Совершенствование методики расчета налоговой нагрузки на юридических лиц

Аннотация

Ушбу мақолада юридик шахслар бўйича солиқ юки таҳлили амалга оширилган бўлиб, унда юридик шахслар бў- йича солиқ юкини амалдаги ҳолати таҳлили ва ҳисоблаш услубиёти тадқиқ этилган. Шунингдек, юридик шахслар бўйича солиқ юкини ҳисоблаш усуллари таклиф қилинган. В данной статье представлен анализ налоговой нагрузки на юридических лиц, исследуется текущее состояние налоговой нагрузки на юридических лиц и методика ее расчета. Также предлагаются методики расчета налоговой нагрузки на юридических лиц. This article presents an analysis of the tax burden on legal entities, which examines the analysis of the current state of the tax burden on legal entities and the methodology for calculating it. Methods for calculating the tax burden on legal entities are also proposed. Маълумки, мамлакатимизда олиб борилаётган Профессор М.И. Альмардонов ўз тадқиқотла- рида солиқ ислоҳотлари юридик шахслар зиммасидаги абсолют ва нисбий солиқ юкини фарқлашни таклиф солиқ юки даражасини йилдан-йилга пасайишига этади. Муаллифнинг фикрича, абсолют солиқ юки - сабаб бўлмоқда. Бу уларнинг молиявий ҳолатига корхоналардаги солиқ ва ижтимоий суғурта бадаллари ижобий таъсир кўрсатиб, инвестицион фаолиятини юкини ифодалаб, улар бюджет ва бюджетдан ташқари кенгайишига олиб келмоқда. фондларга ўтказилади, хў- жалик субъектлари солиқ Юридик шахслар зиммасидаги солиқ юкини мажбуриятларининг абсолют миқдоридир. Нисбий ҳисоблаш услубиётига эътибор қаратадиган бўлсак, солиқ юки абсолют миқдорнинг янгидан яратилган мамлакатимизда бугунги кунда юридик шахслар қийматга нисбати деб қарайди. томонидан тўланган солиқлар ва тўловлар маҳсулот Профессор Қ. Яҳёевнинг таърифига кўра, “Со- лиқ сотиш ҳажмига нисбатан ҳисобланади. Ушбу усулда юки фойдага ёки жами даромадга нисбатан оли- нади. солиқ юкини ҳисоблаш юридик шахсларда солиқ Мамлакат миқёсида ҳамма тўланган солиқ ва юкини анча фоизга камайтириб кўрсатади ва натижада йиғимларнинг ялпи ички маҳсулотдаги салмоғи ҳам ушбу субъектлар фаолияти нотўғри баҳоланиб, бир солиқ юкини ифодалайди”. Бу таърифдан кўриниб қанча иқтисодий қийинчиликлар келтириб чиқаради. турибдики, муаллиф солиқ юкига микродаражада Калит сўзлар: солиқ юки, солиқ турлари, солиқ ставкалари, юридик шахслар, қўшилган қиймат. I Biznes-Эксперт h I з 6, 2021 ТАКЛИФ ВА ТАККОС О тўланган барча солиқ ва тўловларнинг даромадга ёки юкини ҳисоблаш бўйича илмий тадқиқотлар олиб фойдага нисбати деб қараяпти. Бу солиқ юкини боришни янада тақозо этади. ҳисоблашда ва белгилашда анча қийинчиликларни Юридик шахсларнинг солиқ юкини ҳисоблаш келтириб чиқаради. Чунки, фойдага нисбатан солиқ юки бўйича хорижий ва маҳаллий олимлар фикрини ва бу ҳисобланса, унинг даражаси анча ошиб кетади. борадаги барча усулларни тадқиқ этган ҳолда Даромадга нисбатан ҳисобланганда эса, солиқ юки қуйидагича баён этишимиз мумкин: кўрсаткичи пасайиб кетади. Бу бюджет даромадла- рини - юридик шахсларнинг солиқ юкини ҳисоб- лашда режалаштиришда анча ноқулайликларни кел- тириб уларнинг барча тўлайдиган солиқ ва тўловла- рининг чиқаради. йиғиндисини янгидан яратилган қийматга нисбати Т. Тошмуродов ўзининг “Солиқлар изоҳли луға- ти” орқали аниқлаш лозим; ўқув қўлланмасида солиқ юкига шундай таъриф беради: - юридик шахсларнинг солиқ юкини ҳисоб- лашда “Солиқ юки - хўжалик юритувчи субъект ёки фуқаро соф ва умумий солиқ юкини ҳисоблаш мақ- садга тўлайдиган барча солиқлар ва тўловлар йиғиндисининг мувофиқ. Бу ерда соф солиқ юки юридик шахснинг даромадга нисбатидир”. Бу таъриф ҳам юқоридагилари тўлайдиган барча солиқлари, бюджет ва бюджетдан сингари солиқ юкини ҳисоб- лаш механизмини ташқари фондларга қиладиган ажратма- ларини юкини мураккаблаштиради. Чунки, бу ерда солиқ юкини ифодалаб берса, умумий солиқ юки эса юридик ҳисоблашда асос қилиб даромад олинаяпти. Бу юридик шахсларнинг солиқ, бюджет ва бюджет- дан ташқари шахсларнинг солиқ юкини ҳисоблашда фондларга қиладиган ажратмаларини ҳамда ноқулайликларни келтириб чиқаради. ишчиларнинг иш ҳақидан ушлаб қолинадиган солиқлар Б. Исроилов “Солиқлар ҳисоби ва таҳлили: му- ва ажратмалар юкини ифодалаб беради. аммолар ва уларнинг ечимлари” монографиясида солиқ Юқоридаги фикрларимизни формула кўрини- шида юкига қуйидагича таъриф бериб ўтади: “Со- лиқ юки ифодаласак, фикримиз янада яққолроқ намо- ён бўлади: деганда, хўжалик юритувчи субъект ёки фуқароларнинг а) Юридик шахсларнингсофсолиқ юки: давлат, маҳаллий бюджетга ҳамда турли жамғармаларга Сею = Хтбс/Кк қатъий белгиланган тартибда тўлайдиган барча Бу ерда: Ссю - юридик шахснинг соф солиқ юки; солиқлар ҳамда тўловлар йиғин- дисининг тўловчилар Хтбс - юридик шахс тўлайдиган барча солиқлар, иш ҳажмига, даромадга ёки бошқа солиқ объектига бюджет ва бюджетдан ташқари фондларга ажрат- малар; нисбати тушунилади”. Бу таърифда ҳам солиқ юкининг Кк - юридик шахснинг янгидан яратган қийма- ти моҳияти кенг очил- маган. Чунки, жами тўланган ёки қўшилган қиймат. солиқлар ва тўловлар- нинг солиқ тўловчиларнинг иш б) Юридикшахсининг умумийсолиқюки: ҳажмига, даромадга ёки солиқ солиш объектига нисбати Усю =