СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ АНАЛИЗА ФИНАНСОВЫХ РЕЗУЛЬТАТОВ В БАНКОВСКИХ УЧРЕЖДЕНИЯХ

Аннотация

The article examines the calculation of income and income in banking income, the results of the results. The object received bank profit and non-profit income was analyzed. production composition and dynamics were studied, comments were made, suggestions and conclusions were given. Key words: income, cost, interest income, non-interest income, financial result, profit. Moliyaviy natijalarni hisobga olish, tahlil qilish tijorat banklarining holati va aylanishida kapitalning holatini va korxonaning o’z vaqtida o’zin o’zi rivojlantirshga qobiliyatin tasvirlovchi iqtisodiy kategoriya hisoblanadi. Tijorat banklarining moliyaviy holatini baholash iqtisodiyotda bozor munosabatlarini rivojlantirish bilan borgan sayin katta ahamiyatga ega bo’lmoqda. Hozirgi vaqtta sifatli va professional tahlil natijalari faqatgina tijorat banklarining adminstratsiyasiga kerak bo’libgina qolmay, ko’pgina kontragentlari uchun qiziqish uyg’otmoqda. Prezidentimiz Sh. Mirziyoyev ma’ruzalarning birida «Iqtisodiyot o’sishida bank tizimining mohiyati katta. Yurtimizda bu sohadagi islohatlar natijasida pxirgi uch yilda banklarning umumiy kreditlar hajmi 2 baravar, kapital hajmi 1 baravarga oshgan»1 deb ta’kidlagan edi. 2020 yilda O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-5992 sonli « 2020- 2025 yillarga mo’ljallangan O’zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi tog’risida» gi farmoni qabul qilingan.2 1 https://president.uz/uz/lists/view/6091 2 O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-5992-sonli « 2020- 2025 yillarga mo’ljallangan O’zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi tog’risida»gi farmoni, 2020 12 may 5 61 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Moliyaviy natijalar tog’risida ishonchli hamda tog’ri ma’lumotlar axbarotdan foydalanuvshilar uchun zarur ahamiyatga ega. Ushbu ma’lumotlarni bilish uchun banklarning moliyaviy natijalarini mamlakatta joriy etilgan qonunlar, normativ hujjatlar, me’yoriy tartiblar va o’zlarining hisob siyosatlari asosida o’z vaqtida to’g’ri va aniq tuzishni talab etadi. Jahondagi аmаliyotgа e’tibor qaratsak, mоliyaviy hisоbdа mоliyaviy nаtijаlаr zarur ahamiyatga ega ekanligini ko`rishimiz mumkin. Bunga sabab hamma ma’lumot iste’molchilarining e’tibоrini o`zigа qaratadigаn mа’lumоt, bu xo’jalik yurituchi subyektlаr fаоliyatining mоliyaviy nаtijаsi hisoblanadi. Hоzirgi kundа hisоb yuritishda аmаlgа оshirilаyotgаn iqtisоdiy islоhаtlаr, korxonalar fаоliyatining mоliyaviy nаtijаlаri hisobi vа tahlilini bоzоr iqtisodiyoti tаlаblаrigа jаvоb bеrаdigаn qilib ko`rib chiqishni tаlаb etаdi vа o`z nаvbаtidа bu mаvzuning dоlzаrbligini bеlgilаydi. Moliyaviy natijalar – bu xo’jalik yurituvchi subyektning belgili hisobot davrida tadbirkorlik faoliyati jarayonida o’ziga qarashli mablag’ning oshishi yoki kamayishidir. Buxgalteriya hisobida bunday faoliyat natijasi hisobot davridagi barcha foydalar va zararlarni hisoblash yo’li bilan aniqlanadi. Kredit tashkilotlarida moliyaviy tahlil nafaqat erishilgan natijalarni baholashning har tomonlama tahlili, balki moliyaviy prognozlash va faoliyatni modellashtirish vositasi, tanlangan yo'nalishlarni o'rganish va baholash usuli sifatida ham ishlaydi. Bu biznes-rejaning asosiy bo'limlarini, bashoratlash balansini, daromadlar haqidagi hisobotni, pul oqimini bashoratlashda va kredit tashkiloti va bank mahsulotlarining boshqa ko'rsatkichlarini tayyorlash va baholashda ishlatiladi. Bank muassasalarini tahlil qilishda daromadlari va xarajatlari turlarining tarkibini tahlildan o’tkazamiz Hisobot davrda eishgan haqiqiy natija rejadagi ko’rsaykishlar bilan solishitiriladi Bank foydasini paydo etuvchi daromad, xarajatlar tarkibi oldingi yillar bilan solishtiriladi. 1-jadval ATB «Xalq bank» Beruniy filiali foizli daromadlar tahlili Moddalar 2021-yil 2022-yil O’zgarishi Jismoniy shaxslarga berilgan qisqa muddatdagi kreditlar bo’yicha foizli daromadlar 719 575 355,73 638869681,82 -80 705 673,91 Yakka tartibdagi tadbirkorlarga berilgan qisqa muddatdagi kreditlar bo’yicha foizli 130 421 988,19 51265148,56 -79 156 839,63 daromadlar Nodavlat notijorat tashkilotlariga berilgan qisqa 3 925 271,83 - -3 925 271,83 muddatdagi kreditlar bo’yicha foizli daromadlar Shet el kapitali ishtirokidagi korxonalarga berilgan qisqa 5 62 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ muddatdagi kreditlar bo’yicha 22 433 315,24 217002699,67 194569 384,43 foizli daromadlar Xususiy korxonalar, xo’jalik shirkatlari va jamiyatlariga berilgan qisqa muddatdagi 798 545600,17 434132747,79 -364412852,38 kreditlar bo’yicha foizli daromad Nodavlat notijorat tashkilotlariga berilgan uzoq muddatdagi kreditlar bo’yicha 16 545 928,77 49074817,20 32 528 888,43 foizli daromadlar Yakka tartibdagi tadbirkorlarga berilgan uzoq muddatdagi 347 725789,69 256248369,73 -91 477 419,96 kreditlar bo’yicha foizli daromadlar Ji