Возможности инновационного развития агропромышленного комплекса Ташкентской области

Аннотация

The full satisfaction of the needs of the population in quality and affordable food products is directly related to the development of the agricultural sector, which in turn requires the introduction of modern and innovative methods in the industry. The purpose of the study is to analyze the state of innovative development of the Tashkent region of the Republic of Uzbekistan and to identify factors for the implementation of innovative activities in agriculture. Keywords: Agricultural sector, innovation, innovative product, scientific research and experimental design work, patents, selection achievements, agriculture, efficiency. Кириш Сўнгги йилларда дунёнинг барча мамлакатларида, жумладан бизнинг мамлакатимизда ҳам макроиқтисодий барқарорлик ва юқори иқтисодий ўсишни таъминлашда инновацион фаоллик тобора муҳим аҳамиятга эга бўлиб бормоқда. Жаҳон тажрибаси барча соҳаларда сифатли ўсишни таъминловчи инновацияларни узлуксиз тарзда амалиётга жорий этиш жамият ва иқтисодий ривожланишнинг ҳаракатлантирувчи кучига айланганлигини кўрсатмоқда. Мамлакатимиз Президенти сўзи билан айтганда, "Халқимиз дунёқарашида инновация муҳитини яратиш энг муҳим вазифамиздир. Инновация бўлмас экан, ҳеч бир соҳада рақобат, ривожланиш бўлмайди. Бу соҳадаги ўзгаришларни халқимизга кенг тарғиб қилмасак, одамларда 4/2021 (№ 00054) http://iqtisodiyot.tsue.uz 145 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2021 yil кўникма пайдо қилмасак, бугунги давр шиддати, фан-техниканинг мислсиз ютуқлари билан ҳамқадам бўлолмаймиз". [24] Инновацион фаолиятни амалга ошириш, айниқса, қишлоқ хўжалиги соҳаси учун ўта долзарбдир, чунки инновациялар қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришни муттасил ривожлантириш, мамлакат озиқ-овқат хавфсизлигини янада мустаҳкамлаш, экологик тоза маҳсулотни ишлаб чиқаришни кенгайтириш, аграр секторининг экспорт салоҳиятини сезиларли даражада ошириш имконини беради. Ва, энг асосийси, айнан инновацион технологиялар ва уларни кенг жорий этилиши глобал муаммолардан ҳисобланган ер-сув ресурслари танқислиги муаммосини самарали ҳал қилиш учун замин яратади, меҳнат унумдорлигининг ўсишига, моддий, меҳнат ва молиявий ресурсларни тежашга ҳамда ишлаб чиқариш ҳажмининг ўсишига ёрдам беради. Аграр соҳа ривожланишининг инновацион турига ўтиш ва инновацион фаолликни ошириш масаласи Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020-2030 йилларга мўлжалланган Стратегиясида қайд этилади. Стратегиянинг асосий мақсади қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат тармоғининг рақобатбардошлигини оширишга қаратилган ислоҳотларни янада чуқурлаштиришда давлат сиёсатини тубдан такомиллаштиришга йўналтирилган бўлиб, унда ишлаб чиқаришни диверсификация қилиш, ер ва сув муносабатларини такомиллаштириш, қулай агробизнес муҳитини ва юқори қўшилган қиймат занжирини яратиш, кооперация муносабатларини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш, соҳага бозор механизмларини, ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш, илм- фан ютуқларидан самарали фойдаланиш ҳамда кадрлар салоҳиятини оширишга қаратилган кенг кўламли ишларни амалга ошириш назарда тутилган [1]. Шунингдек, Президент томонидан 2021 йил 3 февралда «Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар тизими ҳамда замонавий хизматлар кўрсатишни янада ривожлантириш тўғрисида»ги Фармон имзоланди. Фармон билан тасдиқланган Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар тизимини 2021-2025 йилларда устувор ривожлантириш концепциясида қишлоқ хўжалигида таълим, илм-фан, инновацион фаолият ва ишлаб чиқаришнинг чуқур интеграциясини таъминлаш ҳамда ушбу тизимнинг самарали бошқарув бўғинларини шакллантиришга қаратилган чора- тадбирларни амалга ошириш белгиланган [2]. Мазкур ва шу каби бошқа қонуний хужжатларни қабул қилиниши аграр соҳани инновацион, илм-фанга асосланган ҳолда ривожлантириш масаласига катта эътибор берилаётганидан далолат бермоқда, аммо республикамизда фан, таълим ва ишлаб чиқаришнинг кенг интеграциялашувини таъминлаш, янги билимларни тарқатиш ва қўллаш, инновацион технологиялари ва илғор тажрибаларни жорий этиш бўйича изчил тадбирларнинг амалга оширилишига қарамасдан, қишлоқ хўжалигини инновацион ривожлантириш йўлида ҳали ўз ечимини топмаган кўплаб масалалар мавжуд. Бу ҳолат тадқиқот долзарблиги ва аграр соҳани инновацион ривожлантириш холатини тадқиқ этишнинг муҳимлигини белгилаб беради. Мавзуга оид адабиётларнинг таҳлили Мамлакатда умумий иқтисодий мувозанатликни таъминлашда, миллий иқтисодиётнинг максимал рақобатбардошлигига эришишда, миллий маҳсулотнинг халқаро бозорларга кириб боришида ҳар бир ҳудуднинг инновацион салоҳияти ва ундан фойдаланиш даражасига бевосита боғлиқ бўлганлиги сабабли, ҳудудларни 4/2021 (№ 00054) http://iqtisodiyot.tsue.uz 146 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2021 yil инновацион ривожлантириш муаммолари доимий равишда илм-фан вакиллари ва мутахассислар диққат марказида бўлиб келмоқда. Бу борада кўплаб илмий ишлар қилинган. Хусусан, А.М. Носонов [12], Н.А. Скворцова, О.А. Лебедева, Е.А. Сотникова [15]