Роль финансово-промышленных групп в повышении инвестиционной активности коммерческих банков

Аннотация

The article describes the investment activity of commercial banks and the main aspects of the implementation of investment policy by banks in financial and industrial groups, as well as developed appropriate scientific conclusions and recommendations based on the study of factors affecting the investment policy of banks. Key words: investment policy, financial-industrial group, investment strategy and tactics, capital, integration, investment portfolio, financial risk. Кириш Иқтисодиётнинг реал секторини молиявий жиҳатдан таъминлаш унинг барқарор ривожланишида муҳим рол ўйнайди. Мазкур масалани ижобий ҳал этишда тижорат банкларининг фаолияти алоҳида аҳамиятга эга. Тижорат банклари инвестицион сиёсатининг самарали ташкил этилиши иқтисодиётни модернизация қилишда ва реал секторни барқарор ривожлантиришда муҳим ўрин тутади. Жаҳон тажрибасидан маълумки, тижорат банкларининг инвестицион жараёнларда фаол қатнашиши иқтисодиётни модернизация қилишда ва мамлакат саноат салоҳияти мустаҳкамланишида муҳим ўрин тутади. Ривожланган бозор иқтисодиёти шароитида маблағларни қайта тақсимлаш молиявий воситачилар орқали амалга оширилади. Инвестицион жараён натижасида пул маблағлари молиявий соҳа ёрдамида ишлаб чиқариш тармоқларига йўналтирилади, бу жараёнда тижорат банклари муҳим ўрин эгаллайди. Сўнгги йилларда мамлакатимизда молиявий секторни изчил ислоҳ қилиш давомида қатор чора-тадбирлар амалга оширилди ва натижада илғор банк бизнесини юритиш ҳамда ушбу секторда рақобат муҳитини кучайтириш учун зарур ҳуқуқий шарт- 4/2021 (№ 00054) http://iqtisodiyot.tsue.uz 1 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2021 yil шароитлар яратилди. Шунингдек, хусусий сектор ривожланишини рағбатлантириш, банкларнинг инвестициявий жозибадорлигини, банк хизматлари оммабоплиги ва сифатини ошириш учун банк секторини тубдан трансформация қилиш мақсадида 2020 йил 12 майда Ўзбекистон Республикаси Президентининг “2020-2025 йилларга мўлжалланган Ўзбекистон Республикасининг банк тизимини ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида”ги ПФ-5992-сонли Фармони қабул қилинди [1]. Стратегиянинг мақсади замонавий банк тизимини шакллантириш, банкларнинг инвестициявий жозибадорлигини ошириш ва банк хизматларининг янги стандартларини жорий этишга қаратилган банк тизимида комплекс ўзгартиришларни амалга оширишдан иборат. Ушбу стратегияда белгиланган устувор вазифаларнинг самарали ижросини таъминлаш тижорат банкларининг инвестицион фаоллигини оширишда ҳамда иқтисодиёт реал сектори корхоналари билан ўзаро молиявий муносабатларни янада ривожлантиришда муҳим аҳамият касб этади. Мавзуга оид адабиётларнинг таҳлили Тижорат банкларининг инвестицион фаолияти, молия-саноат гуруҳлари доирасида банклар томонидан инвестицион сиёсатни амалга оширишнинг муҳим жиҳатлари, молия-саноат гуруҳларида банклар инвестицион сиёсатига таъсир этувчи омиллар, банклар инвестицион фаоллигини оширишда тижорат банклари фаолиятининг асосий хусусиятлари кўплаб иқтисодчи олимлар томонидан махсус илмий тадқиқот сифатида ўрганилган бўлиб мазкур тадқиқотлар муҳим илмий ёндошувларга эгадир. И.Ю.Беляева, М.А. Эскиндаровлар молия-саноат гуруҳларини шакллантириш орқали тижорат банкларининг инвестицион фаоллигини ошириш, молия-саноат гуруҳларида акциядорлик муносабатларини самарали ташкил этиш бўйича тадқиқотлар олиб боришган [2]. Т.И.Минина ва А.С.Кудаковлар молия-саноат гуруҳларини шакллантириш ва ривожлантиришда банкларнинг роли, гуруҳ доирасида банкларнинг инвестицион фаолияти ва уни ташкил этишнинг асосий жиҳатлари каби масалаларни тадқиқ этишган [3; 4]. И.А.Зарипов молия-саноат гуруҳлари фаолиятида инвестицион механизмни ташкил этиш, тижорат банклари томонидан инвестицион сиёсатни шакллантириш ва гуруҳ доирасида истиқболли инвестицион лойиҳаларни амалга оширишда банкларнинг роли оширишга бағишланган илмий тадқиқотларни олиб борган [5]. В.А.Цветков, Е.Н. Чекмарева ва В.В.Яронтовскийлар молия-саноат гуруҳларининг барқарорлигини оширишда гуруҳ доирасида банкларнинг инвестиция фаолиятини ташкил этиш механизми, инвестицион фаолиятга таъсир этувчи омиллар ва самарали инвестицион сиёсатни шакллантириш йўналишларини тадқиқ қилишган [6; 7; 8]. Мамлакатимиз иқтисодчи олимларидан Ф.Мирзаев ва Ж.Х.Атаниязовлар томонидан тижорат банклири иштирокида молия-саноат гуруҳларини шакллантиришнинг банклар инвестицион фаоллигини оширишдаги ўрни ҳамда инвестицион сиёсатни шакллантиришнинг шарт-шароитлари, инвестицион лойиҳаларни амалга ошириш жараёнида юзага келадиган молиявий рискларни баҳолаш орасида тадқиқотлар олиб борган [9; 10]. Маълумки, молия-саноат гуруҳлари замонавий интеграциялашган корпоратив тузилмалардан бўлиб, улар фаолияти орқали миллий иқтисодиёт рақобатбардошлигининг ҳамда ишлаб чиқариш салоҳиятининг ортишига эришилади. 4/2021 (№ 00054) http://iqtisodiyot.tsue.uz 2 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2021 yil Молия-саноат гуруҳларини шакллантириш орқали гуруҳ доирасида тижорат банкларининг инвестицион фаоллиги ошишига ҳамда