Цифровая экономикаMENEJMENT VA MARKETING, Eldorbekov Gʻofurbek Iskandarbek oʻgʻli +12026
Занятость женщин в сфере научных исследований в Узбекистане
ЎЗБЕКИСТОНДА АЁЛЛАРНИНГ ИЛМИЙ-ТАДҚИҚОТ · Ирматова Азиза Бахрамовна
Экономика и инновационные технологии · 63 · 3-22 · 2020
Аннотация
мақолада Ўзбекистонда аёлларнинг илмий-тадқиқот соҳасида иш билан бандлиги ҳолати ҳамда унга таъсир этувчи ижтимоий-иқтисодий омилларнинг эконометрик таҳлили амалга оширилган. Янгиланаётган Ўзбекистонда илм-фанни ривожлантириш масалалари давлат даражасига кўтарилган бир вақтда аёлларнинг илмий-тадқиқот соҳасида иш билан бандлигига айнан қайси омиллар таъсир кўрсатиши аниқланган ва бу соҳада аёлларнинг иш билан бандлигини оширишда тегишли хулоса ва таклифлар чиқарилган. Калит сўзлари: интеллектуал меҳнат, аёлларнинг иш билан бандлиги, илмий- тадқиқот соҳаси, SEM Logarifm. Аннотация: В статье представлен эконометрический анализ занятости женщин в Узбекистане научно-исследовательской сфере и социально-экономических факторов, влияющих на нее. Вопросы научно-исследовательской деятельности выдвинуты в ранг государственных вопросов в обновляющемся Узбекистане, в связи с чем определены основные факторы, влияющие на занятость научно-исследовательской деятельностью женщин, а также сделаны соответствующие выводы и рекомендации по увеличению занятости женщин в этой сфере. Ключевые слова: интеллектуальный труд, занятость женщин, научно- исследовательская сфера, SEM Logarifm Кириш Инновацион иқтисодиётни шаклланиши даврида аёллар интеллектуал меҳнатини самарали ривожланиши катта ижтимоий ва иқтисодий аҳамиятга эга. Интеллектуал меҳнатнинг ўзига хос бир қатор хусусиятлари мавжуд. интеллектуал меҳнат ақлий, ижодий, инновацион фикрлашга асосланган бўлиб, натижада янги ғоялар, билимлар, инновациялар интеллектуал мулк сифатида намоён бўлиб, меҳнатнинг эркинлиги, натижаларини бегоналаштириш мумкин эмаслиги ҳамда меҳнат қилиш вақти чегараланмаганлиги билан изоҳланади. Шу жиҳатдан илмий-тадқиқот меҳнатини алоҳида интеллектуал меҳнат сифатида ажратиш мумкин. Илмий-тадқиқот меҳнат натижасида нафақат инновациялар, ўта юқори унумли машина–ускуналар яратилади, улар асосида ишлаб чиқаришнинг янги технологиялари шаклланибгина қолмасдан, балки янги қобилият ва эхтиёжларга эга бўлган одамларнинг ўзи ҳам сифат жиҳатидан ўзгаради. Инновацион иқтисодиётда илм–фан ўзига хос “инсон капитали генератори”га айланади. Янгиланаётган Ўзбекистон шароитида илм-фан соҳасини ривожлантириш бўйича кўплаб Ўзбекистон Республикаси Президентининг 6.11.2020 йилдаги ПФ-6108-сонли “Ўзбекистоннинг янги тараққиёт даврида таълим-тарбия ва илм-фан соҳаларини ривожлантириш чора-тадбирлари тўғриси”даги Фармони, Ўзбекистон Республикаси 6/2020 (№ 00050) http://iqtisodiyot.tsue.uz 35 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 6, noyabr-dekabr, 2020 yil 29.10.2019 йилдаги ЎРҚ-576-сонли “Илм-фан ва илмий фаолият тўғрисида”ги Қонуни, Илм-фанни 2030 йилгача ривожлантириш концепцияси каби норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинаётганлиги, ушбу соҳани ривожлантириш муҳимлигини яна бир бор билдирмоқда. Мамлакат инновацион ривожланишида меҳнат салоҳиятининг, иқтисодиётда иш