ходимлари учун индивидуаллаштирилган ва янада мослашувчан иш ҳақи тизимини жорий этиш тенденцияси кучаймоқда. Хусусан, Италия, Люксембург, Португалия ва Испанияда қўшимча иш ҳақи ва ишда ташаббускорлик учун олий таълим тизими муассасалари ходимларига қўшимча тўловлар тўланади. Aвстрияда давлат хизматчиларининг иш фаолиятини яхшилаш учун махсус бонуслар жорий этилган. Бу жараёнларда олий таълим муассасаларида меҳнат ҳақи бухгалтерия ҳисобининг аниқлиги ва шаффофлигини таъминлаш муҳим масалалардан бири бўлиб қолмоқда. Бугунги кунда дунё мамлакатларида бухгалтерия ҳисобини ташкил этиш ва юритиш умумқабул қилинган талабларни ўзида мужассам этган Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига (IFRS) мувофиқлаштиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Айниқса, меҳнат ҳақи бухгалтерия ҳисобини ташкил этиш бўйича амалда 19-сонли Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандарти қабул қилинган бўлиб, бугунги кунда ривожланган мамлакатларда мазкур стандарт талабларига мувофиқлаштиришга юқори устуворлик бермоқда. Ўзбекистонда олий таълим тизимида амалга оширилаётган ислоҳотларда таълим сифатини ошириш, иқтисодиёт тармоқлари учун малакали мутахассис кадрлар тайёрлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Айниқса, бир қатор давлат олий таълим муассасаларига академик, ташкилий бошқарув, молиявий мустақиллик берилди. Натижада, давлат олий таълим муассасаларига кўпгина ваколатлар, хусусан, «ўқув-илмий жараёнларга жалб этилган хорижий юқори малакали мутахассислар меҳнатига ҳақ тўлаш миқдорларини бозор конъюнктурасидан келиб чиқиб белгилашга оид қарорлар қабул қилиш, профессор-ўқитувчилар штат бирликларини киритиш меъёрларини ишлаб чиқиш» [1] масалалари бўйича мустақил қарор қабул қилиш ваколатлари берилди. Шунингдек, «...бюджет муассасалари ходимларининг иш ҳақи, пенсия, стипендия ва ижтимоий нафақалар ҳажмини инфляция суръатларидан юқори WWW.INFOCOM.UZ “RAQA MLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 10-SON 633 миқдорда изчил ошириш» масаласи алоҳида аҳамият касб этади. Ушбу вазифаларни амалга оширишда бюджет тизимида маблағлардан оқилона ва самарали фойдаланиш борасида амалга оширилаётган чора-тадбирлар Давлат сектори бухгалтерия ҳисоби халқаро стандартлари талабларидан келиб чиқиб, меҳнат ҳақи бухгалтерия ҳисоби ва назоратини такомиллаштириш борасида илмий тадқиқотларни амалга оширишни талаб этади. АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ Бюджет ташкилотларида бюджет ҳисоби ва назоратининг назарий ҳамда услубий асосларини тадқиқ этиш ҳамда уни такомиллаштириш юзасидан қатор хорижлик олимлар илмий изланишлар олиб борган. Хусусан, Н.П.Кондраков, О.А.Красноперова, Т.С.Маслова, О.В.Митина, Т.А.Полещук, А.А.Ушаковни киритиш мумкин [7-8]. Республикамиздаги етук иқтисодчи олимларимиздан А.С.Бакайбаева, А.К.Ибрагимов, К.Ш.Ибрагимов, С.У.Мехмонов, М.Останақулов, А.А.Остонокулов, Б.Б.Сугирбаев, И.Н.Қўзиев, Ш.В.Ғаниев, Б.К.Ҳамдамов, З.У.Хамидова, Ш.М.Қурбоновларнинг [9-10] илмий ишланмаларида бюджет ташкилотларида бюджет ҳисоби, бюджет ҳисоботи, бюджет ташкилотларининг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисоби ва аудити, бюджет ташкилотларида ички аудит ва молиявий назорат, бюджет назоратининг назарий масалалари ҳамда уларни ривожлантириш йўналишлари ўрганилган. МEТОДОЛОГИЯ Ушбу тадқиқотнинг методологияси асоси олий таълим муассасаларида бухгалтерия ҳисобини юритиш ва молиявий ҳисоботларда акс эттиришнинг меёрий ҳуқуқий асослари ҳисобланади, шунингдек маълумотларни тавсифлаш, натижаларни қайта ишлаш, таҳлил қилиш, таққослаш, синтез қилиш, моделлаштириш ва умумлаштириш каби усуллардан фойдаланилди. МУҲОКАМА ВА НАТИЖАЛАР Бюджет ташкилотлари шу жумладан олий таълим муассасаларининг ходимларига иш ҳақи белгиланган муддатларда, бюджет ташкилотларининг кўпчилигида ойда икки маротаба, айримларида эса бир марта берилади. Иш ҳақини ҳисоблаш ойда бир марта амалга оширилади. Иш ҳақи ва бошқа тўловларни ҳисоблаш бўйича ҳисоб-китоб қайднома, ишга келганларни ҳисобга олиш табеллари, ишчи ва хизматчиларни ишга қабул қилиш, ишдан бўшатиш ва хизмат юзасидан бир жойдан бошқа жойга ўтказиш ҳақидаги бюджет ташкилоти бўйича чиқарилган буйруқлар асосида расмийлаштирилади ва ойнинг охирги кунида ҳисобда қайд қилинади. Табель белгиланган шакл бўйича юритилади. Ойнинг охирида табель бўйича ишланган кунларнинг умумий сони ҳамда “RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 1 0-SON WWW.INFOCOM.UZ 634 меъёридан ортиқча ишланган соатлар аниқланади. Табель ойнинг охирги куни бюджет ташкилотининг бухгалтериясига иш ҳақини ҳисоблаш учун берилади. Иш ҳақини ҳисоблаш бўйича ҳисоб-китоб қайдномаси иш ҳақига доир ойлик ҳисоб-китоблар учун
Доказательный фрагмент
«In this article, the theoretical and methodological basis of the organization of the wage system, the directions of their financing, their accounting and control, as well as the foundations of improving the wage accou…»
Образец извлечения
Демо-превьюIn this article, the theoretical and methodological basis of the organization of the wage system, the directions of their financing, their accounting and control, as well as the foundations of improving the wage accou… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- budget accounting, payroll, accounting, income tax, budget funds, меҳнатига ҳақ тўлаш, даромад солиғи, табель, tabel, бюджет ҳисоби, internal audit., бухгалтерия ҳисоби, financing, ички аудит., бюджет маблағлари, молиялаштириш
Смежные источники
Экономика и инновационные технологииЭгамбердиев Фармонқул Турсунқулович, Ёқубжонова Ҳулкарбону Ёқубовна2018
The American Journal of Applied sciencesShohista Qobiljonovna Yuldasheva, Okhistaxon Khabibjonova2021
Экономика и инновационные технологииКаримов Норбой Ганиевич, Султанов Махмуд Ахмедович2018