ИСТОРИЧЕСКАЯ ТЕМА В МИРОВОМ АНИМАЦИОННОМ ИСКУССТВЕ, ИНТЕРПРЕТАЦИЯОБРАЗОВ И ЕЕ РОЛЬ В УЗБЕКСКОМ АНИМАЦИОННОМ ИСКУССТВЕ

Аннотация

This article focuses on the role of historical images in world animation art and the interpretation of images. Key words: Image, artistic image, character, plot, animation. ИСТОРИЧЕСКАЯ ТЕМА В МИРОВОМ АНИМАЦИОННОМ ИСКУССТВЕ, ИНТЕРПРЕТАЦИЯОБРАЗОВ И ЕЕ РОЛЬ В УЗБЕКСКОМ АНИМАЦИОННОМ ИСКУССТВЕ Аннотация. В данной статье рассматривается проблема освещения роли исторических образов в мировом анимационном искусстве и интерпретации образов. Ключевые слова: Образ, художественный образ, персонаж, сюжет, анимация. Jahon animatsiyasida tarixiy mavzularda juda ko`p multifilmlar ishlangan. Har bir davlat o`z tarixini animatsion filmlar orqali ham keng namoyish etadi. Bunday multfilmlarda tarixiy haqiqat yoki to`qima afsonalarga asoslanib syujetlar yaratiladi. Xususan tarixiy haqiqatga asoslangan multfilmlarda muhit tasvirlari, ranglar, liboslar, maishiy buyumlar, qahramonlarning tasvirlari hammasi bir-biriga uyg`un ravishda tanlangan tarixiy syujetni yoritib berishga xizmat qiladi. Qolaversa shunday detallar orqali tasvirlanayotgan syujet qaysi hudud va qaysi millatga tegishli mavzuni yoritayotganini bilish mumkin. Mavzuga mos musiqiy effektlar qo`shish orqali ta`sirchanlikni oshiriladi. Bunday tarixiy animatsion filmlar muayyan bir davlat yoki butun jahon tarixida sodir bo`lgan o`zgarishlar, shu o`zgarishlarga sabab bo`lgan tarixiy shaxslar va ularning hayoti haqidagi voqealardan iborat bo`ladi. Jahon animatsiya san’atida yaratilgan eng sara va mashhur multfilmlarni tahlil qilamiz. Avvalo obraz, badiiy obraz va tarixiy obraz tushunchalariga muxtasar to`xtalsak. Ko`pchilik obraz haqida umumiy tushunchaga ega. Obraz – bu bilim faoliyati, xotira, tafakkur va tasavvur faoliyati natijasidir. Obraz, badiiy obraz — voqelikni faqat san’atga xos usulda o‘zlashtirib va o‘zgartirib harakterlovchi estetik kategoriya. Shuningdek, badiiy asarda ijodiy qayta yaratilgan har qanday voqea ham obraz deb yuritiladi. Obrazda obektiv anglash bilan subektiv ijodiy tafakkur qorishib ketadi. Badiiy obrazning o‘ziga xos xususiyatlari real voqelikka va fikrlash jarayoniga bo‘lgan munosabatda aniq namoyon bo‘ladi. Obraz voqelikning badiiy in’ikosi sifatida real mavjud ob’ektning hissiy aniq, tayin zamon va makonda davom etgan, moddiy, tugal, o‘zicha etuk xususiyatlariga ega bo‘ladi. Badiiy obrazni 1 10 5 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ real ob’ekt bilan chalkashtirmaslik kerak; ushartlilik, ramziylik xususiyati bilan real voqelikdan farq qiladi va asarningi chki "illyuziyali" olamini tashkil qiladi. Obraz voqelikning oddiy in’ikosi bo‘lmay, balki uni umumlashtirib, alohida, o‘tkinchi, tasodifiy hodisaning eng mohiyatli, o‘zgarmas, muhim, adabiy jihatlarini ochib beradi. Mavhum tushunchadan farqli ravishda obraz ko‘rgazmalilik xususiyatini namoyon etadi, u voqealarni mavhum mulohazalar bilan emas, balki hissiy yaxlit, bir butun takrorlanmas tarzda aks ettiradi. Obrazning badiiyligi mavjud voqelikni aks ettirish va uni anglash xususiyati bilan belgilanmaydi, balki badiiylik obrazning misli ko‘rilmagan, yangi o‘ylab chiqarilgan dunyo yarata olish imkoniyatida yuzaga chiqadi. Obrazda ob’ektiv mavjud va muhim jihatlar bilan birga, bo‘lishi mumkin bo‘lgan, mo‘ljaldagi, xohishdagi, yaʼni turmushning emotsional-irodaviy tomonlariga munosabat, uning koʻrinmas, ichki imkoniyatlari bilan bogʻliq xususiyatlar ham muxrlangan boʻladi. Shuningdek, badiiy obrazda xayolot, boʻyoq, tovush, soʻz va boshqalarni ijodiy ishlash yoʻli bilan sanʼat asari yaratiladi. Qisqa qilib aytganda obraz bu qiyofa, qaysiki shaxsning faqat tashqi ko`rinishini emas, balki jamiyki ma`naviy va jismoniy hossalarini o’zida namoyon etadigan qiyofasi. "Badiiy obraz – bu tasavvur yordamida yaratilgan, estetik ahamiyatga ega bo‘lgan aniq va shu bilan birga inson hayotining umumlashtirilgan tasviridir" (L. I. Timofeev)[1:167]. Agar obraz tarixiylik kasb etsa, tarixiy davr va makonda gavdalansa – u tarixiy obraz deb yuritiladi Jahon animatsiyasida tarixiy mavzularda juda ko`p multifilmlar ishlangan. Har bir davlat o`z tarixini animatsion filmlar orqali ham keng namoyish etadi. Bunday multfilmlarda tarixiy haqiqat yoki to`qima afsonalarga asoslanib syujetlar yaratiladi. Xususan tarixiy haqiqatga asoslangan multfilmlarda muhit tasvirlari, ranglar, liboslar, maishiy buyumlar, qahramonlarning tasvirlari hammasi bir-biriga uyg`un ravishda tanlangan tarixiy syujetni yoritib berishga xizmat qiladi. Qolaversa shunday detallar orqali tasvirlanayotgan syujet qaysi hudud va qaysi millatga tegishli mavzuni yoritayotganini bilish mumkin. Mavzuga mos musiqiy effektlar qo`shish orqali ta`sirchanlikni oshiriladi. Bunday tarixiy animatsion filmlar muayyan bir davlat yoki butun jahon tarixida sodir bo`lgano`zgarishlar, shu o`zgarishlarga sabab bo`lgan tarixiy shaxslar va ularning hayoti haqidagi voqealardan iborat bo`ladi. Filmning badiiy tuzilmasi jihatidan tarixiy davr to`g`risidagi savol etarlicha o`rganilmaga