ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ВОЗМОЖНОСТЕЙ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ИНТЕНСИВНОГО РАЗВИТИЯ РЕГИОНАЛЬНОЙ СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННОЙ СФЕРЫ

Аннотация

The article focuses on assessing the level of development of agriculture and factors influencing the development of the industry, as well as the achieved results and prospects for the development of agriculture through the widespread use of existing opportunities, as well as issues of ensuring intensive development of the sphere through the implementation of scientific and innovative projects in agriculture. In particular, attention is paid to the problem of ensuring and strengthening the country's food security through the introduction of digital technologies and "smart agriculture". Key words: Keywords: digital technologies, smart agriculture, food security, malnutrition, enabling agribusiness environment, smart farming, smart field. Кириш. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини изчил ривожлантириш, интенсив боғларни ташкил этиш ва ерларни мелоратив холатини яхшилаш йўллари, “Янги Ўзбекистоннинг 2022–2026 йилларга мўлжалланган Тараққиёт стратегияси”да (Farmon, 2022) қишлоқ хўжалигини ривожлантириш бўйича белгиланган вазифалар изчиллик билан амалга оширилмоқда. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштиришни кўпайтиришда замонавий технологиялардан фойдаланиш, интенсив боғлар ташкил этиш, кўп тармоқли фермер хўжаликларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, экспортбоп маҳсулотлар ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу борада илм-фан ютуқларини ишлаб чиқаришга кенг татбиқ этиш, олим ва мутахассисларнинг фикр-мулоҳазалари, тўпланган тажрибалар асосида хулоса ва тавсиялар ишлаб чиқишни талаб этади. Қишлоқ хўжалиги соҳаси мамлакатимиз иқтисодиётининг муҳим таркибий қисмларидан биридир. Бу тармоқ аҳолига асосий турдаги озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб бериш билан бирга, мамлакатимиз экспорт салоҳиятини мустаҳкамлаш имконини ҳам беради. Адабиётлар шарҳи. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг ҳудудлар бўйича ривожланиши муаммолари республикамиздаги ҳамда хорижий кўплаб олимлар ва тадқиқотчилар томонидан ўрганилган ва ривожлантирилган. Жумладан, қишлоқ хўжалиги соҳасида замонавий технологияларни жорий қилиш ва уни ривожлантириш муаммолари МДҲ мамлакатлари олимларидан Алтухов (2005) хўжалик бўғинларининг барча турдаги мулкчилик кўринишларидан фақат йирик қишлоқ хўжалиги корхоналарига устуворлик берилиши ва шу асосда унинг самарадорлигини ошириш мумкинлиги масалаларини, Злобин (2000) ҳудуднинг аграр соҳасида бозор моделидан мақсадли фойдаланишни, Козлов (2007) қишлоқ хўжалигини инновацион ривожланиши билан боғлиқ масалаларнинг айрим жиҳатларини, Захаров, Сафиуллинлар (2008) бозор муносабатлари шароитида қишлоқ хўжалиги ривожланишининг иқтисодий шакллари ва бошқариш усулларидан оқилона фойдаланиш йўлларини, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши самарадорлигини ошириш омили сифатида хўжаликларни жойлаштириш ва ихтисослаштиришни такомиллаштириш жараёнларини, Аузан (2011) қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши самарадорлигини ошириш омили сифатида хўжаликларни жойлаштириш ва ихтисослаштиришни такомиллаштириш жараёнларини ва 260 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, iyun www.sci-p.uz бошқаларнинг сўнгги йиллардаги чоп этилган илмий ишлари қишлоқ хўжалиги тадқиқотларининг янги йўналишларини белгилаб беради. Мамлакатимизда турли соҳаларда амалга оширилган иқтисодий ислоҳотлар натижалари, аграр соҳада мулк муносабатларини ҳамда фермер хўжаликларини қўллаб- қувватловчи ва рағбатлантирувчи институтларни ривожлантириш муаммолари Ҳусанов (2003) қишлоқ хўжалиги ривожланишида агросаноат мажмуаси аҳамияти ва уни иқтисодиётдаги ўрни масалаларига, Чориев, Хушматовлар (2002) қишлоқ хўжалиги соҳасида деҳқон ва фермер хўжаликлари фаолиятини режалаштириш ва ихтисослаштириш жараёнларига, Умурзоқов (2008) фермер хўжалигини ривожлантириш асосида соҳани иқтисодиёти ихтисослашишининг ҳудудий жиҳатларини очиб беришга, Салимов, Юсуповлар (2011) қишлоқ хўжалигини давлат томонидан тарибга солиш ва қўллаб-қувватлаш масалаларига, Фармонов (2004) фермер хўжаликларини ривожлантириш истиқболларига ва шу каби олимларнинг илмий- назарий ва илмий-амалий ишлари бағишланганлигини қайд қиламиз. Аммо шу билан бирга, республикамизда қишлоқ хўжалигини ривожлантириш ва улар фаолиятини рағбатлантириш ҳамда қўллаб-қувватлаш бўйича кўп илмий-методологик ишлар қилинган бўлса ҳам, уларнинг интенсив механизмларини ривожлантириш нуқтаи назаридан чуқур илмий ишлар амалга оширилмаган. Шунингдек, қишлоқ хўжалиги ҳудудий тармоқ ривожланишининг асосий йўналишларини белгилаш бўйича тадқиқотлар етарли даражада амалга оширилмаганлигини ҳам қайд қилиш лозим. Юқорида келтирилган фикрлар мавзунинг бир томондан, ҳамон ўз ечимини топмаган муаммолари мавжудлиги, иккинчи томондан, унинг объектив зарурлиги ва долзарблиги ушбу мавзуда илмий тадкиқот олиб боришга асос бўлади. Тадқиқот методологияси. Мақоланинг назарий ва услубий асосини маҳаллий ва хорижий олимлар ва амалий иқтисодчиларнинг ҳудудлар ривожланишида қишлоқ хўжалиги муаммоларини ўрганишнинг бозор механизмини амал қилишини тартибга солиш ва эркин тадбиркорлик шароитида рақобатни ҳимоя қилиш, ҳудудлар бўйича қишлоқ хўжа