ХУДОЖЕСТВЕННЫЕ ОСОБЕННОСТИ РОМАНА «СИМФОНИЯ ЛЮБВИ».

Аннотация

This article provides information about the artistic features of the novel "Symphony of Love". Key words: "Symphony of Love", writer, novel, work. ХУДОЖЕСТВЕННЫЕ ОСОБЕННОСТИ РОМАНА «СИМФОНИЯ ЛЮБВИ». Аннотация. В данной статье представлена информация о художественных особенностях романа «Симфония любви». Ключевые слова: «Симфония любви», писатель, роман, произведение. Turkiy xalqlar yozuvchilarining badiiy bisotidan o‘rin olgan sevgi-muhabbat mavzusi dunyo adabiyoti ixlosmandlari qalbidan munosib joy egallab, mazkur umuminsoniy tuyg‘uning turfa jilolarini, go‘zalliklarini tarannum etib kelmoqda. Qodiriyning “O‘tkan kunlar”, “Mehrobdan chayon”, Chingiz Aytmatovning “Jamila”, “Sarvqomat dilbarim”, Rashod Nuri Guntekinning “Choliqushi” kabi nasriy asarlarida turkiy xalqlarning fe’l-xo‘yi, ajdodiy tutumlari, qadriyatlari, munosabatlari barq urib turgan sevgi- muhabbati yuksak badiiy zirvaga ko‘tarilganki, bu asarlar bugungi kun kitobxonlarini ham hayajonlantirib kelmoqda. Rashod Nuri Guntekinning “Muhabbat simfoniyasi” (mazkur romanni tarjimon Miraziz A’zam asliyatdan o‘zbekchaga o‘girgan bo‘lib1, asar asliyatda “Dudoqdan yurakka” nomi ostida chop etilgan – M.T.) romani ham yuqoridagi fikrimizga misol bo‘la oladi. Roman tashqi tuzilishi jihatidan uch qismdan iborat. Baxtsiz sevgi haqidagi bu romanning eng muhim qahramonlari Kanon va Lamiadir. Romanning syujeti shu juftlik atrofida harakatlanadi. Romanning birinchi qismida Kanon va Lamia haqida hikoya qilingan bo‘lsa, ikkinchi qismi Lamiaga, uchinchi qismi esa Kanonga bag‘ishlangan. 1 Qarang: Гунтекин Рашод Нури. Муҳаббат симфонияси (тарж. М.Аъзам). – Тошкент: Янги аср авлоди, 2020. – 336 б. 95 “Muhabbat simfoniyasi” romanini adib “kundalik” uslubida bitgan bo‘lib,“Birinchi bo‘lim”da Kanonning oilasi, o‘sib-ulg‘aygan muhiti, bolalik va talabalik yillari, Yevropaga borib mashhur rassom bo‘lib qaytishi, Nemat Honim bilan bo‘lgan muhabbati, Jovidon bilan unashtirishi, Lamia bilan birga bo‘lish, Lamiani tark etishi tasvirlanadi. “Ikkinchi qism” butunlay Lamiaga bag‘ishlangan. Lamia Kanondan homilador bo‘lganini hech kimga aytmaydi. Bu sharmandalikni eshitmaslik uchun Kutahyaga, amakisi Rizo bey huzuriga borishi, Mayor Kamol Bey, Kamol Beyning tabib jiyani Vedat bilan tushunmovchilik natijasida Kamol Bey uni tark etishi va Vedatning Lamiaga taklifi bu qismda sodir bo‘lgan voqealar sifatida asar syujetini taranglashtiradi. “Uchinchi qism” Kanon yozgan kundaliklardan iborat. Ushbu bo‘lim boshqa ikki bo‘limdan farq qiladi. Voqealar Kanon nazaridan o‘quvchiga yetkaziladi. Kanon Jovidonga turmushga chiqqaniga ikki yarim yil o‘tib, shon-shuhrat va san’atga bo‘lgan muhabbati odamlarni xursand qilmasligini tushunib, eski kunlarni qo‘msaydi. Bir kuni kechasi xotinidan ajralib, o‘zini yolg‘iz va baxtsiz his qilganida, kundalik yurita boshlaydi. U kundaliklarini muntazam ravishda, odatda yolg‘iz qolganda yoki xotini uxlab yotganida yozadi. Bu bobda Lamiani qo‘lga kiritib, o‘ylab o‘tirmay ketgan, uni telbalardek sevgan, keyin pushaymon bo‘lgan Kanonning boshidan kechirgan qiyinchiliklari so‘zlab berilgan. Kanon o‘zini yolg‘iz his qiladi, xotini Jovidondan uzoqlashadi, yangi asarlar yaratmagani uchun mazaxlanadi, chinakam sevgan insoni Lamia ekanligini anglab, uni yana ko‘rish ishtiyoqida yonadi. Ana shu voqea-hodisalar tasvirini adib yuksak iste’dod bilan tasvirlaydi. “Muhabbat simfoniyasi” romani jami 332 sahifadan iborat bo‘lib, romanda shon- shuhratdan buzilgan yosh skripkachi o‘zini ehtiros bilan sevadigan qizaloqni qo‘lga kiritishi, so‘ngra sevgi o‘tkinchi zavq ekanligini aytib, uning ham, qizning ham hayotini barbod qilishi haqida hikoya qilinadi. Rashod Nuri Guntekin sevgini ikki so‘z bilan ta’riflaydi. Muallifning fikricha, ishq – bu zahardek kuchli tuyg‘u bo‘lib, labdan boshlanib, yurakka yetib borishiga to‘sqinlik qilib bo‘lmaydi. Yozuvchi ushbu romanda e’tibor qaratgan yana bir mavzu – “nikoh”. Kanonning fikricha, erkak turmushga chiqadigan va baxtli bo‘ladigan ayol go‘zal, jozibali, zamonaviy, boy, odobli, san'atni tushunadigan va Jovidon kabi madaniyatli bo‘lishi kerak. Jovidon va Lamia bilan solishtirganda, Lamia Jovidonning ko‘zni qamashtiruvchi shousiga nisbatan oqarib ketdi. Lamiadan uning Kanonga sof, samimiy, mehribon yurakdan boshqa taklif qiladigan hech narsasi yo‘q. Kanon Jovidondek oliy tabaqadan bo‘lgan shov-shuvli ayolga uylanganida umrining 96 oxirigacha baxtli bo‘laman, deb o‘ylardi, lekin ko‘p o‘tmay xato qilganini anglab yetdi. Jovidonning ko‘rsatuvi Kanonni ko‘zni qamashtirdi, bundan tashqari u sevgi, mehr, samimiylik, iliqlik, yaqinlik kabi tuyg‘ulardan ham mahrum edi. Biroq atrofdagilar Kanon va Jovidonni bir-biriga qiyoslab, ularni namunali juftlik sifatida ko‘rsatishdi. Kanon xotiniga hech qachon yaqinlik sezmas, o‘zi his qilgandek harakat qila olmasdi. Ular orasida har doim rasmiy xushmuomalalik mavjud. Turmush qurganiga qaramay, u doimo yolg‘izlik tuyg‘usini his qildi. Guntekin Kanon-Jovidon nikohiga asoslangan holda o‘quvchilariga juda muhim i