О ВАЖНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ УЧАЩИХСЯ НА УРОКАХ ИСТОРИИ В ШКОЛЕ

Аннотация

This article analyzes the importance of the organization of history lessons and the use of modern technologies in the educational process. Key words: history, lesson, process, visual aids, material, didactics. О ВАЖНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ УЧАЩИХСЯ НА УРОКАХ ИСТОРИИ В ШКОЛЕ Аннотация. В данной статье анализируется важность организации уроков истории и использования современных технологий в образовательном процессе. Ключевые слова: история, урок, процесс, наглядные пособия, материал, дидактика. O‘quvchilarning tarixiy tafakkuri ularning umumiy dunyoqarashining shakllanishi bilan birgalikda boradi. O‘quvchilarning dunyoqarashida tarixiy tafakkurning rivojlanishi uning amaliy faolligini ta’minlaydi. Ya’ni, tarixan dunyoda mavjud bo‘lgan fan-texnika yangiliklarini o‘zlashtirishi bilan o‘z faoliyatida yangilikka intilish o‘zida yaratuvchanlik faoliyatini shakllantiradi. O‘quvchi tarix fanidan bilimlar asosini o‘zlashtirganda millatimiz va boshqa xalqlarning o‘tmish, kecha va bugungi taraqqiyoti to‘g‘risidatushunchaga ega bo‘ladi. Tarix ta’limi har bir odamga etnomilliy, umummilliy va umuminsoniy qadriyatlarni o‘zlashtirishga yordam berishi lozim. Bu o‘quvchini shaxs, fuqaro, inson sifatida shakllanishiga asos bo‘ladi. O‘quvchilar O‘zbekiston tarixi fanini o‘rganish davomida umuminsoniy qadriyatlarni o‘zlashtirib boradi. Tarix darslari o‘quvchilarga tarixiy bilimlarni yetkazib beruvchi vositagina emas, balki ularning ma’naviy-axloqiy jihatdan shakllanib borishlarini ta’minlovchi kuchli ta’sirga ega bo‘lgan omil hamdir. Maktab tarix ta’limining zamonaviy konsepsiyasi tarixni tizimli o‘rganishni saqlab qoladi. Lekin tarix uning tamoyillari asosida o‘rganiladi. Tarix o‘quvfani o‘rta maktabda gumanitar fanlarning rivojlanishi uchun metodologik shart-sharoit yaratadi. Tarix fanining ma’lumotlari, tushunchalari, atamalariva tamoyillari boshqa fanlarda ham keng qo‘llaniladi, o‘z navbatida tarix fanida boshqa fanlardagi tushuncha, atamalardan foydalaniladi. 1 28 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Tarix o’qitishning asosiy maqsadi, albatta o’tmish tarixni urganish va Vatanga sodiq jamiyat kishisini tarbiyalashdan iborat. Tarixni o’qitish deganda-tarixiy material vatanga munosib ruhda tarbiyalash va kamol toptirish vazifalarini amalga oshirish uchun zarur bo’lgan jarayon, yangi o’qituvchi va o'quvchilarning aqliy ichki hamda o’quv harakatlari tashqi jarayoni tushuniladi. Darsning ko’rgazmali bo’lishi, uning o’quvchilardagi tayyor obrazlarga suyana bilishi, o’quv materialini bayon qilish vaqtida ko’rgazmali qurollardan foydalanish va ko’rsatmali qurollar vositasida o’quvchilarning bilish faoliyatini tezlashtirish hamda ularning o’rganilayotgan tarixiy asoslarni voqea va hodisalarni aynan o’zini yoki ularning tasvirlarini ko’rish yordamida o’rganishlari tushuniladi. Ko’rsatmali tasvirlar tarixiy fakt va hodisaarning tashqi ko’rinishigina emas, balki ularning ichqi mohiyatni ham ochib beradi. Tarix o’qitishda ko’rsatmalilikning ahamiyati tarixiy faktlarni, hodisalarni ko’rish organlari ishtirokida mushohada etish va ular haqida aniq tasavvur hosil qilish bilan chegaralanmaydi, murakkab tarixiy hodisalarni, tushunchalarni tushunib olishni ham yengillashtiradi, tarixni to'g’ri real tushunisha yordam beradi. Demak, tarixiy voqealar takrorlanmaydi. Shuning uchun ham tarixiy bilimning muhim manbai sifatida har xil ko’rsatmali qurollarni qabul qilamiz. Ular orqali tarixiy o’tmish gavdalantiriladi. Faktlar konkretlashtiriladi. Masalan: o’rta asr hunarmandchilik ustaxonasi bilan ingliz manufakturasining kartinasini fabrika-zavod kartinalari bilan taqqoslash orqali ijtimoiy taraqqiyot bosqichlarini, uning qonuniyatlarini o’zlashtirishga bo’ladi. Ko’rsatmali o’qitish usulinazorat, qabul qilish, esda saqlash, so’zlash malakalarini oshirishga yordam beradi. Ko`rgazmali o`quv qurollari tashqi belgilariga ko`ra bosma, ekranli, tovushli o`quv qurollariga bo`linadi. Lekin u ham tez-tez ishlatiladi, ular tarixiy tasvirning mazmuni va xarakteriga ko'ra tasniflanadi, buning natijasida mavzu, rasm, shartligrafik ko'rinish ajratib ko'rsatiladi. Kartalar. Siyosiy, tarixiy, geografik, iqtisodiy, sinoptik xaritalar ma'lum (ular jahon sivilizatsiyalarining xronologik doirasini bir-biri bilan taqqoslab ko'rsatadi). Ushbu kartalarning barchasi tarixni o'rganishda muvaffaqiyatli qo'llaniladi. 1 29 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Tarixiy xaritalar geografik asosda yaratilgan va voqealar yoki davrlar tarixining qisqartirilgan umumlashtirilgan obrazli-belgili tasvirlari. Tarixiy xaritalar jo‘g‘rofiy xaritalardan farqli o‘laroq, dinamik xarakterga ega bo‘lib, ular jarayon va hodisalarning dinamikasini ochib beradi. Ular hududning qamrovi (dunyo, qit'a, davlatlar xaritalari), mazmuniga ko'ra (1. umumiy ko'rinish - ma'lum bir davr voqealari aks ettirilgan), 2. umumlashti