ПОВЫШЕНИЕ СКОРОСТНО-СИЛОВОЙ КАЧЕСТВО У 16-17 ЛЕТНЫХ ФУТБОЛИСТОВ

Аннотация

This article analyzes and discusses the methods of improving the quality of quick- power of 16-17-year-old football players. Keyword: Influence on speed and strength qualities, test indicators, training. Dolzarbligi. Xozirgi asrga kelib adabiyotlar tahlili shuni koʻrsatadiki, tezkor-kuch sifatlarini oshirish uchun koʻplab tadqiqot ishlari, ilmiy izlanishlar va amaliyotlar, xar-xil usul va vositalar hamma sport turlari uchun ishlanib oʻrganilib chiqilmoqda. Futbolida oʻyin usullari takomillashib, futbolchilarning oʻyin harakatlari mukammallashib bormoqda. Futboldagi yangi va samarali usullarning paydo boʻlishi, futbolchilarning xarakatlari yuksak darajada boʻlishini talab etmokda. Xar bir futbolchi bir oʻyin davomida jamoasining gʻalaba qozonishi uchun koʻpgina harakatlarni bajarishadi (1,2). Bizga shu narsalar maʼlumki, futbolchilarning maydondagi asosiy harakatlariga: yurish, yugurish, toʻp bilan yurish, toʻp bilan yugurish, sakrashlar, toʻpga zarba berish, toʻp bilan aldab oʻtish, toʻp uzatish, toʻpni toʻxtatish, toʻpni yon chiziqdan tashlash, jarima toʻpini amalga oshirish, burchakdan toʻpni tepish, toʻpni olib qoʻyish, toʻpni aniq moʻljalga yetkazish, raqib bilan toʻp uchun kurashish va boshqa bir qancha harakatlar kiradi. Bundan koʻrinib turibdiki, futbol mutaxassislari oʻz tadqiqot ishlarida futbolchilarning yuqorida taʼkidlangan harakatlarini oʻrganishgan va ular uchun kerak boʻlgan usul va uslublarni ishlab chiqishgan (1,3,6). Mualliflarning koʻpchiligi raqib bilan bahslarda bizning jamoalarning magʻlubiyati tezkor- kuch sifati raqib jamoa futbolchilarining natijalaridan ancha orqada ekanligi deb taʼkidlashayapti. Ayni kungacha yosh futbolchilarni tayyorlash amaliyotida qoʻllanilib kelinayotgan ilgʻor tajribalar va tadqiqotlar natijalari hech qanday shubha uygʻatmaydi. Lekin, futbolchilarga tezkor-kuch sifatini oshirish masalasi ilmiy predmet sifatida oʻrganishda ayrim masalalarga yetarlicha eʼtibor berilmagan. 1 32 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ishning maqsadi. 16-17 yoshdagi futbolchilarning tezkor-kuch sifatini oshirish orqali texnik-taktik harakatlarga taʼsir etishdan iborat. Tadqiqotning vazifalari. Ishimizning mohiyatini yoritish va tadqiqotning bosh maqsadini hal etish uchun quyidagi vazifalar belgilandi: 1. Yosh futbolchilarning tezkor-kuch tayyorgarligini test meʼyorlari orqali tahlil qilish; 2. Yuqori malakali futbolchilarning oʻyin davomidagi tezkor-kuch sifatini oshirishga qaratilgan anʼanaviy standart mashqlar samarali ekanligini aniqlash. Tadqiqot uslublari. Yuqorida qayd etilgan vazifalarni hal etish quyidagi ilmiy uslublar asosida amalga oshirildi: -Ilmiy adabiyotlar oʻrganish uslubi; -Test meʼyorlari; -Pedagogik tajriba: -Matematik statistika uslubi. Natijalar tahlili. Adabiyotlar tahlilidan futbolchilar oʻyin davomida tezkor-kuch sifatlariga eʼtibor qartishi kerakligini bildiradi. Shu sababdan biz tomondan qoʻllanilgan anʼanaviy standart mashqlar va maxsus tanlangan vositalar yordamida oshirishga harakat qildik. Pedagogik tajribani tanlangan guruhimizda joriy etdik. Bu bergan vosita va usullarmizni taʼsir etganligini bilish maqsadida biz nazorat va tajriba guruhlarida 8 test meʼyorlarni qabul qilib olib ularni taqqosladik. Test meʼyorlari tadqiqotdan oldin va tadqiqotdan soʻng olindi. Nazorat va tajriba guruhlarining natijalari 1-jadvalda koʻrsatilgan. Bizning oʻquv-mashgʻulotlarda olingan test nazoratida yosh futbolchilarning maxsus mashqlar oʻyin davomidagi koʻrsatkichlariga mos kelishini aniqladik. Dastlabki test meʼyorlarni musobaqa davrining boshidagi oʻquv-mashgʻulotlarida olingan. Bu yerda jismoniy sifatlarni koʻrsatuvchi 30 m ga yugurishda, uzunlikka sakrash, uch xatlab sakrash va texnik harakatlarni aks ettiruvchi 30 m ga toʻp bilan yugurishda, darvozaga zarba berishda, toʻpni uzoqqa tepishda va toʻpni uzoqqa tashlab berish test meʼyorlarni foydalanilgan. Nazorat testlarida yosh futbolchilarning koʻrsatkichlarida sezilarli darajada farq koʻrindi. Start tezligini aniqlovchi 30 m ga yugurishda 4.20±0,19, tajriba guruhi 4.13±0,15,uzinlikka sakrashda 247±3.58, tajriba guruhida 255±4.05, uch xatlab sakrashda 650±10.26, tajriba guruhi 674±15.26,400 m ga yugurishda 59±4.58, tajriba guruhi 62±4.15, natijalarni koʻrsatishgan. Olingan natijlardan futbolchilarning tezkor-kuch maxsus sifati yaʼni uzinlikka sakrashda nazorat va tajriba guruhining futbolchilarning harakatlari yuqori emasligini aniqladik. Boshqa tezkor-kuch sifatini texnik harakatlarda namayon etadigan test meʼyorlarida ham, nazorat va tajriba guruhining futbolchilarining dastlabki olingan nazorat testlarida ham koʻrsatkichlari bir xil emasligini koʻrsatadi. Bundan dastlabki olingan natijalardan xulosa qiladigan boʻlsak, futbolchilarning tezkor-kuch maxsus sifatining koʻrsatkichlari oʻyin davomidagi natijalarga ham mos kelishin aniqladik. Pedagogik tajribaning maqsadi yosh futbolchilarning tezkor-kuch xususiyatining meto