RAQAMLI DIZAYN TEXNOLOGIYALARIDA KIYIM BALANSINING NAZORATI

Аннотация

В данной статье рассматривается понятие баланса одежды, которое играет важную роль в дизайне одежды, особенно в конструкции изделий с плечевыми элементами. Освещается практическое значение правильного баланса и возможности его контроля с помощью цифровых технологий. Сравниваются традиционные и современные методы, анализируются такие технологии, как 3D-сканирование, виртуальное прототипирование и системы САПР (CAD), в контексте повышения точности и комфорта балансировки одежды. Статья предоставляет полезную информацию для дизайнеров, конструкторов и специалистов швейной промышленности. Ключевые слова: Баланс одежды, цифровой дизайн, 3D- сканирование, система CAD, плечевые изделия, конструкция одежды, виртуальное прототипирование, эргономика, автоматизированный дизайн. Annotation: This article explores the concept of garment balance, which plays a critical role in clothing design, especially in the construction of garments with shoulders. It discusses the practical importance of achieving proper balance 468 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 and examines how digital technologies help control and ensure this balance. Traditional and modern methods are compared, and technologies such as 3D scanning, virtual prototyping, and CAD systems are analyzed in terms of their ability to enhance accuracy and comfort in garment balance. The article provides valuable insights for designers, pattern makers, and professionals in the sewing industry. Keywords: Garment balance, digital design, 3D scanning, CAD system, shoulder garments, garment construction, virtual prototyping, ergonomics, automated design Zamonaviy moda sanoatida texnologik yutuqlar kiyim dizaynining barcha bosqichlarini tubdan o‘zgartirmoqda. Xususan, raqamli dizayn texnologiyalari yordamida kiyimlarning ergonomikasi, estetikasi va funksionalligini ta’minlashda yangi imkoniyatlar yuzaga kelmoqda. Shu jarayonda kiyim balansini nazorat qilish – ayniqsa yelkali kiyimlar dizaynida – markaziy masalaga aylanmoqda. Kiyim balansi – bu old va orqa qismlar orasidagi muvozanat, tana tuzilmasiga moslashuv, harakatdagi qulaylik va siluetdagi estetik uyg‘unlikni ta’minlovchi konstruktiv elementdir. An’anaviy konstruktorlikda balans noto‘g‘ri hisoblanganda kiyimning oldga tortilishi, orqaga sirpanishi, yoki elkada burmalar paydo bo‘lishi kabi muammolar yuzaga keladi. Bugungi kunda esa bu muammolarni raqamli dizayn texnologiyalari orqali oldindan aniqlash va bartaraf etish mumkin. Kiyim balansining asosiy tushunchasi. Kiyim balansiga odatda old va orqa balans o‘lchamlari orqali baho beriladi. Bu o‘lchamlar inson tanasining tik holatdagi egri chiziqlariga, ayniqsa orqa qiyaligi va ko‘krak qismi to‘liqligiga qarab belgilanadi. Har bir insonning antropometrik o‘ziga xosligi sababli, balans ham individual tarzda aniqlanishi kerak. Balans noto‘g‘ri bo‘lsa, kiyim nafaqat estetik jihatdan yomon ko‘rinadi, balki noqulaylik tug‘diradi. Kiyim balansining asosiy tushunchasi kiyimning inson tanasiga nisbatan qanday muvozanatda joylashishini anglatadi. Bu tushuncha, avvalo, kiyimning old va orqa qismlarining uzunliklari, ularning tana shakliga mosligi va umumiy holatda kiyimning to‘g‘ri o‘tirishini belgilaydi. Balans, ya’ni muvozanat, kiyimning shakli, qulayligi va estetik ko‘rinishida hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Kiyim tanaga mos tushganda, ya’ni balans to‘g‘ri bo‘lsa, u insonning harakatlariga xalaqit bermaydi, bel chizig‘i siljib ketmaydi, yelkada burmalar hosil bo‘lmaydi va kiyim o‘ziga xos holatda turadi. 469 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Kiyim konstruksiyasida balans noto‘g‘ri belgilansa, bu kiyimning ko‘rinishiga ham, foydalanish qulayligiga ham salbiy ta’sir qiladi. Masalan, agar orqa balans old balansga nisbatan uzun bo‘lsa, kiyim orqaga tortiladi; aksincha holatda esa old tomonga og‘ish paydo bo‘ladi. Bu holatlar kiyimning tanaga nomuvofiq tushishiga olib keladi, yelkada burmalar, ko‘krak qismida siqilish, bel chizig‘ida noto‘g‘ri joylashish kabi muammolar yuzaga keladi. Shu sababli kiyim balansini aniqlashda inson tana tuzilmasining individual xususiyatlari — yelka qiyaligi, orqa bukilishi, ko‘krak to‘liqligi, umumiy holatda gavda tuzilishi inobatga olinishi kerak. An’anaviy usullarda kiyim balansini konstruktor o‘z tajribasi asosida aniqlaydi. Bu yondashuvda inson tana tuzilmasi ko‘z bilan taxminan baholanadi va o‘lchovlar asosida balans belgilanadi. Lekin bu jarayonda inson xatolarga yo‘l qo‘yishi mumkin, chunki har bir insonning tana proporsiyalari har xil bo‘ladi. Aynan shuning uchun raqamli texnologiyalar, jumladan 3D skanerlash va CAD tizimlari bu sohada muhim yordamchi vosita sifatida kirib keldi. Ular yordamida inson tanasi uch o‘lchamli modelda olinadi va bu model asosida old va orqa qismlar o‘rtasidagi real proporsiyalar aniqlanadi. Bu esa b