MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTIDAGI TA’LIM-TARBIYA JARAYONIDA RIVOJLANISH MARKAZLARINING AHAMIYATI.

Аннотация

В статье обсуждаются важность и функция центров развития, созданных в дошкольных образовательных организациях, в образовательном процессе, организация центров развития и создание развивающей среды. Annotation: The article discusses the importance and function of development centers established in preschool educational organizations in the educational process, the organization of development centers, and the creation of a developmental environment. Kalit so’zlar: Maktabgacha ta’lim, ta’lim-tarbiya, rivojlantiruvchi markaz, rivojlantiruvchi muhit, o’yin, mustaqil faoliyat. Ключевые слова: Дошкольное образование, образование и воспитание, развивающий центр, развивающая среда, игра, самостоятельная деятельность. Keywords: Preschool education, education and upbringing, developmental center, developmental environment, game, independent activity. Maktabgacha ta’lim bosqichi — bu bolaning individual qobiliyatlari, qiziqishlari va salohiyati namoyon bo‘ladigan davrdir. Bolalar o‘yin faoliyati orqali dunyoni o‘rganadilar. Shu sababli, zamonaviy maktabgacha ta’lim tizimi rivojlantiruvchi muhitni yaratishga alohida e’tibor qaratadi. Bunda asosiy o‘rin – rivojlantiruvchi markazlarga tegishlidir. Rivojlantiruvchi markaz – bu bolalarning mustaqil faoliyat yuritishiga imkon beruvchi, ularning yoshiga, ehtiyojlariga va qiziqishlariga mos tarzda tashkil etilgan faoliyat zonasi. Ular bolalarning: aqliy rivojlanishi, ijodkorligi, nutq faoliyati, jismoniy harakatchanligi, https://scientific-jl.com 1 9 8 47-son_1-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi shaxsiy sifatlari rivojiga xizmat qiladi. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining va Maktabdagacha ta'lim Vazirligininig maktabdagacha ta'lim tizimini yanada rivojlantirish to'g'risidagi qarorlariga muvofiq maktabgacha ta'lim tashkiloti guruhlarida 5 ta markaz tashkil etilgan: ''Til va Nutq", ''Qurish, yasash va matematika", ''San'at", ''Fan va tabiat", ''Syujetli va rolli o'yinlar va sahnalashtirish" markazlaridir. Ushbu markazlar tarbiyalanuvchilar har tamonlama rivojlantirish uchun katta ahamiyatga ega , chunki bolalar markazlarda erkin faoliyat olib boradi. Bu bo‘lsa bolalarning bilim va ko‘nlikmalarni yanada chuqurroq olishiga katta yordam beradi Tarbiyachi esa ularga yordamchi hisoblanadi. Bu esa bolalarni nutqini, erkin fikrlashini, xotirasini, jismoniy va ijtimoiy bilish kompitensiyalarini rivojlantiradi. Bolalar ongini rivojlantirishda asosiy faoliyat turi bu o'yin hisoblanadi. O'yin orqali bola o'rgatilgan mashg'ulotni xotirada tez va mustahkam saqlaydi. Markazlarda ham bolalar bilan o'yin orqali ishlash muhim o'rin egallaydi. Buning uchun biz pedagoglar markazlarni bolajonlar uchun qulay, chiroyli toza holda jihozlab, barcha shart-sharoitlarni yaratib berishimiz lozim. Rivojlanish markazlaridagi ta’lim jarayonida bolalarning o‘zlari tegishli rivojlanish markazini ixtiyoriy tanlay boshlaydilar. Bolalarni mustaqil guruhlarda ishlashi, individuallashtirishda tarbiyachi shunday faoliyat turlarini o‘ylab topadiki, unda barchaga birdek ko‘rsatma berilsa-da, biroq har bir bola undan kelib chiqqan holda o‘zi mustaqil ravishda muvaffaqiyatga erishishiga imkon beriladi. Individuallashtirish darajasini optimallashtirish mumkin. Epchillik va topqirlik talab etiladigan faoliyat turini tanlagan va bolalarni diqqat bilan kuzatgan holda tarbiyachi zaruriyat tug‘ilib qolsa topshiriq va materiallarni o‘zgartirishi yoki moslashtirishi mumkin. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida rivojlanish markazlarini yaratish, ta’limga oid tarbiyaviy faoliyatni tashkil etishning zarur omili hisoblanadi. Guruhda rivojlanish markazlarini yaratishda, maktabgacha yoshdagi bolalarni rivojlantirishda, o‘yin faoliyatining yetakchi ro‘lini hisobga olib, bu o‘z navbatida har bir bolaning emotsional holatini yaxshilaydi, ularning ijobiy his- tuyg‘ularini, dunyoga, odamlarga, o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabat kompetensiyalarini rivojlantirish, o‘zaro hamkorlikda bo‘lish kabi maktabgacha ta’limning maqsadlari amalga oshiriladi. Bugungi kunda O‘zbekistonda maktabgacha yoshdagi bolalarga ta’lim berish, rivojlantirish va tarbiyalash, davlat ta’lim siyosatining muhim vazifasidan biri hisoblanadi. Maktabgacha yoshdagi bolalarning ta’lim-tarbiyasi ularning ijtimoiy sezgirlik, kognitiv va jismoniy ehtiyojlarini kompleks rivojlantirishga qaratilgan. Bu unga umri davomida mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qiladi. Maktabgacha ta’lim tashkilotlari pedagoglari maktabgacha ta’lim maqsadlarini amalga oshirishda asosiy rolni o‘ynaydi, shu sababli ularga ko‘nikmalarini rivojlantirish va o‘z xizmatlarini https://scientific-jl.com 1 9 9 47-son_1-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi taqdim etish uchun keng imkoniyatlar yaratish, ularni qo‘llab-quvvatlash muhim ahamiyat kasb etadi. “Ilk qadam” davlat o‘quv dasturiga muvofiq, mavzuni loyihalash maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan rivojlanish markazlarida ta’limga oid va tarbiyaviy jarayonni amalga oshirishni naz