билан банд аҳоли тарибида илмий кадрларнинг салмоғи катта ўрин эгаллайди. Чунки илм билан шуғулланалаётган инсон ўзининг меҳнат фаолияти жараёнида албатта янгилик яратибгина қолмай уни ҳаётга тадбиқ этиш йўлларини ҳам излайди. Уларнинг фаолияти натижаси янги, рақобатбардош, кам чиқимли маҳсулотлар яратилади, шу орқали инвестициялар кириб келиб, янги ички ва ташқи (халқаро) бозорлар очилиб, иқтисодиётнинг ўсишга олиб келади. Илм билан шуғуланнаётганларнинг меҳнат интеллектуал ҳисобланиб, унинг маҳсули бўлиб йирик кашфиётлар ёки фан техника тараққиётида янги йўналишларини шакллантирувчи радикал инновациялар, фан техника тараққиётининг барқарорлашувига ундайдиган жузъий ихтироларни амалга оширувчи яхшилайдиган инновациялар ва эскириб қолган техника технологиялар авлодини модернизациялашга қаратилган модификацион инновациялар ҳисобланади. Буларнинг ҳаммаси мамлакат интеллектуал капиталини шакллантиришга ва инновацион ривожланишига асос бўлиб хизмат қилади [5]. Ўзбекистон Республикасида 2018 йилда илмий изланиш ва тадқиқот ишларини бажараётганларнинг сони 31835 кишини ташкил этган, шундан 40,8% ини аёллар ташкил этганини кўриш мумкин. Бу кўрсаткич 2015 йилга нисбатан бир оз камайган ва умумий иш билан банд аёлларнинг таркибида атиги 0,2% ташкил қилмоқда. 160 140 120 67,6 68,5 66,6 67,4 100 80 60 40 32,4 80,4 31,5 78,6 33,4 74,5 32,6 72,3 20 19,6 21,4 25,5 27,7 0 аёл эркак аёл эркак аёл эркак аёл эркак 2015 2016 2017 2018 фан докторлари фан номзодлари 1-расм. Ўзбекистон Республикасида ИТТКИ бажараётган ходимлар сонининг жинслар кесимида динамикаси Манба: Аёллар ва эркаклар. Стат. тўплам. – 2019, Б.187. Таҳлил натижасида маълум бўлдики, оҳирги 4 йил ичида аёллар ичида фан номзодларининг улуши 50% га ошган, шу билан бир қаторда фан докторларнинг улуши 6/2020 (№ 00050) http://iqtisodiyot.tsue.uz 36 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 6, noyabr-dekabr, 2020 yil 8,1% га ошган. Илмий изланиш ва тадқиқот ишларини бажарган аёллар эркакларга нисбатан анча кам. Аёлларнинг илмий-тадқиқот соҳасида иш билан бандлиги эркакларга нисбатан бир мунча пастроқлиги аниқланган
Доказательный фрагмент
«мақолада Ўзбекистонда аёлларнинг илмий-тадқиқот соҳасида иш билан бандлиги ҳолати ҳамда унга таъсир этувчи ижтимоий-иқтисодий омилларнинг эконометрик таҳлили амалга оширилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюмақолада Ўзбекистонда аёлларнинг илмий-тадқиқот соҳасида иш билан бандлиги ҳолати ҳамда унга таъсир этувчи ижтимоий-иқтисодий омилларнинг эконометрик таҳлили амалга оширилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- и: интеллектуал меҳнат, аёлларнинг иш билан бандлиги, илмий-, аёлларнинг иш билан бандлиги, SEM Logarifm, научно- исследовательская сфера, интеллектуальный труд, intellectual work, SEM Logarithm, scientific research area, employment of women, занятость женщин, интеллектуал меҳнат, илмий- тадқиқот соҳаси
Смежные источники
The American Journal of Management and Economics InnovationsAsrakulov Abdurakhmon Sultonovich2020
Информатика и инженерные технологииBАNK INFRАTUZILMАSINING O‘RNI, Samadkulov Muhammadjon Islom o‘g‘li +22016
Экономика И ОбразованиеМухамеджанова Камола Акрамовна –2011