АДАПТАЦИЯ ТЯЖЕЛОАТЛЕТОВ К ТРЕНИРОВКАМ В НАШЕЙ СТРАНЕ

Аннотация

This article reflects on some aspects of the adaptation of the athlete to the loads in training with weightlifting athletes. Key words: load, weightlifting, training, weekly, monthly, competitions, set and jerk lifting, speed, strength, physical movement, muscle. АДАПТАЦИЯ ТЯЖЕЛОАТЛЕТОВ К ТРЕНИРОВКАМ В НАШЕЙ СТРАНЕ Аннотация. В этой статье рассматриваются некоторые аспекты адаптации спортсмена к нагрузкам на тренировках с тяжелоатлетами. Ключевые слова: нагрузка, тяжелая атлетика, тренировка, неделя, месяц, соревнования, рывок и рывок, скорость, сила, физическое движение, мышцы. Og’ir atletika sportida hozirda dast va siltab ko’tarish kabi klassik mashqlar to’plami mavjud bo’lib, bu harakatlarning ikkalasi ham butun vujud bilan amalga oshiriladi va katta jismoniy kuch, tezlik, harakatni idrok etish, bajarish texnikasi va moslashuvchanlikni o’zida birlashtiradi. Bundan tashqari bu sport turi mutloq va nisbiy kuch talab qiladi va qo’l, bel, oyoq va son mushaklari kuchli va tezkor kuchiga tayanadi. Sportchiga berilgan yuklama to’g’ri yoki noto’g’ri tanlanganligini bilish uchun sportchilar berilgan yuklamani qay tarzda bajarishini haftalik va oylik mashg’ulot siklini kuzatish orqali bilib olish mumkin. Ishning dolzarbligi shundan iboratki, og’ir atletika sport nazariyasida yuqori malakali sportchilarni mashg’ulot yuklamasiga moslashtirishning metodologik jihatlari hali to’liq ishlab chiqilmagan va bu yo’nalishda hali yechimini kutayotgan muammolar talaygina. Sportchilar bilan mashg’ulotlar olib borishning ayrim muammolariga bag’ishlangan alohida amalga oshirilgan tadqiqotlarga qaramasdan bu jarayon mamlakatimizda yetarlicha o’rganilmagan. Shu 7 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ sababli ushbu ilmiy tadqiqot ishida sportchilarni yuklamalarga moslashtirishning ayrim jihatlari ko’rib chiqilgan. Ilmiy adabiyotlarda og’ir atletika mashg’ulotining yuki og’irlik miqdori, takroriy mashqlar soni, ishlatiladigan mashqlar soni, yukning hajmi, mushaklarning faolligi va boshqa omillar bilan tavsiflangan. Shuningdek, sport turi bo’yicha mashg’ulotlar sport mahoratini oshirishga qaratilgan jarayon sifatida tushuniladi. Sportchilar bilan olib boriladigan mashg’ulotlar asosan yangi narsalarni o’rganish va allaqachon o’zlashtirilgan narsalarni takomillashtirishni o’z ichiga oladi. Oliy sport mahorati darajasiga yetgan, respublika va xalqaro miqyosdagi musobaqalarda qatnashgan sportchilar tayyorgarlik jarayonini kasbiy tayyorgarlik darajasida olib boradilar. Shuning uchun mashg’ulot uzoq muddatli jarayon hisoblanib, sportchilar bilan individual shug’ullanish sifatida tushuniladi. Ilmiy tadqiqotlarda og’ir atletikachilarni mashg’ulot yuklamalariga moslashtirishning 12 haftalik sikllari ishlab chiqilgan bo’lib, ularda musobaqa mashqlari texnikasini takomillashtirishga qaratilgan mashgʼulot rejasi, yaʼni musobaqa mashqlariga nisbatan maxsus mashqlardagi shtangani koʼtarish soni va shiddati boʼyicha mashgʼulot yuklamalari taqsimlangan. Shuningdek, ogʼir atletikachilarning dast koʼtarish texnikasini takomillashtirishda, maxsus mashqlarning parsial mashgʼulot yuklamalari yuzasidan takliflar va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Unga ko’ra tajriba guruhi malakali ogʼir atletikachilarining oʼn ikki haftalik tayyorgarlik siklidagi dast koʼtarish mashqlaridagi yuklamalarning hajmi dinamikasi ishlab chiqilgan va amaliyotda birinchi bor dast koʼtarish mashqining final tezlanish fazasidagi harakatga oʼxshash harakatda qoʼllar mushaklar kuchini, shtangani koʼtarilish balandligi va tizza boʼgʼimining yozilish burchagi oshirishga yoʼnaltirilgan hamda shtanganing harakat traektoriyasini boshqarishga ijobiy taʼsir koʼrsatuvchi “XM-tren” trenajerida asosiy mashgʼulot yakunidan soʼng 1,2,3,4-shiddat zonalarida 1-4 haftada 200 marta, 5-8 haftalarda 176 marta, musobaqa oldi siklining 9-12 haftalarida 54 martadan bajarish tatbiq etildi. Har bir sportchi murabbiy tomonidan berilgan yuklamaga to’g’ri amal qilishi va uni bajarishi lozim. Ma‟lumki sportchiga murabbiy tomonidan beriladigan yuklamalar sportchining jismonan baquvvat qilishga undaydi. Sportchi murabbiyning bergan yuklamasini bajara olmasa yoki noto’g’ri bajarsa sportchiga tibbiy jarohat yetishi hech gap emas. Har bir sportda bo’lgani kabi og’ir atletika sport turida ham sportchiga beriladigan yuklama hajmi sportchining jismoniy sifatlariga qarab belgilanadi. Sportchilar natijalarining o’sishi ko’p jihatdan mashg’ulot yuklamasi qanchalik to’g’ri tanlanganligiga bog’liq. Og’ir atletika sport turida mashg’ulotlar davomida o’tirib-turish mashqlari tananing baquvvatlashuvi hamda kuch qobiliyatlarining rivojlanishini ta‟minlovchi asosiy mashg’ulotlardan hisoblanadi. O’tkazilgan ilmiy tadqiqotlarda oʼtirib-turish ogʼir atletikachining mushaklari kuchni tarbiyalashning asosiy vositasi sifatida qaralib, oʼtirib-turishlarda toʼgʼri tanlab olingan yuklama kuch hamda sport-texnik koʼrsatkichlarning oʼsishini taʼmi