ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI

Аннотация

Mazkur maqola darsdan tashqari faoliyatda shaxsiy va kasbiy mas'uliyatni rivojlantirish masalalarini o‘rganishga bag'ishlangan. Darsdan tashqari faoliyatning ijtimoiy va psixologik ta’sir kuchi hamda shaxsiy va kasbiy mas'uliyatni rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. O‘quvchi va talabalarning bo‘sh vaqtlarini samarali o‘tkazish orqali ularda shaxsiy qobiliyat, qiziqish va mas'uliyat hisini shakllantirishning metodologik va amaliy jihatlari yoritiladi. Kalit so‘zlar: Darsdan tashqari faoliyat, shaxsiy mas'uliyat, kasbiy mas'uliyat, rivojlanish, psixologik yondashuv, ijtimoiy ta’sir, qobiliyat, motivatsiya. Zamonaviy ta'lim tizimida shaxsiy va kasbiy mas'uliyatni shakllantirish muhim ahamiyat kasb etadi. O‘quvchi va talabalarni faqat darsda emas, balki darsdan tashqari faoliyatlarda ham qo‘llab-quvvatlash, ularga mas'uliyatni his qilish va uni rivojlantirish imkonini berish zarur. Darsdan tashqari faoliyatlarning shaxsiy qobiliyat va qiziqishlarni rivojlantirishdagi o‘rni, shuningdek, bu jarayonlarda mas'uliyatning ahamiyati o‘quvchining kelajakdagi kasbiy faoliyatiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Darsdan tashqari faoliyat — ta'lim jarayonidan tashqari, lekin uni to‘ldiruvchi va rivojlantiruvchi amaliy mashg'ulotlarni o‘z ichiga oladi. Bu faoliyatlar o‘quvchilar va talabalarni ijtimoiy jihatdan rivojlantiradi, ularda kasbiy va shaxsiy mas'uliyatni oshiradi. Darsdan tashqari faoliyatlarda o‘quvchi va talabalar o‘z qiziqishlariga ko‘ra ishtirok etishadi, bu esa o‘z navbatida shaxsiy qobiliyat va intilishlarni yanada rivojlantiradi. Shaxsiy mas'uliyat insonning o‘z faoliyati va qarorlari uchun javobgarlikni anglashdan iborat. Kasbiy mas'uliyat esa uning mehnat vazifalari doirasida bajaradigan vazifalari uchun javobgarlikni anglatadi. Darsdan tashqari faoliyatda ishtirok etish orqali o‘quvchilar kelajakdagi kasbiy yo‘nalishlarida javobgarlikni to‘g‘ri taqsimlash, mas'uliyatni o‘z zimmasiga olish ko‘nikmasini rivojlantirishadi. Darsdan tashqari faoliyatlarda ishtirok etish o‘quvchilarda shaxsiy mas'uliyatni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu faoliyatlar orqali ular o‘ziga nisbatan va jamiyat oldidagi mas'uliyatni his qilishni o‘rganadilar. Masalan, turli to‘garaklar, sport musobaqalari, ijodiy klublar shaxsiy qobiliyatlarni rivojlantirish bilan birga o‘z maqsadlarini belgilash, vaqtni boshqarish kabi mas'uliyatni oshiradi. Darsdan tashqari faoliyat kasbiy mas'uliyatni rivojlantirishda ham muhim ahamiyatga ega. Ushbu faoliyatlar orqali talabalar o‘z tanlagan kasblari bilan bog'liq dastlabki tajribalarni qo‘lga kiritadilar. O‘quv jarayonida olgan nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llab, bu orqali kasbiy mas'uliyatlarini rivojlantirishga imkon yaratadi. Masalan, kasb bilan bog'liq to‘garaklar va klublarda ishtirok etish talabalarni kelgusida kasbiy javobgarlikka o‘rgatadi. Darsdan tashqari faoliyatlarda shaxsiy va kasbiy mas'uliyatni rivojlantirishda psixologik yondashuvdan foydalanish muhimdir. Masalan, motivatsiya, o‘z-o‘zini anglash va shaxsiy 91 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si rivojlanish mashg'ulotlari orqali o‘quvchilar mas'uliyatli bo‘lishning ahamiyatini tushunib olishadi. Psixologik yondashuvlar yordamida o‘quvchilar o‘zlarini o‘rganishga, mas'uliyatni mustaqil qabul qilishga tayyor bo‘lishadi. Darsdan tashqari faoliyatlar shaxsiy va kasbiy mas'uliyatni rivojlantirishda samarali vositalardan biri hisoblanadi. Ushbu faoliyatlar orqali o‘quvchilar shaxsiy va ijtimoiy javobgarlikni o‘z zimmasiga olishni o‘rganadilar. Shuningdek, darsdan tashqari faoliyatlar ularni kelajakdagi kasbiy yo‘nalishlarida mas'uliyatli bo‘lishga o‘rgatadi. Darsdan tashqari faoliyatlarda ishtirok etish o‘quvchilarda mas'uliyat hissini kuchaytiradi, ularning shaxsiy qobiliyat va qiziqishlarini rivojlantiradi.