Удаленная работа в сфере занятости населения: проблемы и возможности

Аннотация

The article attempts to understand the impact of digitalization of the economy on the labor market in terms of its consequences. A theoretical approach to the relationship of innovative development with the processes taking place in the social and labor spheres, the influence of its decision on the quality of the labor market in its integrity and the possibility of developing the social sphere in new conditions. Similarly, comprehensive theoretical proposals and recommendations will be developed on the positive and negative impact of digital platforms on the labor market. Key words: the concept of the digital economy, platform employment, traditional economy, remote employment from the center and periphery of the labor market, employment, modern technologies, labor relations, the impact of digital platforms. Кириш Мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг қамровли ислоҳотларни халқ манфаатлари йўлида изчил давом эттириш мақсадида 2017 — 2021 йилларда 3/2021 (№ 00053) http://iqtisodiyot.tsue.uz 58 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2021 yil Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини 2020 йил - «Илм, маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш йили»да амалга оширишга оид давлат дастури лойиҳаси кенг жамоатчилик иштирокида атрофлича муҳокама қилинган ҳолда тайёрланган эди. Мамлакатимизда рақамли иқтисодиётни фаол ривожлантириш, барча тармоқлар ва соҳаларда, энг аввало, давлат бошқаруви, таълим, соғлиқни сақлаш ва қишлоқ хўжалигида замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Хусусан, электрон ҳукумат тизимини такомиллаштириш, дастурий маҳсулотлар ва ахборот технологияларининг маҳаллий бозорини янада ривожлантириш, республиканинг барча ҳудудларида IT-паркларни ташкил этиш, шунингдек, соҳани малакали кадрлар билан таъминлашни кўзда тутувчи 220 дан ортиқ устувор лойиҳаларни амалга ошириш бошланганлиги ҳеч кимга сир эмас. Шу ўринда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 5 октябрдаги «Рақамли Ўзбекистон - 2030» стратегиясини тасдиқлаш ва уни самарали амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-6079 сонли фармони имзоланди. Фармондаги Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги томонидан манфаатдор вазирлик ва идоралар, бизнес ҳамжамияти ва илмий доиралар вакиллари ҳамда хорижий экспертлар иштирокида ишлаб чиқилган «Рақамли Ўзбекистон — 2030» стратегиясида иқтисодиёт соҳаларини рақамлаштириш бўйича асосий йўналишлар белгилаб берилди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 28 апрелдаги “Рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматни кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4699-сонли Қарори қабул қилинди1. Ҳужжат билан қуйидаги мақсадли йўналишлар белгиланди: рақамли иқтисодиётни жадал шакллантириш - 2023 йилга келиб унинг мамлакат ЯИМдаги улуши 2 бараварга кўпайиши керак; рақамли инфратузилмани тўлиқ модернизация қилиш ва замонавий IT-хизматларидан барча ҳудудларда фойдаланиш имкониятини таъминлаш - 2020-2021 йилларда барча соғлиқни сақлаш муассасалари, мактаблар ва мактабгача таълим ташкилотлари, шунингдек, қишлоқлар ва маҳаллалар юқори тезликдаги Интернет тармоғига уланади ҳамда алоқа хизматлари сифати оширилади; электрон ҳукумат тизимини ривожлантириш - 2022 йилга қадар электрон давлат хизматлари улуши 60%гача етказилади; дастурий маҳсулотларни ишлаб чиқариш ва технологик майдончалар яратиш орқали “рақамли тадбиркорлик”ни ривожлантириш - 2023 йилга келиб ушбу соҳадаги хизматлар ҳажмини 3 бараварга ошириш ва уларнинг экспортини 100 млн долларга етказиш зарур; 2022 йилга қадар барча ҳудудларда рақамли билимларга ўқитиш марказлари очилиши режалаштирилди. Рақамли иқтисодиёт ўзи нима?! Рақамли иқтисодиёт – бу иқтисодий, ижтимоий ва маданий алоқаларни рақамли технологияларни қўллаш асосида амалга ошириш тизимидир. Баъзида у 1 Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси веб-саҳифаси. Манба: https://lex.uz/docs/4800657 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 28 апрелдаги “Рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматни кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4699-сонли Қарори. 3/2021 (№ 00053) http://iqtisodiyot.tsue.uz 59 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2021 yil интернет иқтисодиёти, янги иқтисодиёт ёки веб-иқтисодиёт деган терминлар билан ҳам ифодаланади. Рақамли иқтисодиёт коррупция ва «яширин иқтисодиёт»нинг асосий кушандасидир. Чунки, маълумотларнинг хилма-хиллиги, аммо тизимли электрон кўринишда жойлаштирилиши ҳамда онлайн ҳаммасини намоён этиб туриши, ёлғон ва қинғир ишларга йўл бермайди, тизимни алдаш имконини бартараф этади. Бундай шароитларда маблағларни ўғирлаш, самарасиз ва мақсадсиз сарфлаш, иш ўринларини ошириб ё яшириб кўрсатиш имкони қолмайди. Бу эса солиқларнинг ўз вақтида ва тўғри тўланишини, хорижий инвесторлар ишончининг ошишини, янги бозорлар забт этилишини ва пировард натижада, мамлакат рақобатбардош