УЗБЕКСКАЯ НАЦИОНАЛЬНАЯ КУЛЬТУРА И ДУХОВНОСТЬ В НАРОДНОЙ ПЕДАГОГИКЕ

Аннотация

The proverb describes the educational value of folk Applied Arts and crafts, national architecture, national music, singing and dance art, and national theatres on the importance of nationalism and manawism. Key words: education, folk pedagogy, nationalism, spirituality. УЗБЕКСКАЯ НАЦИОНАЛЬНАЯ КУЛЬТУРА И ДУХОВНОСТЬ В НАРОДНОЙ ПЕДАГОГИКЕ Аннотация. В данной статье рассказывается о значении национальности и нравственности в образовании, Народно-прикладном искусстве, национальной архитектуре, национальной музыке, Певческом и танцевальном искусстве, воспитательном значении национальных театров. Ключевые слова: воспитание,народная педагогика, национальность, духовность. Uzluksiz ta’lim tizimidagi ta’lim-tarbiya jarayonining bitiruvchisi muayyan soha bo'yicha bilim olishi va kasb-hunar egasi sifatida Vatan ravnaqiga hissa qo'shishi lozim. Zero, Respublikamizda qabul qilingan milliy g'oyaning yetakchi g'oyalaridan bin, yuqorida ta’kidlaganimizdek. Vatan ravnaqi sanaladi. Yurtimiz ravnaqiga hissa qo’shishni o'ziga azmu qaror qilib olgan shaxslarni tarbiyalab voyaga yetkazishda milliy madaniyat va ma'naviyat muhim o’rin tutadi. Demak. xalq amaliy san'ati va hunarmandchiligi, milliy me'morchilik, milliy teatr va musiqa, qo'shiqchilik va xalq raqs san'ati namunalarining falsafiy, psixologik va tarbiyaviy jihatlarini anglash. mazmun-rnohiyatini chuqur bilish uchun uni xalq pedagogikasi bilan bog'lab o'rganish zarurdir. Chunki yuqorida ta'kidlangan san’at va hunarmandchilik turlari xalq hayotining bevosita ifodasi boiib, xalqimizning ijtimoiy hayot haqidagi tushunchalarini, uning yuksak didini, estetik qarashlarini va shu bilan birga xalq pedagogikasining axloqiy tarbiya bilan bog'liq muhim qirralarini o‘zida aks ettiradi. Shuningdek, xalqimizning uzoq tarixi, urf-odatlari, keng dunyoqarashi, orzu-umidlarini ham butun uluǵvorligi va teranligi bilan namoyon etib. ular haqida keng va chuqur bilim beradi va ma’naviy-axloqiy qadriyatlarga. kasb-hunarga qiziqish uyg‘otishda muhim manba hisoblanadi. Yurtimizda vujudga kelib, gullab yashnagan san'at turlari o‘zining jozibadorligi va betakrorligi bilan dunyoga mashhur boMib, shulardan xalq amaliy san’ati xalqimizning ko'p asrlik tarixida madaniy merosimizning eng ajoyib va ommaviy qismini tashkil etadi. Xalq amaliy san’atining mohir ustalari o'z asarlariga shunchaki bezak bermasdan, balki shu bezak vositasida o’z tikrlarini aks ettirganlar. Mavjud tarixiy obidalar, qolyozmalar, xalq amaliy san’ati va hunarmandchiligi namunalari fikrimiz dalilidir. 2 80 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Hunarmandchilikning qadimiy davrlardan keng tarqalgan sohalari mavjud bo'lib, temirchilik, degrezlik, pichoqchilik, qulfchilik, zargarlik, zardo'zlik, duradgorlik, o'ymakorlik, xarrotlik, sandiqchilik, naqqoshlik, popopchilik, gilamdo‘zlik, beshikchilik, do'ppichilik, ganchkorlik, sangtaroshlik, kulolchilik, koshinchilik, ko‘nchilik, charmgarlik, mahsido‘z!ik, etikdo'zlik, qandolatchilik shuiar jumlasiga kiradi. Shu o‘rinda hunarmandchilik haqida ikki og‘iz to'xtalib o‘tsak. Taniqli etnograf l.Jabborovning ta'kidlashicha, temirchilik rivojlanishi bilan mustaqil sohalar yuzaga kela boshlagan. Masalan. o‘zbek pichog'ini pichoqchilar, qulf-kalitni qulfchilar, igna- bigizni ignachilar, ro'zg'orda zarur bo‘lgan buyumlami chilangar, mixgar, taqachilar yasaganlar. O'zbek zargarlari yasagan noyob qimmatbaho bezaklar dunyoda mashhur. Yog‘och buyumlarini yasash hunarmandchiligini duradgorlar amalga oshirgan, bunda o'ymakorlik alohida ahamiyatga ega bo'lgan. Shuningdek, uy-ro‘zg‘or buyumlarini yasaydigan usta-xarrotlar, egarchi, taroqchi, elakchi ustalar ham bo'lgan. Mahalliy duradgor ustalar milliy musiqa asboblarini yasaganlar. Qurilish ishlari bilan shug'ullanuvchi ustalarni gilkor (g‘isht quyuvchi), suvoqchi, paxsakash deb ataganlar. Maxsus me’morlar, ya’ni mohir suvoqchi va ganchkorlar milliy me’morchilik san’atini egallab, machit-madrasalar, minora va ko'shklar qurganlar. Sabr-toqat va og'ir mehnat talab qiladigan badiiy amaliy san'at sohasi tosh va suyak o'ymakorligi, ya’ni toshtaroshlik va sangtaroshlikdir. Sangtaroshlar asosan marmar ustunlar yasaganlar. Kulolchilik eng qadimiy va ommaviy hunarmandchilik turi bo‘lib hisoblangan. “O'zbeklarning bu qadimiy amaliy san’ati o'zining boy an'analari, nozik va mayin naqshlari va o'ziga xos milliyligi bilan uzoq davrlardan beri uzoq-yaqin xalqlarni ham o'ziga maftun qilib kelgan”39. Rangli, sirlangan g'isht taxtalarni yasovchi ustalar koshinlar deb nomlangan, ular quruvchi bo'lsalar ham kulolchilik asboblaridan foydalanganlar. Tandirlarni tandirchilar yasaganlar, teridan po'stin va bosh kiyim tikkan ustalarni po‘stindo‘z, telpakdo'z deb ataganlar. Shuningdek, ko'n va charmdan oyoq kiyim va turli buyum yasaganlarni charmgar, etikdo‘z, kavushdo‘z deb nomlaganlar. Ózbek xalq pedagogikasida xalq amaliy san’ati ustalarining kasb- hunarlari yuqori baholanib, yoshlarn