Педагогико-психологические особенности использования кредитно-модульной системы в медвузах

Аннотация

The article deals with the introduction of ECTS credit technology in medical universities, the essence, principles, rules of the credit-modular system and the features of their use in the educational process. Keywords: university, medical education, teacher, student, teaching technologies, ECTS credit-modular system. КИРИШ 394 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019-йил 8-октабрдаги Фармони билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030-йилгача ривожлантириш консепцияси”га кўра, мамлакатдаги ОТМларнинг 85 фоизи 2030-йилгача босқичма-босқич кредит-модул тизимига ўтиши режалаштирилган. Ушбу мақсадда Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2020-йил 30-июндаги қарори билан 2020–2021 ўқув йилидан бошлаб мамлакатимиздаги 35 та ОТМ кредит- модул тизимига ўтиши белгиланган эди. Ушбу қарор ижроси натижасида тиббиёт олий таълим муассасалари таълим жараёнига ҳам ECTS кредит- модул тизими жорий этилди. Тиббий таълим муассасаларида ўқитишнинг кредит-модул тизимини босқичма-босқич жорий этиш, таълим стандартлари ва ўқув дастурларини мутахассислигига эътибор қаратган ҳолда хорижий тажриба асосида қайта кўриб чиқиш ва такомиллаштириш, рақобатбардош кадрларни тайёрлаш, таълим, илм-фан ва амалиётни интеграция қилишнинг узлуксизлигини таъминлаш асосида самарадорликни ошириш муҳим ва долзарб масалалардан бири ҳисобланади. ИШНИНГ МАҚСАДИ Адабиётлар билан ишлаш, манбаларни ўрганиш ва маълумотлар таҳлили орқали тиббий олий таълим муассасаларида ўқитишнинг кредит- модул тизимидан фойдаланиш масалаларини ёритишдан иборат. ҚЎЛЛАНИЛГАН УСУЛЛАР Адабиётлар билан ишлаш ва назарий таҳлил. ОЛИНГАН НАТИЖАЛАР МУҲОКАМАСИ Таълим соҳасидаги интеграцион жараёнлар илк бор Европада бошланган эди. 1989 йилда Европанинг минглаб талабалари, Европа ҳамжамиятининг ERASMUS (European Community Action Scheme for mobility of University students), Tempus ва бошқа дастурлари асосида чет элларда таҳсил олиш имкониятига эга бўлдилар. Erasmus дастури бўйича Европа ҳамжамияти университетлари ўртасидаги талабалар алмашинуви схемаси, даставвал 145 олий ўқув юртларини қамраб олган эди. Erasmus дастурининг ютуқларидан бири бу Европа унивеситетларидаги ўқитиш натижаларини ўзаро тан олиш тизими – European Credit Transfer System (EСTS) ни яратиш, синаш ва амалиётга кенг қўллаш деб айтиш лозим. Дастлаб кредит тизими 1869 йилда АҚШда ишлаб чиқилди. Бу тушунча Чарлиз Элиот томонидан киритилган бўлиб, 1870– 1880 йилларда у таълим амалиётида фойдаланилди. 1892 йилдан бошлаб АҚШда бу тизим мактаб, коллеж, бакалавриат, магистратура таълимига татбиқ этилди. АҚШда кредит соати ўқиш вақтига асосланади. Бакалавр даражасини олиш учун 4 йилда минимал 120 кредит тўплаш, магистр 30-60 кредит бир йилда, докторлик дастурларида 3-4 йилда 60-90 кредит соат тўплаши зарур. Олий таълим тизимида кредит дарс режасини тузишда, ўртача балларни ҳисоблашда, ўқитувчилар ва талабалар юкламасини ҳисоблашда асос бўлиб хизмат қилади [8], [11], [19]. 395 «Актуальные проблемы обучения социально- гуманитарных наук в медицинском образовании» Международная научно-практическая онлайн конференция Ҳозирда Америка (USCS) кредит тизими, Европа кредит тизими (ECTS) ва Осиё-тинч океани (UCTS) кредит тизимлари мавжуд. 29 та Европа давлатлари таълим вазирлари томонидан Болонья декларациясининг имзоланиши (19 июнь 1999 йил) Европа таълим ҳудудини яратилишида муҳим аҳамиятга эга бўлди. ECTS ягона Европа таълим ҳудудини яратишда қўйилган биринчи қадам бўлди. 2001 йилда ўқув жараёнини ташкил этишнинг кредит технологияси – ECTS Европанинг 1200 та университетларида аллақачон қўлланилган эди. Болонья декларациясига кўра, дипломларнинг, яъни ўқитиш натижалари якуний кўрсаткичларининг ўзаро тан олиниши муддати – 2010 йилгача деб белгиланган [8]. Кейинги йилларда Ўзбекистон Болонья декларациясига қўшилиши режалаштирилиши халқаро бозорда олий маълумотли мутахассисларнинг рақобатдошлигини оширишга қаратилган. Ушбу масала давлат раҳбари томонидан тасдиқланган Ҳаракатлар стратегиясини амалга ошириш доирасида кўриб чиқилган. Мутахассисларнинг фикрига кўра, ушбу декларацияга амал қилиш миллий олий таълим тизимининг жаҳон амалиёти билан уйғун ривожланишига хизмат қилади ва кадрлар тайёрлаш сифатини сезиларли даражада яхшилайди. Ҳаракатлар стратегиясида ижтимоий соҳанинг муҳим вазифаларидан бири узлуксиз таълим тизимини янада такомиллаштириш, юқори сифатли таълим хизматларидан фойдаланиш имкониятларини ошириш ва меҳнат бозорининг замонавий талабларига мувофиқ юқори малакали кадрлар тайёрлашни белгилайди. Жумладан, ўқув муассасаларини қуриш, реконструкция қилиш ва капитал таъмирлаш, замонавий ўқув ва лаборатория ускуналари, компьютер ускуналари ва ўқув қўлланмалари билан жиҳозлаш орқали ўқув муассасаларининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш бўйича мақсадли чора-тадбирларни амалга ошириш кўзда тутилган. 2017-2021 йилларда олий таълим тизимини