TANA TILI

Аннотация

This article discusses how the movement of human body parts and facial expressions form the basis of nonverbal communication. It explains through examples how understanding and perceiving a person depends on body language. This information can be useful for all interested parties. Keywords: Sociologist, nonverbal, ornithologist, verbal, bodelingvich, behaviorist. ЯЗЫК ТЕЛА Аннотация. В данной статье на примерах показано, что движения частей тела человека и выражение лица являются основой невербального общения, а понимание личности и ее восприятие зависят от языка тела. Этой информацией могут воспользоваться все заинтересованные лица. Ключевые слова: Социолог, невербальный, орнитолог, вербальный, боделингвист, бихевиорист. Kirish: XX asr oxiriga kelib sotsiolog olimlaming yangi turi — noverbalika sohasi bilan shug'ullanuvchi mutaxassislar paydo bo'ldi. Ornitolog qushlar fe'l-atvorini kuzatib rohat qilganday noverbalik mutaxassis ham odamlarning muloqoti jarayonida novcrbal signal va bclgilarni kuzatganida rohatlanadi. Ular odantlarni har ycrda, ya'ni rasmiy qabulda, plyajda, televideniyeda, ish joyida, qayerda o'zaro hamkorlik qilishsa, barcha ycrda kuzatib. odamlar xulq-atvorini o'rganadi, o‘z qo'1-oyoqlarining ish-harakatlari haqida ko'proq bilishga intiladi va bu bilan o'zi to'g'risida ko'proq bilishga ega bo'lib boshqalar bilan o 'zaro munosaballarni qanday qilib yanada yaxshilash ustida bosh qotiradilar. Inson evolyutsiyasini million yildan ortiq davri mobaynida o'zaro niuloqotning noverbal tonionlari rivojlanib kelganligiga aql bovar qilmaydi. Lekin bu soha faqat o'tgan asrning 60- yillaridagina jiddiy o'rganila boshlandi. Jamoatchilikka esa ularning mavjudligi 1970-yilda Yuliy Fast o'z kitobini chop ettirgandan so'ng ma'lum bo'ldi. Bu kitob 1970- yilgacha bixeviorist olimlar tomonidan olib borilgan tadqiqotlami o'z ichida umumlashtiradi. Ammo shunga qarantasdan bugun ko'pchilik hali ham tana tili hayotda muhim ahamiyatga ega ekanligini bilishmaydi. Asosiy qism: Charli Chaplin va ovozsiz kinoning boshqa aktyorlari novcrbal o'zaro munosabatning asoschilari edilar. Ular uchun tana harakatlari teleekranda muloqot qilishning yagona vositasi edi. Har bir aktyor o'zaro munosabat uchun tana holatlari va boshqa badan harakatlaridan foydalana ollshiga qarab yaxshi yoki yomonga ajratilar edi. Ovozli filmlar ommalashganda aktyorlik mahoratida noverbal tomonlarga kam e’tibor berila boshlandi. Ovozsiz kinoning ko'plab aktyorlari sahnadan ketlshdi. ekranda esa yaqqol ifodalangan verbal qobiliyatli aktyorlar ustunlik qila boshladilar. 1102 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6 Bodilengvi muammosini o'rganishning texnik tomoniga kelsak, XX asr boshlarining eng ta'sirchan ishi silatida Charlz Davrinning 1872-yilda chop elilgan «Emolsiyalaming insonlarda va hayvonlarda ifodalanishi» asari bo'ldi. U tana tili sohasida ko'p zam onaviy tadqiqollarga qiziqishga sabab bo'ldi. Ch.Darvinning ko'p g'oyalari va uning kuzatishlari bugun butun dunyo tadqiqotchilari tomonidan tanlangan yo'nalLsh bo'lib, o'sha zamondan bcri bu soha bo'yicha olimlar tomonidan mingdan orliq noverbal signal va bclgilar aniqlangan va qayd elilgan. Albert M eyerabenning ta'kidlashicha, ma’lumotlarni yetkazish jarayonida verbal vositalar (faqal so'zlar) 7 %, ovozli vositalar (ovozning joni, intonatsiya bilan birga) 38 %, noverbal vositalar 55 % ishtirok etar ekan. Professor Berdvissl odamlar muloqotida noverbal vositalaming nisbiy ulushini o'rganish bo'yicha analogik tadqiqotlar o'tkazgan. U inson o'rtacha bir kunda so'zlar yordamida faqat 10—11 daqiqa gapiradi va har bir gap o'rtacha 2,5 sekund jaranglashini ta'kidlaydi. Meyerabcn kabi u ham suhbatda so'z vositasidagi muloqot 35 % dan ozroqni egallashi, noverbal vositalar orqali esa 65 % dan ortiq ma'lumot yetkazilishini aniqladi. Ko’plab tadqiqotchilar fikriga ko’ra verbal usul ma’lumotlarni yetkazish uchun qo'llanilsa, noverbal usul shaxslararo munosabatlarni «muhokama» qilishda qo'llaniladi. Ba’zan noverbal usul so'zli xabarlar o'rnida ham ishlatiladi. [1;4] Biz. insonning sezgirlikka va ichki his-tuyg'usiga ega deganimiz.da, uning boshqa odam ning yuborayotgan noverbal signallarini o'qib ollshi va bu signallami verbal signallar bilan solishiira olish qobilyatini nazarda tutamiz. Boshqacha qilib aytganda, bizda oldindan sezlsh bor yoki «oltinchi sezgi» kirn yolg'on gapirganini bizga aylib beradi deganimizda, biz haqiqatan ham tana tili bilan bu odam gapirgan so'zlar o'rtasida tafovut borligini nazarda tutamiz. Ma’ruzachilar buni auditoriyani his qilish deb atashadi. Masalan. tinglovchilar kreslolarda iyaklarini osiltirib, ko'kraklarida qo'llarini chalishtirib o'rnashib o'tirishgan bo'lsa zehnli odamda uning berayotgan ma'lumotlari muvaffaqiyat qozonmayotganini oldindan sezish hissi paydo bo'ladi. U nim anidir o'zgartirish orqali audiloriyani qiziqtirish zarurligini tushunadi. Zehnsiz odam esa bunga e’tibor qilmaydi va o 'z xatosini chuqurlashliradi. Ayollar. odalda, erkaklarga nisb