Ta’lim-tarbiya jarayonida interfaol metodlardan foydalinish

Аннотация

Ushbu maqolada respublikamizda ta’lim sohasida amalga oshirilayotgan tub islohotlar, zamonaviy pedagogik texnologiyalar va interfaol ta’lim metodlarini biladigan, ulardan o‘quv va tarbiyaviy mashg‘ulotlarni tashkil etish, pedagogika oliy ta’lim muassasalrida bo‘lajak o‘qituvchilarini kasbga tayyorlash jarayonida kollaj metodidan foydalangan holda talabalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish metodikasi yoritilgan. Калит сўзлар: билим, малака. таълим, тарбия, ислоҳот, инновация, метод, технология, самара, сифат, фаоллаштириш. Respublikamizda таълим соҳасида amalga oshirilayotgan tub ислоҳотлар jamiyat hayotining barcha sohalari uchun kadrlar tayyorlash ishini zamonaviy darajada olib borishni talab қiladi. Shu munosabat bilan mutaxassislar tayyorlash jarayonida ilg‘or ta’lim texnologiyalaridan unumli foydalanishni tashkil etish dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Vatanparvar ajdodlarimizning bu boradagi ma’ruzalarida bugungi kunda yurtimizda amalga oshirilayotgan islohotlarda muhim dasturulamal bo‘lmoqda. Prezidentimiz konstitutsiyaviy islohotlar zaruriyati haqida gapirganda, ta’lim, ilm-fan va innovatsion rivojlanish, ayniqsa o‘qituvchilarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash masalasiga alohida e’tibor qaratishi zamirida ham shu maqsad mujassamlashgan. Davlatimiz rahbari bu borada Oliy Majlis va xalqimizga Murojaatnomasida alohida to‘xtalib, “Ta’lim sifatini oshirish – Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining yakkayu yagona to‘g‘ri yo‘lidir”, deya ta’kidlagan edi. Ta’lim to‘g‘risidagi qonunning “Ta’lim oluvchilarning huquqlari” deb nomlangan 47-moddasida o‘quv mashg‘ulotlarini sifatli o‘tkazishi, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan, o‘qitish va tarbiyaning ilg‘or hamda innovatsion shakllari va usullaridan foydalanishi yortib o‘tilgan. Ta’lim jarayonining bugungi vazifalaridan biri o‘quvchilarni kun sayin oshib borayotgan axborot-ta’lim muhiti sharoitida mustaqil ravishda faoliyat ko‘rsata olishga, axborot oqimidan oqilona foydalanishga o‘rgatishdan iborat. Buning uchun ularga uzluksiz ravishda mustaqil ishlash imkoniyati va sharoitini yaratib berish zarur. Bundan esa, ta’lim jarayonida ta’lim oluvchining diqqat markazida bo‘lishini xamda yoshlarning mustaqil bilim olishlarini ta’minlash ta’lim samaradorligini oshirish uchun zamin yaratadi. Ta’lim jarayonida ta’lim oluvchining diqqat markazida bo‘lishini ta’minlash uchun ta’lim muassasalariga o‘z sohasidagi bilimlarni mustahkam egallashdan tashqari, zamonaviy pedagogik texnologiyalar va interfaol ta’lim metodlarini biladigan, ulardan 225 o‘quv va tarbiyaviy mashg‘ulotlarni tashkil etishda samarali foydalana oladigan zamonaviy pedagoglar kerak. Ta’lim metodlari muayyan pedagogik jarayondan ko‘zda tutilgan maqsadlarga erishish uchun bajarish lozim bo‘lgan vazifalarni amalga oshirishda qo‘llaniladigan turli- tuman ish usullari va shakllarini o‘z ichiga oladi. Bu ishlarni amalga oshirishning shakllangan va amaliyotda qo‘llanilayotgan har turli usullari va shakllari asosida ko‘plab ta’lim metodlari hosil bo‘lgan va bu jarayon davom etmoqda. Muayyan ta’lim-tarbiyaviy maqsadga qaratilgan biror harakatni amalga oshirish yo‘li, usuli yoki ko‘rinishidan iborat bo‘lib shakllangan faoliyat shu maqsadga erishishga xizmat qiluvchi o‘ziga xos ta’lim metodini hosil qiladi. Interfaol metod va axborot texnologiyalaridan foydalanish ta'lim-tarbiya jarayonida yangi istiqbollarni ochadi va ta'lim sohasini modernizatsiya qilish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadi. Axborot kompetentsiyasi insonning bilim darajasi va kasbiy kompetentsiyasini belgilaydi, ijodiy fikrlash esa nostandart muammolarni hal qilish yoki muammoli vaziyatga printsipial jihatdan yangi yondashuvlarni topish qobiliyatini belgilaydi. Tarbiya fani o‘qituvchisi uchun kasbiy tayyorgarlikning eng muhim vazifalaridan biri o‘quvchilarning ijodkorligni rivojlantirishdir. Shu munosabat bilan o‘qitish usullari o‘quvchilarni jodkorligini oishirishga qaratilgan bo‘lishi kerak. Bu usullar orasida kollaj usulini badiiy ijodning alohida turi sifatida qayd etish lozim. Axborot jamiyatiga o‘tish sharoitida zamonaviy ilg‘or texnologiyalarni puxta egallagan pedagog kadrlarni tayyorlash zarur. Bu tanlangan metodologiyaning dolzarbligini belgilaydi. Metodning maqsadi pedagogika oliy ta’lim muassasalrida bo‘lajak o‘qituvchilarini kasbga tayyorlash jarayonida kollaj metodidan foydalangan holda talabalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish metodikasini ishlab chiqishdan iborat. Kollaj - bu umumiy g‘oyaviy va estetik ta'sirni kuchaytirish uchun turli xil uslubdagi ob'ektlar yoki mavzularni o‘rnatish orqali adabiyot va san'at asarlariga kiritish. Kollajni yaratishdan maqsad bir-biriga o‘xshamaydigan materiallar, uslublar va manbalar kombinatsiyasining aniq ajablantiradigan ta'siri bilan grafik illyustratsiya bo‘lishi mumkin. Kollaj asosan improvizatsiya usuli sifatida, bir-biriga mos kelmaydigan elementlar, uslublar, yondashuvlar va mos kelmaydigan narsalarning kombinatsiyasi tufayli aniq tasvirni olish uchun ishlatiladi. Shu n