ПРОБЛЕМА НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКОГО ТЕКСТА И ЕГО ПЕРЕВОДА

Аннотация

This article is devoted to the concept of scientific and technical text and its translation. Also, there is information about the translation of scientific and technical texts, the demand for technical translators in our country today, and the scientists who contributed to the development of this field. Key words: translation, translator, scientific and technical text, technical translator, types of technical translation. ПРОБЛЕМА НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКОГО ТЕКСТА И ЕГО ПЕРЕВОДА Аннотация. Данная посвящена понятию научно-технического текста и его перевода. Также есть информация о переводе научно-технических текстов, востребованности технических переводчиков в нашей стране сегодня и ученых, которые внесли свой вклад в развитие этой области. Ключевые слова: перевод, переводчик, научно-технический текст, технический переводчик, виды технического перевода. Bugungi shiddat bilan rivojlanayotgan dunyoda rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar bilan iqtisodiy, ilmiy, tibbiy, fan va tehnika sohalarida tengma-teng raqobat qilish va bu sohalarda ajoyib natijalarga erishgan davlatlarning natijalarini o’rganish va yurtimizga tatbiq qilish uchun bugungi kunda ilmiy tehnikaviy sohaga tegishli bo’lgan matnlarni tarjima qilish va bu matnlarni haqiqiy mano mazmunini tarjimada to’g’ri chiqara olishga bo’lgan ehtiyoj va e’tibor ortib bormoqda. Texnik tarjima bu turli tillarda soʻzlashadigan odamlar oʻrtasida maxsus ilmiy va texnik maʼlumotlarni almashish uchun ishlatiladigan tarjima. Soddalashtirilgan yondashuvda texnik tarjima deganda texnik matnlarning tarjimasi tushuniladi. Texnik tarjima texnik tarjimonlar tomonidan amalga oshiriladi. Texnik tarjimon ilmiy-texnikaviy axborot almashishda vositachi hisoblanadi1. Texnik tarjima rasmiy-mantiqiy (jamoaviy) uslubga asoslanib, aniqlik, hissiyotsizlik va shaxssizlik bilan ajralib turadi. Uning lug‘atida lotin yoki yunoncha atamalardan foydalanildi. Texnik tarjimalar grammatikasi oʻziga xos va qatʼiy belgilangan grammatik meʼyorlardan 1 Borisova, L. I. Inglizcha-ruscha ilmiy-texnikaviy tarjimaning leksik xususiyatlari. — M .: NVI THEZAURUS, 2005 — 215 p. ISBN 5-89191-068-3 1 11 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ foydalanish bilan tavsiflanadi: noaniq shaxsiy va shaxssiz konstruktsiyalar, passiv iboralar, feʼlning shaxssiz shakllari keng qoʻllaniladi. Mantiqiy tanlash inversiya yordamida amalga oshiriladi2. O’zbek tarjimashunosligidagi ilk qadamlarni o‘zbek yozuvchilaridan Cho‘lpon, G‘afur G‘ulom, Oybek, Abdulla Qahhor, Mirtemir kabi adib va shoirlarimiz boshlab berdi desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Shuningdek badiiy tarjima sohasida M.Osim, N.Alimuhamedov, Sh.Shomuhamedov, K.Qaxxorova, O.Sharopov, Sh.Tolipov, V.Ro‘zimatov kabilar professional tarjimon sifatida tanilganlar. O‘zbek tilida ilmiy-texnikaviy, ijtimoiy-siyosiy adabiyotlar tarjimachiligida ham katta yutuqlarga erishilgan. Bunda R.Abduraxmonov, V.Rahimov, Z.Tincherova kabi tarjimonlarning hissasi katta3. Ilmiy-texnik matnlarni qaysi ilmiy soha va qanday maqsadda tarjima qilinayotganiga qarab ular turlarga ajratiladi. Texnik tarjimaning turlari: 1. toʻliq yozma tarjima (texnik tarjimaning asosiy shakli) 2. referativ tarjima 3. annotativt arjima 4. sarlavha tarjimasi 5. ogʻzaki texnik tarjima (masalan, yirik sanoat korxonasida chet elda ishlab chiqarilgan asbob-uskunalardan foydalanishni oʻrgatish uchun talab qilinadi)4. Ilmiy-texnik matnlar tarjimada yuqori aniqlikni talab etadi, shu sababli tarjimondan til boyligi va yuqori bilim ko`nikmalarini talab qiladi. Texnik tarjimonlar tarjima qilinayotgan soha haqida ma`lumotlarga ega bo`lishi va bu sohaga tegishli bo`lgan ilmiy terminlardan ham habardor bo`lishi kerak. Shu sababli tarjimonga quyidagi kasbiy talablar qo`yiladi. Texnik tarjimonning kasbiy talablar:  asliyat matnini tushunish uchun yetarli darajada kamida bitta chet tilini bilish  tarjima qilinayotgan tilni (ona tili) savodli ifoda uchun yetarli darajada bilish  ishchi maʼlumot manbalaridan foydalanish qobiliyati  texnik terminologiyani asliyat tilida ham, tarjima tilida ham yaxshi bilish  tarjima matni tegishli bo‘lgan texnologiya sohasini yaxshi bilish  texnik tarjimaning turli turlarini bilish  Tarjimon uchun lingvistik taʼlimdan tashqari, maxsus texnik maʼlumotga ham ega boʻlishi maqbuldir5. 2 Klimzo, B. N. Texnik tarjimonning hunari. Ingliz tili, ilmiy-texnik adabiyotlar tarjimasi va tarjimonlari boʻyicha. 2-nashr, qayta koʻrib chiqilgan va kengaytirilgan. JANOB. Valent", 2006. — 508 b. ISBN 5-93439-194-1 3 Salomov G’. Matn, tarjima va istiloh. T.: 1989. 4 Pumpyanskiy, A. L. Ingliz ilmiy va texnik adabiyotlarini oʻqish va tarjima qilish. — M.: SSSR, 1961 yil. 5 Skoroxodko, E. F. Ingliz texnik adabiyotlarini tarjima qilish masalalari (terminlar tarjimasi). — Kiev: Kiev universiteti nashriyoti, 1963 yil. 1 11 9 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF: