РАЗВИТИЕ ТЕХНИКО-ТАКТИЧЕСКИХ ДЕЙСТВИЙ ВРАТАРЯ ВО ВРЕМЯ ИГРЫ В ФУТБОЛ

Аннотация

This article describes the development of the goalkeeper's technical-tactical actions and special physical training during football. Throughout the article, various tables and analyzes are used to reveal the topic. Conclusions and suggestions are given at the end of the article. Key words: sport, goalkeeper, sports activity, players, skilled players. Долзарблиги: Дарвозабоннинг ўйин техникаси майдон ўйинчиларнинг ўйин техникасидан фарқ қилади. Дарвозабоннинг вазифаларига – тўпни илиб олиш, қайтариш, ўтказиб юбориш, тепиб юбориш, ташлаб беришлар киради. Ҳозирги кунда дарвозабонларнинг ўйин техникаси жуда хам хилма-хилдир. Дарвозабон биринчи навбатда ўзининг тана тузилишига жуда хам эътибор бериши керак. Масалан бўйига. Дарвозабоннинг бўйи камида 1.75 дан баланд бўлиши керак. Жисмоний таёргарлиги жуда ҳам мукаммал бўлиши лозим ва тўпга нисбатан реакцияси ҳам жуда тез бўлиши лозим. Дарвозабон ўзининг зонаси ичида жуда ҳам эпчил кучли ва тез бўлиши керак албатта. Тўпнинг учиш тезлигини ҳисобга олишни билиши, рақиб ўйинчиси тўпни ҳар қандай усулда тепишдан қатий назар дарвозабон шу тўпнинг тезлиги ва учиб келишини ҳисобга олиб ўзининг зонасида тўғри позиция танлаб билиши ва тўпга тўғри отилиши лозим. Дарвозабоннинг техникаси ва жисмоний таёргарлик маҳоратини такоминлаштириб боришда мураббийнинг ўрни ҳам жуда муҳим рол ўйнайди. Дарвозабон ўз ҳатти- харакатларини ўйиндан кейин таҳлил қила билиши ва шу таҳлил натижасида йўл қўйган хато камчиликлари устида ишлаши жуда муҳим. 527 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 Мақсади: Ўзбекистонда дарвозабонларнинг техник-тактик жараёнлари ва тажрибаларини янада такомилаштириш. Дарвозабоннинг асосий вазифаси бевосита ўз дарвозасини ҳимоя қилишдир. Бунда дарвозадаги ҳаракатлар билан дарвозадан чиққандаги ҳаракатларни ажратиб кўрсатиш мумкин. Дарвозадаги ҳаракатлар. Рақибининг якунловчи зарбаларидан дарвозани бевосита ҳимоя қилишда дарвозабон қуйидагиларга риоя қилиш керак: Позиция (жой) танлаш. Тўғри танланган позиция дарвозабонга энг кам куч сарфлаб, рақиблар дарвозага йўналтирган тўпларни ишончли қабул қилиб олиш имконини беради. Бунда ҳужум қилаётган команданинг тўпни бошқараётган ўйинчиси ҳолатини, яъни қандай бурчак ҳосил қилиб зарба берилишини ҳисобга олиш зарур. Бурчак қанчалик ўткир бўлса масалан, рақиблар жамоасининг ўйинчиси қанотда дарвоза чизиғига этиб колса дарвозабон тўпни эгаллаб турган ўйинчи томондаги устунга шунчалик яқинлаша боради. Марказдан ҳужум бўлганда дарвозабон нишонга уриш бурчагини торайтириш ва дарвозанинг исталган бурчагига йўналтирилган тўпни олишни осонлаштириш учун бир оз олдинроққа чиқиши керак. Позицияни яхши танловчи дарвозабон тўпга камдан-кам йиқилиб ташланади. Бу эса ҳужумчи гўё дарвозабонни пойлаб тўп йўналтиргандай таассурот ҳосил қилади. Дарвозабоннинг вазифалари дарвозани тўғридан-тўғри ҳимоя қилиш, жарима майдончасида ўйнаш ва тўпларни тепишдир. У барча тўпларни фойдали позицияни эгаллаган шерикларига йўналтиради. Дарвозабон яхши ҳаракатлана олиши, тўғридан- тўғри ўйинга аралашиши керак бўлган вақтни олиши керак. Дарвозабон ҳимоячилар билан ҳаракатларини мувофиқлаштириб, ҳимояга раҳбарлик қилиши шарт. Жарима, эркин ва бурчак зарбалари билан дарвозабон ҳимояни тўғри жойлаштириши ва ўзи учун дарвозада қулай жойни танлаши керак. Дарвозадан қатъий, тезкор равишда қарор қабул қилиши керак, бунинг учун қулай дақиқани ҳис қилиш керак. Шуни эсда тутиш керакки, дарвозабоннинг қатъиятлилиги ва тезлиги душманни ишончдан маҳрум қилади, унинг зарбаларининг аниқлигини пасайтиради. Дарвозабон тўпни эгаллаб олишига қатъий ишонган тақдирдагина чиқиб кетишингиз мумкин. Дарвозабон баланд бўйли бўлиши керак, дарвозада ва жарима майдончасида баланд тўплар учун муваффақиятли курашиш учун зарур бўлган жисмоний кучга эга бўлиши керак; ҳимоячиларни бошқариш имкониятига эга бўлиш. Дарвозабоннинг энг муҳим вазифаси зарбаларни қайтариш, дарвозадан чиқиш, тўпни ушлаш ёки ўйин пайтида ўз вақтида позицияни танлашдир. Дарвозабоннинг асосий позицияси дарвоза чизиғидан 20-30 см олдинда. Бу сизга асосий белгини — ён дарвоза устунларини доимий равишда кўриш соҳасида сақлашга имкон беради. Албатта, бундай позиция кўпинча рақиблар дарвозани қайси масофадан ва қайси бурчакдан ўққа тутишига қараб ўзгаради. Асосий позицияни эгаллаб, дарвоза қўриқчиси деярли 18 м2 майдонни ҳимоя қилиши керак. 528 ISSN: International scientific journal 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2022 VOLUME 1 / ISSUE 1 Дарвозабон дарвозага зарба берувчини кутиб олиш учун олдинга чиқиб кетганда, гол ўтказиб юбориш даражаси кескин камаяди. Кўпгина ҳолларда, дарвозабон тўпни ушлаши керак, чунки уни эгаллаб олгандан кейингина у тўпни тасарруф қилиши мумкин. Аммо яқин масофадан кучли зарба қайтарилганда ёки рақиб тўпни қабул қилишга халақит берганда ва тўпни ушлаш хавфли бўлиб қолса, рақибни қайта зарба бериш имкониятидан маҳрум қилиш учун тўпни уриш ёки ён томонга олиб бориш керак. Хулоса: Ҳар бир жамоада кучли дарвозабонлар бўлиши бу ж