ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTINING AVTOMOBILSOZLIK FAKULTETINI O‘QUV AUDITORIYALARINING ENERGIYA ISTE’MOLI

Аннотация

Andijon Mashinasozlik Institutining Avtomobilsozlik fakultetini Obyekt sifatida o‘quv audito‘riyalaridan Maruza xona, amaliy xona, labaratoriya xona va karidor qisimlari olingan, bo‘lib quyida ularni har birini energetik tavsifi va tahlili qilib chiqilgan. Kalit so‘zlar. Andijon Mashinasozlik Instituti, maruza xona, Avtomabilsozlik fakultetiti, lyumensent lampalar. Maruza xona – bu o‘quv jarayonini samarali tashkil etish uchun mo‘ljallangan, keng sig‘imli, maxsus jihozlangan xona. Quyidagi 1-rasmda maruza xonasni ko‘rinishi tasvirlangan. 1.-rasm.Andijon mashinasozlik instituti. Avtomabilsozlik fakultetiti ma’ruza xonasi https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 2 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 Avtomabilsozlik fakultetiti maruza xonasining uzunligi 13m va eni 7m bo‘lib,bu xonada jami hisobda xonani yoritish va talabalarga yetarli sharoitni ta’minlash uchun16 ta 22 Vt lyumensent lampalar mavjud. Va 1 ta elektron do‘ska bor. Isitish tizimida esa 3 ta 10 qovurg‘ali aluminiy radiatorlaridan foydalanilgan [1-2]. Amaliy xona - bu tajriba va amaliy mashg‘ulotlarni bajarish uchun maxsus jihozlangan o‘quv xona. 2-rasm. Andijon mashinasozlik instituti. Avtomabilsozlik fakultetiti amaliy xonasi Avtomabilsozlik fakultetiti amaliy xonasining uzunligi 8m va eni 5m bo‘lib,amaliy xonada 6 ta 12 Vt li led lampalar mavjud. Isitish tizimida 3 ta 4 qovurg`ali alyuminiy radiatorlardan foydalanilgan. Labaratoriya xona - ilmiy tadqiqotlar, tajribalar va sinovlarni o‘tkazish uchun maxsus jihozlangan xona. Bu xonalar maxsus asbob-uskunalar, himoya vositalari va aniq ish sharoitlarini ta’minlovchi muhitga ega bo‘ladi. Quyidagi rasimda labaratoyiya xonasi tasvirlangan [3-4]. https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 3 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 3-rasm. Andijon mashinasozlik instituti. Avtomabilsozlik fakultetiti labaratoriya xonasi Avtomabilsozlik fakultetiti labaratoriya xonasining uzunligi 8m va eni 5m bo‘lib, bu labaratoriya xonasida xona yoritilganlik darajasini yaxshilash maqsadida 6 ta 12 Vt li led lamplalardan foydalanilgan hamda do‘skani yoritilganlik darajasini oshirish maqsadida do‘skani tepa qismiga 2 ta 22 vt li lyumensent lampalardan foydalanilgan. Bundan tashqari isitish tizimida 3ta 4 qovurg`ali alyuminiy radiatorlardan foydalanilgan. Karidor qismi: Karidor qismi katta bo‘lganligi sababli uni bir nechta bloklarga bo‘lib xisoblandi. Quyidagi rasimda A blok karidor qismi ko‘rsatilgan. 4-rasm. A blok karidor qismi. https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 4 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 A blokda yoritish uchun jami hisobda 7 ta 22 Vt li lyumensent lampa o`rnatilgan. Isitish tizimi esa jami bu blok uchun 12 ta 5 qovurg`ali alyuminiy radiatorlar mavjud. B blokda yoritish uchun jami hisobda 11 ta 22 Vt li lyumenset lampa. Isitish tizimida 14 ta 4 ta qovurg‘adan tashkil topgan aluminiy radiator o‘rnatilgan [5-6]. 5-rasm. B blok karidor qismi. C blokda yoritish tizimida 7 ta 22 Vt li lyumenset lampalari o‘rnatilgan isitish tizimida 12 ta 4 qovurg`ali alyuminiy radiator o‘rnatilgan. 6-rasm. C blok karidor qismi. “Oʻz DSt 3048:2015 «Tabiiy va sunʼiy yoritish. Meʼyorlar» hujjatiga muvofiq, o‘quv binolarida yoritilganlik darajasi quyidagicha bo‘lishi lozim: https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 5 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 ma’ruza va amaliy mashgʻulot xonalari uchun – 300-500 lux, laboratoriya xonalari uchun – 400-750 lux, koridorlar uchun – 50–100 lux.” O‘quv auditoriyalar hamda karidor zallarni yoritilganlik darajasini tekshirish maqsadida luksimetr qurilmasi yordamida o‘lchab chiqildi. Quyidagi rasmda luksimetr qurilmasining rasmi keltrilgan [7-8]. 7-rasm. Luksimetrning ko‘rinishi. Yoritilganlikni o‘lchash uchun o‘lchanayotgan obyektni turli joylaridan bir necha marotaba Luksimetr yordamida kunning quyosh qismida derazadan tushayotgan tabiiy yorug‘lik va kunning tun qismida faqatgina lampalarni yoqqan holda yoritilganlik lux larda o‘lchab oliniladi. O‘chab olingan natijalarni o‘rta geometrasini topish orqali obyektning umumiy yoritilganligi aniqlanadi. Quyida o‘rta geometrik formulasi keltirilgan: 𝐺 = 𝑛√𝑎 ∙ 𝑎 ∙ …∙ 𝑎 (1) 1 2 𝑛 Maruza xonasida kunning quyosh qismida o‘lchangan natijalari quyidagicha: 5 𝐺 = √1300∙ 2200∙ 350 ∙ 100 ∙ 60 = 414.3 𝑙𝑢𝑥 Kunning tun qismida esa: 6 𝐺 = √200∙ 350 ∙ 150 ∙ 100 ∙ 80 ∙ 170 ∙ 230 = 167.53 𝑙𝑢𝑥 Yuqoridagi natijalardan ko‘rinib turibdiki standart bo‘yicha 300 - 500 lux bo‘lishi kerak bo‘lgan obyektda kunduzi 414.3 va kechasi 167.53 lux yoritilganlik https://scientific-jl.com/luch/ 3 0 6 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 darajasi aniqlangan. Tabiiy yoritilganlik darajasni 500 lux dan past chiqishining asosiy sababi xonaning tashqi tomoniga ekilgan teraklar hisoblanadi, ular quyosh nurini qanchadur qismini to‘sib qoladi. Sun’iy yoritishda esa xonaga o‘rnatilgan lampalardan, jami 16 ta 22 Vt li lyumensent lampadan ayrimlari deyarli yarimi nosoz holatda bo‘lganligi sababli yoritilganlik darajasi pastlab ketgan Amaliy mashg‘ulotlar xonasida kunning quyosh qismida o‘lchangan natijalari quyidagicha: 5 𝐺 = √3300∙ 2000∙ 200 ∙ 60 ∙ 90 = 464.