Strategic planning of priority areas of the information technology industry in the context of the transition to innovative development

Аннотация

This article deals with a number of scientific proposals and practical recommendations for developing the company's priorities, identifying its strengths and weaknesses, opportunities and threats to its activities by assessing the current state of Uzbektelecom JSC in the context of the transition to innovative development of the national economy. Key words: SWOT-analysis, management activities, strategy, plan, services, digital economy, innovative development, service, operators, internet services, mobile internet, investment, information and communication technologies, joint stock company, efficiency. Кириш Ўзбекистонда олиб борилаётган ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар шароитида иқтисодиётнинг инновацион ривожлантиришда ахборот-коммуникация технологияларидан кенг фойдаланишга қаратилган изчил чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 январда Олий Мажлисга қилган Мурожаатномасида «Тараққиётга эришиш учун рақамли билимлар ва замонавий ахборот технологияларини эгаллашимиз зарур ва шарт. Бу бизга юксалишнинг энг қисқа йўлидан бориш имкониятини беради. Зеро, бугун дунёда барча соҳаларга ахборот технологиялари чуқур кириб бормоқда»,-деб таъкидланган.[1] Бу устувор вазифалари иқтисодиётнинг инновацион ривожлантиришда ахборот-коммуникация технологиялари самарали фойдаланишни тақозо этади. 3/2020 (№ 00047) http://iqtisodiyot.tsue.uz 222 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2020 yil Маълумки, ҳозирги даврда ахборот-коммуникациялари соҳасининг ривожланиши ўз навбатида иқтисодиётнинг барча соҳа ва тармоқлари тарқаққиётига синергетик таъсир этади. Замонавий шароитда давлат ва жамиятда амалга оширилаётган деярли барча ишларни замонавий ахборот- коммуникация технологияларисиз тасаввур қилиб бўлмайди. Шу нуқтаи назардан мамлакатда замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш, электрон давлат хизматларини кўрсатишнинг яхлит тизимини яратиш, давлат органларининг аҳоли билан мулоқот қилишининг янги механизмларини жорий этиш юзасидан изчил иш олиб борилмоқда. Шу билан бирга, ахборот технологиялари ва коммуникацияларини бошқариш ва жорий этиш соҳасидаги бир қатор тизимли муаммо ва камчиликлар ушбу соҳанинг жадал ривожланишига, сифатли ахборот хизматларини кўрсатишга тўсқинлик қилмоқда[2]. Бу ўз навбатида респуб-ликамизнинг барча тармоқ ва соҳаларида ва умуман ҳаётимизнинг барча жабҳаларида ушбу соҳадаги ишларни янада жадаллаштириш зарурлигидан далолат беради. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Бугунги кунда рўй бераётган ижтимоий-иқтисодий ривожланиш ҳар бир корхона ва ташкилотлардан стратегик бошқариш усулларидан фойдаланишнинг объектив заруриятини келтириб чиқармоқда. Кескин рақобатчиликнинг кучайиши шароитида ҳар бир хўжалик юритувчи субъект бозорда юқори натижадорликка эришиши учун нафақат ўзининг кучли томонларини тўғри баҳолаши ва уни олдиндан кўра билиши, балки ўз фаолиятининг ташқи ва ички муҳитини самарали таҳлил этишни ҳам билиш лозим бўлади. Бу борада корхона ҳолатининг ижобий ва салбий жиҳатларини аниқлашга, унинг бозордаги ҳолатининг қанчалик ишончлилигини аниқлашга имкон берадиган стратегик бошқаришнинг асосий дастакларидан бири-бу SWOT-таҳлил усули ҳисобланади. Ўрганишларнинг кўрсатишича SWOT-модели биринчи бўлиб амалда 1960-1970 йиллардан қўлланила бошлаган. Бу моделнинг асосчиси Albert Humphey ҳисобланиб, у АҚШда менежмент бўйича маслаҳатчи лавозимида ишлаган. У ночор корхоналарнинг стратегик режаларини ўрганиш жараёнида ушбу хулосадан келиб чиққан ҳолда SWOT- таҳлилини яратди. Кейинчалик “SWOT”- таҳлилини ривожлантириш жараёнининг яна бир турткиси Heinz Weihrich томонидан “SWOT” матрица кўринишида таклиф этилган бўлиб 2х2 ёки SWOT матрица деб ҳам номланган.[3] Корхона ва ташкилотларнинг устувор стратегик йўналишларини аниқлашда ХХ асрнинг 1980 йилларидан ҳозирги кунгача дунёнинг аксарият давлатларида иқтисодчи мутахассислар томонидан асосан “SWOT”- таҳлил усули асосий бош дастак сифатида фойдаланиб келинмоқда. Мазкур усулнинг назарий-методологик муаммолари хорижий ва МДҲ олимларидан Д.В Арутюнова, Е.В. Богомолова, Л.М.Гохберг, И.Ю.Забатурина, Г.Г. Ковалева, Н.В.Ковалева, В.И.Кузнецова, Л. Симкин, С.Дибб, Д.А.Корнилов, С.Н.Яшин, Д.А.Корнилов, С.Н.Яшин, Д.А.Корниловларнинг асосларида кенг ёритилган. Масалан, америкалик иқтисодчи олимлар А.А.Томпсон ва А.Дж. Стриклендларнинг фикрича, “ташқи муҳит билан боғлиқ бўлган хавф ва имкониятлар 3/2020 (№ 00047) http://iqtisodiyot.tsue.uz 223 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 3, may-iyun, 2020 yil рўйхатини, ҳамда корхонанинг кучли ва ожиз томонлари рўйхатининг тахминий характеристикалари йиғиндисидан иборатдир” деб изоҳлайдилар. [4] Миллий хусусиятларни инобатга олган ҳолда республикамиз олимларидан айнан ахборот коммуникациялари соҳаси бўйича Ш.А.Турсуновнинг докторлик диссертациясида телекоммуникация соҳасининг инвестиция фаолиятини самарали бошқариш учун “SWOT” таҳлил усули ёрдамида соҳада чел эл инвестицияларни янада