ПОВЫШЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ТРЕНИРОВОК БЕГУНОВ НА СРЕДНИЕ ДИСТАНЦИИ ПО ИННОВАЦИОННОЙ ТЕХНОЛОГИИ МЕТОДОМ ФАРТЛЕК

Аннотация

This article discusses the development of speed-strength qualities in athletes for long distances, their special speed-strength qualities, the methodology for their development, the development of physical loads in training sessions, the study of the training process according to the methodology for their development. Key words: Speed, quality, methodology, development, training, Anthropometric measurements. Dolzarbligi: Bugungi kun sport amaliyotida iste’dodli sportchilarni tayyorlash masalasiga yangicha nazar bilan yondashish zaruriyatini tug’dirmoqda. Ushbu zaruriyat ayniqsa yugurishda yaqqol ko’zga tashlanadi. Yuguruvchilarimiz jahon sport maydonlarida muhim g’alabalarni qo’lga kiritib kelmoqda. Ammo erishilgan yuksak o’rinlarni saqlab qolish uchun trenirovka jarayonini takomillashtirishga qaratilgan tadqiqotlarni davom ettirish zarur bo’ladi. Yuguruvchilar va zahira tayyorgarligini takomillashtirishning yangi mashg’ulot yuklamalarini oqilona rejalashtirish, nazorat qilish muammosini hal etish bilan bog’liq. Sport fani sohasining taniqli olimlari ta’rificha, sport tayyorgarligi jarayonida mashg’ulotlarni rejalashtirishda, ayniqsa, sport yugurishida mahoratli sportchilar zahiralarini va malakali sportchilarni tayyorlashda mashg’ulotlar shiddatini, mashq samaradorligini kuchaytirish mazmuni bo’yicha har xil nuqtai nazardagi fikrlar farki kuzatilmoqda. Shu nuqtai nazarlarda 2 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ mavjud kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan ilmiy-uslubiy yondashish natijasida sportchilarning xalkaro musobaqalardagi ishtirokini va yuqori natijalarga erishishlarini ta’minlashda sport tayyorgarligi mashgulotlarining samaradorligini oshirish bugungi kunda sport amaliyotida dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Shu jumladan, mutaxassislar tomonidan o’rganilgan va ishlab chiqilgan maxsus va musobaqaoldi tayyorgarlik mashg’ulotlari yuklamalari kattaligi va yo’nalishi ilmiy asoslangan mashg’ulotlarga bo’lgan etiyojni ko’rsatmoqda. Sport mashg’ulotlari jarayonida rasional yuklamalarni bajarish, ish hajmini oshirish borasida mikrosikllarga asoslangan optimal dasturlar tuzilishi, har bir mashg’ulot vazifasi samaradorligini takomillashtirish masalasi sport amaliyotida katta o’rin tutadi. Shu singari, malakali yuguruvchilar guruhlariga rejalashtirilgan mashg’ulotlarni, turli kattalikdagi va yo’nalishdagi yuklamalar bilan olib boriladigan mashg’ulotlarni rasional darajada muvofiqlashtirish, kuniga bir yoki ikki marta mashg’ulot o’tkaziladigan mashg’ulotlar bosqichlarining asosiy uslubiy tamoyillarini rejalashtirish usullari va tuzilishi yetarlicha aniqlanmagan. Dunyo miqyosida yengil atletika turlarining sur’ati jadal oshib bormoqda. Zero bu yengil atletikalarning jismoniy tayyorgarlik darajasini doimiy oʻsib borishi bilan bogʻliq boʻlib, shu orqali sport yutuqlari koʻlami ortib bormoqda. Ushbu omil yengil atletika boʻyicha zaxiralarni ta’minlash bilan birga yosh yengil atletikalarning jismoniy tayyorgarligiga ham yuqori talablarni qoʻyadi, bu esa yosh yengil atletikalarning jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish va ularning oʻquv mashgʻulotlari sifatini yaxshilash talabini keltirib chiqaradi. Shuni inobatga olgan holda umumta’lim maktablarida yengil atletika toʻgaraklarini tashkil etish va ularda shugʻullanuvchi oʻquvchilarning jismoniy tayyorgarligini oshirish ham dolzarb masalalardandir. Tashkil etilgan yengil atletika toʻgaraklarida shugʻullanuvchi oʻquvchilarining harakat samardorligi ularning jismoniy tayyorgarligining koʻrsatkichi boʻlib xizmat qiladi. Zamonaviy yengil atletikada jismoniy tayyorgarlik darajasini muntazam nazorat qilish umumta’lim maktablari oʻquvchilarining jismoniy tayyorgarligining yuqori darajada boʻlishi uchun ham xizmat qilishi zarur va bunda ularning jismoniy tayyorgarligi va jismoniy rivojlanishi zamon talablariga mos boʻlishi asosiy omillardan hisoblanadi. OʻRTA MASOFAGA YUGURUVCHILARDA FARTLEK USULINI QOʻLLASH Chet el Murabbiylari Fartlek, bu tezkor oʻynash degan manoni anglatadi doimiy mashgolotlar bilan intervalli mashgulotlar fartlek yugurish bu uzoq masofaga yugurishning juda odiy shakli .Fartlek mashgulotlari shunchakiy sekin yugurish davrlari bilan aralashtirilgan tez yugurish davrlari deb ta’riflanadi Sportchining tayyorgarligi beshga boʻlinadi: jismoniy, texnik, taktik ruxiy va fartlek tayyorgarlikdir. Xar bir boʻlimda ikki tomon (umumiy va maxsus) ajralib turadi, ularda tayyorgarlik va sistemalarning qoʻllanilishi nazariy va amaliy yoʻnalishlarga ega boʻlishi mumkin. Jismoniy tayyorgarlik xarakatli sifatlarini tarbiyalashga bogʻliq boʻlib, u sportchiga zarur tezlik, kuch xar tomonlama rivojlanishga va sogʻlikni mustaxkamlashga yordam beradi. Shuning uchun biz quyida UJT-umumjismoniy tayyorgarlik, MJT- maxsus jismoniy tayyorgarlik, texnik, taktik, nazarit sifatlarni va forma (jismoniy tayyorgarlikning yuqori choʻqqisi) xaqida fikr yuritamiz: Fartlekslar yuguruvch