Ziyorat turizmini rivojlantirishda zamonaviy mehmonxona tuzilmalarining ahamiyati

Аннотация

Mazkur maqolada mamlakatimiz iqtisodiy rivojlanishida turizm sektorining o‘rni va ahamiyati, ziyorat turizmi sohasi taraqqiyotida joylashtirish vositalari va infratuzil- maning aloqadorligi, bugungi kunda mamlakatimizda ushbu sohani strategik tarmoq sifa- tida rivojlantirish bo‘yicha qilinayotgan amaliy ishlar tahlil etilgan. Ushbu yo‘nalishda boy tajriba ega rivojlangan xorijiy davlatlarning ilg‘or tajribasi tadqiq qilindi hamda shu asos- da yurtimizda ziyorat turizm sohasini va uning xizmatlari diversifikatsiyasini rivojlantirish bo‘yicha takliflar keltirilgan. Kalit so‘zlar: turizm, ziyorat turizmi, infratuzilma, joylashtirish vositalari, xorijiy davlatlar, keshbek tizimi, qonun va qonunosti hujjatlari. Бугунги кунга келиб, дунё миқёсида туризм сектори барча соҳаларни риво- жига тўғридан-тўғри ва билвосита таъсир қиладиган иқтисодиётнинг энг да- ромадли соҳаларида бири сифатида гадваланмоқда. Замонавий кўринишда туризм бу транспорт логистикаси, жойлаштириш воситалари – меҳмонхона- лар, хостеллар, меҳмон уйлари, овқатлантириш муассасалари ва бошқа сай- ёҳларга юқори даражада ва сифатли хизмат кўрсатишга ихтисослашган тар- моғига, охир-оқибат уни мамлакат иқтисодиётининг стратегик йўналиши-ло- коматив тармоғига айлантиради. Ўзбекистон азалдан турли хил маданият ва цивилизациялар маркази си- фатида ривожланиб, бу ҳудуддан ҳам диний, ҳам дунёвий илмлари бўйича дунёга номи кетган алломалар таваллуд топгани, улғайиб, фаолият юритга- ни билан машҳур. Ушбу алломалар томонидан Хоразм ва Самарқанд шаҳар- ларида ўз даврининг энг буюк илм академияларининг ташкил этилиши ту- файли ҳам бу ҳудуд асосий зиёрат масканларидан бирига айланмоқда. 2022 йил 11 ноябрда ўтказилган Туркий давлатлар ташкилоти давлат раҳбарлари- Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 150 нинг “Туркий цивилизациянинг янги даври: умумий тараққиёт ва фаровонлик сари” мавзусидаги йиғилишида тинчлик ва дўстлик рамзи, фан ва маърифат маркази бўлмиш Самарқанд шаҳрини “Туркий цивилизация пойтахти” деб эълон қилиш ташаббуси бир овоздан қўллаб-қувватлангани ҳам ушбу фикр- ни бевосита тасдиқлайди. Ўзбекистон бугун халқаро дипломатия маркази сифатида ривожланиб, турли халқаро ва минтақавий ташкилотларда фаол ҳаракат қилмоқда, ай- ниқса туризм йўналишида фаолият юритувчи Бутунжаҳон туризм ташкилоти билан ўз миллий брендини ривожлантириш, мамлакатда туризм инфратузил- масини ривожлантириш, туристларни ушбу маршрутларга жалб қилиш бўй- ича самарали ҳамкорлик олиб бормоқда. Таъкидлаб ўтиш лозим, Ўзбекистон ушбу ташкилотга 1993 йил 4 октябрда Марказий Осиё минтақасидаги дав- латлар орасидан биринчилардан бўлиб, аъзо бўлди ва биринчи бўлиб, 2023 йилда БТТ Бош Ассамблеяси ХXV сессиясини Самарқанд шаҳрида ўтказиш таклиф этилди ва мамнуният билан қабул қилинди. Ўзбекистон Республикаси Прездентининг 2021 йил 9 февралдаги “Ўзбе- кистон Республикасида ички ва зиёрат туризмини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6165 сонли Фармонида республикада ту- ризм бозорининг турли сегментларига йўналтирилган туризм маҳсулоти ва хизматларини диверсификасия қилиш, уларнинг рақобатбардошлигини яна- да ошириш, мақбул ва қулай ички ва халқаро зиёрат туризми муҳитини яра- тиш, транспорт йўналишларини кенгайтириш, транспорт хизматлари сифа- тини ошириш, туризм маҳсулотларини кенг тарғиб қилиш, шунингдек, мам- лакатимизнинг саёҳат ва дам олиш учун хавфсиз манзил сифатидаги имид- жини мустаҳкамлашга алоҳида эътибор берилди [1]. Мамлакатимизда зиёрат туризмини ривожлантириш бизга четга ҳеч қан- дай ресурс ё восита чиқармай (нефть, олтин, газ) валюта тушумлари ва ин- вестициялар жалб қилиш имконини беради. Тадқиқот натижалари шуни кўр- сатадики, кўпгина ривожланган давлатларда айнан туризмдан келадиган даромадлар бошқа соҳалар экспортиданда кўпроқ валюта тушумлари олиб келади. Мисол учун: Туркия айнан туризм хизматлар экспортидан 10 млрд. АҚШ долларидан ортиқ даромад олади, унинг товарлар экспортидан олади- ган даромади эса 4-5 млрд. АҚШ долларига тўғри келади. Яна худди шундай туризм сектори ривожланган Испания, Франция, Буюк Британия ва Италия- ларда ҳам шундай юқори статистик кўрсаткичлар кўзга ташланади. Мазкур соҳа бевосита хизматларни тақдим этиш ва унинг экспортига асо- сланган иқтисодиётни шакллантириш ва ривожлантиришни қўллаб-қувват- лайди. Туризм таркибидаги меҳмонхоналар саноати доимий равишда ўсиб бормоқда, бутун дунё бўйлаб 700 000 дан ортиқ меҳмонхоналар мавжуд бў- либ, глобал иқтисодиётга 3,41 триллион доллардан ортиқ ҳисса қўшмоқда. 2019 йилда глобал меҳмонхона саноати 570 миллиард долларни ташкил этди ва 20,8 миллиард доллар ишлаб топган Марриотт энг кўп даромад келтирган меҳмонхона компанияси бўлди. Харид қилиш қобилиятининг ўсиши, саёҳат тажрибасига интилиш ва рақамли таъсирларнинг кўпайиши сайёҳлик саноа- тининг ўсишини кучайтирмоқда. Сайёҳлар бутун дунё бўйлаб меҳмонхонада қолиш учун йилига 840 миллиард доллардан кўпроқ маблағ сарфлайдилар ва энг қиммат хона бир кечага 100 000 долларга туш