Актуальные вопросы управления персоналом нефтяных предприятий в условиях развития цифровой экономики

Аннотация

The article discusses topical issues of personnel management in fat-and-oil enterprises in the context of the development of the digital economy. Various approaches to the development and implementation of a digital strategy for managing fat-and-oil enterprises in Uzbekistan were studied and the author's scientific and practical conclusions were formed. Keywords: digital economy, fat and oil enterprises, personnel, management, technology, innovation, wages, income, profit, position, education. Кириш Бугунги кунда, жаҳоннинг турли мамлакатларида рақамли иқтисодиётга ўтиш ва шу орқали молиявий технологиялар, блокчейн тизимидан кенг фойдаланилиш, ҳар қандай соҳанинг шаффофлик даражасини ошириб, коррупция ҳолатларининг камайишига хизмат қилмоқда. Республикамизда мамлакатимиз Президенти Ш.М.Мирзиёев томонидан 2020 йил "Илм, маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш йили[3] " деб эълон қилинди ва шунингдек, давлатимиз раҳбари ташаббуси билан иқтисодиётнинг барча соҳаларини рақамли технологиялар асосида янгилашни назарда тутадиган рақамли иқтисодиёт миллий концепсиясини ишлаб чиқиш, шу асосда “Рақамли Ўзбекистон- 2030” дастури [1] ни ҳаётга татбиқ этиш юзасидан қатор ишлар амалга оширилмоқда. Бошланган ишларнинг мантиқий давоми сифатида жорий йилнинг 28 апрель санасида Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Рақамли иқтисодиёт ва электрон 5/2020 (№ 00049) http://iqtisodiyot.tsue.uz 110 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 5, sentyabr-oktyabr, 2020 yil ҳукуматни кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4699-сон Қарори[2] қабул қилинди. Мазкур Қарор билан, рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукумат соҳаларида Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ягона ваколатли орган этиб белгиланган, ҳамда Вазирлик қошида “Электрон ҳукумат лойиҳаларини бошқариш маркази” ҳамда “Рақамли иқтисодиёт тадқиқотлари маркази” давлат муассасалари ташкил қилиниши асносида рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматни янада ривожлантиришнинг қўшимча вазифалари белгиланди. Мазкур қарорга кўра, 2023 йилга келиб рақамли иқтисодиётнинг мамлакат ялпи ички маҳсулотидаги улуши 2 бараварга кўпайтирилади. Қарорда 2020 — 2022 йилларда иқтисодиётнинг реал сектори тармоқларида замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий қилиш бўйича устувор лойиҳалар рўйхати ҳам эълон қилинган. Унда, иқтисодиётнинг реал сектори тармоқларида шлаб чиқариш кўрсаткичлари ҳисобининг ягона ахборот базасини жорий қилиш., ишлаб чиқариш ва бошқарув жараёнларини автоматлаштириш бўйича мавжуд ахборот тизимини оптималлаштириш ҳамда CРМ-тизимини такомиллаштириш, лойиҳаларни бошқариш ва ходимлар KPI даражасини баҳолаш бўйича ахборот тизимини жорий этиш, ходимлар билан ишлаш босқичларини тўлиқ функционал кузатиш учун ходимларни бошқаришнинг ягона тизими (ҲР)ни жорий қилиш масалалари бўйича 2020-2021 йилларга мўлжалланган «Йўл харитаси» ишлаб чиқилган. Бу эса, ўз навбатида рақамли иқтисодиётни ривожлантиришда ёғ- мой корхоналари персоналини бошқаришга янгича инновацион ёндашувни талаб этади. Мавзуга оид адабиётлар тахлили Бугунги кунда ёғ-мой саноати корхоналарининг самарали фаолият кўрсататиши инновацион стратегиялар, янги маҳсулот турлари, ташкилий тузилмалар яратиш билан инсон ресурсларини бошқаришга боғлиқ бўлиб қолмоқда. Чунки корхонада меҳнат салоҳиятини ривожлантириш услублари ўртасидаги мавжуд узилишлар каби муаммоларни ижобий ҳал этиш кўп жиҳатдан персонални бошқариш хизматига таъсир кўрсатади. Айнан мутахассис-персоналлар корхонадаги ишлаб чиқаришни бошқариб, уларнинг жорий ва истиқболдаги режалаштиришини амалга оширадилар ҳамда ишлаб чиқариш воситаларини самарали фойдаланишга киритадилар. Шунинг учун, кадрларнинг касбий малакаси қанчалик юқори бўлса, корхоналарнинг иқтисодий ва ишлаб чиқариш кўрсаткичлари шунчалик яхши бўлади. Ёғ-мой саноати корхоналарида ҳам персонални бошқариш жараёни иш режасини ишлаб чиқиш, меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун уларни бирлаштириш, иш жараёнларга раҳбарлик қилиш, корхонанинг алоҳида бўлинмалари ва ходимлари ишини мувофиқлаштириш, иш жараёнини назорат қилиш ва бошқалардан иборат бўлиши зарур. Юқоридаги мулоҳазалар мамлакатимиз ёғ-мой саноати корхоналари персоналига ҳам тегишлидир. Фикримизча, инсон ресурсларидан корхона ва ходим манфаатларини мувофиқлаштирган ҳолда фойдаланишни таъминлайдиган, шахсни ривожлантириш устуворлигини эътироф этиш персонални бошқаришнинг энг асосий тамойили сифатида қаралиши керак. Персонални бошқаришнинг кўплаб таърифлари мавжуд. Масалан, немис олимлари С.Марра ва Г.Шмитдларнинг фикрича, персонални бошқариш барча корхоналарга хос бўлган фаолият соҳаси бўлиб, унинг асосий вазифаси корхонани ходимлар билан таъминлаш ва 5/2020 (№ 00049) http://iqtisodiyot.tsue.uz 111 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 5, sentyabr-oktyabr, 2020 yil улардан мақсадли фойдаланишдан иборат [4]. Америкалик олим Р. Дафт персонални бошқаришда асосий эътиборни корхонадаги инсон ресурслари сифати ҳақида ғамхўрликка қаратади. У п