Конкурентоспособный туризм – модель формирования регионов на основе инфраструктуры и внутреннего туризма.

Аннотация

This article explores the relationship between infrastructure and domestic tourism for the sustainable development of the hospitality industry, and analyzes government programs implemented by Malaysia, Spain and the United States for the sustainable development of tourism. As a result of the analysis, a 5-step model of transformation into a competitive tourist region was developed. Keywords: infrastructure, domestic tourism, sustainable tourism, government programs, destination. Кириш Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 5 январдаги “Ўзбекистон республикасида туризмни жадал ривожлантиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ 5611-фармонлари асосида Ўзбекистонда туризмни миллий иқтисодиётни диверсификация қилиш, ҳудудларни ривожлантириш, қўшимча иш ўринларини яратиш, аҳолининг даромадлари ва яшаш стандартларини ошириш, мамлакатнинг инвестициявий жозибадорлигини оширишни таъминловчи стратегик тармоқлардан бири сифатида ривожлантириш зарурлиги белгиланган. Бунинг учун 2025 йилгача мўлжалланган комплекс чора-тадбирлар режаси [1] ишлаб чиқилиб бугунги кунда ишлар амалга оширилмоқда. Фармонда Ўзбекистонда жойлаштириш воситалари ва инфратузилма объектларини, шунингдек, туристларни мавжуд туризм салоҳияти тўғрисидаги маълумотлар билан таъминлашни ташкиллаштириш, ички туризмни, мамлакат ҳудудларидаги маданий мерос объектларининг ва зиёратнинг ўзига хосликларини тарғиб қилиш бўйича самарали тизимини ишлаб чиқиш ва Ўзбекистонда жаҳон туризм масканига айлантириш бўйича вазифалар қўйилган. 5/2019 (№ 00043) http://iqtisodiyot.tsue.uz 127 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” Ilmiy elektron jurnali. № 5, sentyabr-Oktyabr, 2019 yil Бунда туризм ривожланган мамлакатлар тажрибасидан фойдаланиш мақсадга мувофиқ бўлиб, Ғарбий Европа, Шарқий Осиё ва Америка мамлакатларида туризм ривожланишини барқарорлаштириш (sustainable tourism) борасида қатор ишлар амалга оширилмоқда. Бунинг учун барқарор ривожланиш моделлари ишлаб чиқилмоқда. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Sonja Jovanovich ва Ivana Ilich [2] томонидан туризм самарадорлигини ошириш ва соҳа ривожланишига эришиш учун ҳудуд инфратузилмасини интенсив равишда замонавийлаштириш ва туризм маҳсулотларини истеъмол қилиш учун зарур шароитларни яратиш билан эришиш мумкинлигини асослаганлар. Aram Mahboobeh, Setayeshgar Darioosh [3] туризм соҳаси ривожланишини инфратузилма, тадбиркорлик муҳити, янги иш ўринларининг яратилиши, даромад манбаи ва камбағалликга барҳам беришнинг муҳим омили сифатида таҳлил қилган. Seetanah B , Juwaheer T D, Lamport M J, Rojid S, Sannassee R V, Subadar Agathee [4] каби олимлар инфратузилманинг яхшиланиши сайёҳлар оқимига ижобий таъсирини Европа, Америка минтақалари мисолида асослаганлар. Жаҳон туризм ташкилоти томонидан ички туризм жаҳон туризм саноатининг асоси дейилган ва 2017 йилда туризмдан тушган даромаднинг 73 фоизи ички туризмдан эканлигини таъкидлаган. Шунингдек, мамлакатлар бугунги кунда ички туризмни ривожлантириш орқали инфратузилмани ривожлантириш ва яхшилаш, янги иш ўринлари билан бирга маҳаллий аҳоли турмуш даражасини яхшилашга эришаётгани айтиб ўтилган [5]. Fateh, H., Rahim, K. A., Ramchandran, S., Chin, L. Малайзия туризмни ҳозирги босқичгача бўлган даврда ички туризм ва инфратузилмани уйғунликда ривожлантириш орқали эришилганини таъкидлаб, асослаб ўтганлар [6]. Мақолада муаллиф томонидан туризми ривожланган ва ресурсларидан юқори даражада фойдаланаётган мамлакатлар тажрибаси ўрганилиб, жаҳон туризм бозорида ўз ўрнига эга бўлишнинг муқобил модели таклиф қилинган ва асосланган. Тадқиқот методологияси Мақолада Малайзия, Испания, АҚШ давлатлари туризмни иқтисодиётнинг муҳим тармоғига айлантиришда амалга оширилган ва давом этаётган режалари, давлат дастурлари ва стратегиялари ўрганилиб, таҳлил қилинган, унда - TURESPAÑA–Испаниянинг туризм билан боғлиқ дастурларни амалга оширишда масъул давлат органи – https://www.tourspain.es/ - Tourism Malaysia – Малайзиянинг туризм соҳасини мувофиқлаштирадиган ва интеграция жараёнига масъул давлат органи – https://www.tourism.gov.my/ - United States Secretary of Commerce – АҚШдаги меҳмондўстлик индустриясига масъул – https://www.usa.gov/state-travel-and-tourism давлат органларининг фаолиятлари ўрганилиб, уларда олиб борилган ислоҳотларнинг умумий ва фарқли томонлари таҳлили асосида модель таклиф этилган. Таҳлил ва натижалар Туризм бугунги кунда дунё миқёсида ривожланаётган соҳалардан бири ҳисобланади. Ўз навбатида жаҳон мамлакатлари экспортининг асосий қисми бўлиб, 2018 йилда 1,7 трлн АҚШ долларини ташкил этган. Шунингдек, 2018 йилда бутун дунёда халқаро туризм ташрифлари сони 4 фоизга ўсган ва бу жаҳон туризм 5/2019 (№ 00043) http://iqtisodiyot.tsue.uz 128 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” Ilmiy elektron jurnali. № 5, sentyabr-Oktyabr, 2019 yil ташкилоти томонидан кутилган натижани берди. Юқори ўсишга эришишга ёрдам берган омиллардан бири кўпгина мамлакатларда кириш визасини бекор қилиш ва виза бериш билан боғлиқ ишларнинг енгиллаштирилиши бўлди [7]. Шунингдек, мамлакатларда тур