Promising directions for improving the level and quality of life of the population through the development of family business

Аннотация

The article presents the results of a study to identify promising areas for improving the well-being and quality of life of the population through the development of family entrepreneurship in the service sector. The focus is on the development of family entrepreneurship. In particular, the organization of the budget Mahalla to solve social problems, the procedure for the allocation of certain taxes paid by entrepreneurs to the budget Mahalla. Attention is paid to the introduction of the subject “Basics of family business” in educational institutions, the organization of “centers for home-based work and hotel business” in makhallas, the transition to the principle of self-employment, a cluster of family entrepreneurship. Keywords. family entrepreneurship; family business; population living standards; quality of life of the population; service; employment of the population; makhalla budget; taxes; "Family business principles"; "home-based work centers"; "hotel center", self employment, family entrepreneurship cluster Кириш Ўзбекистон Республикасида оилавий тадбиркорликка оид қонун ва бир қанча Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармон ва қарорлари қабул қилинди. 2012 йил 16 мартда “Оилавий тадбиркорлик тўғрисида”ги қонуни қабул қилинган эди (1). Президентининг 2006 йил 5 январда “Йирик саноат корхоналари билан касаначиликни ривожлантириш асосидаги ишлаб чиқариш ва хизматлар ўртасида кооперацияни кенгайтиришни рағбатлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига имзо чекилган. Оилавий тадбиркорликни ривожлантириш, уларга кўрсатиладиган хизматларни кўпайтириш мамлакатимиз учун ҳаётий заруратга айланмоқда. Чунки, мамлакатимизнинг ҳар бир фуқароси бугун бахтли яшашга ҳақли, 4/2019 (№ 00042) http://iqtisodiyot.tsue.uz 171 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 4, iyul-avgust, 2019 yil уни таъминлаш учун давлатимиз тегишли шароитларни яратиб бериши лозим. Мамлакатимиз Президенти томонидан имзоланган оилавий тадбиркорликка оид қарорда: “Меҳнаткаш халқимизнинг қадимий касб-ҳунар анъаналари, ишбилармонлик салоҳияти оилавий тадбиркорлик, ҳунармандчилик, касаначилик ва бошқа тадбиркорлик фаолияти турларини кенг оммалаштириш, экин майдонларидан унумли фойдаланган ҳолда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқаришни кенгайтириш учун катта тажриба ва захира мавжудлигидан далолат беради” (2). Кўриниб турибдики, оилавий тадбиркорликни ривожлантиришнинг жуда кўплаб йўналишлари мавжуд. Улардан бири хизмат кўрсатиш соҳасида оилавий тадбиркорликни ривожлантириш ва самарадорлигини ошириш билан боғлиқ муаммолардир. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралда “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги Фармонида кўзда тутилган мамлакатни 2017-2021 йилларда ривожлантиришнинг бешта устувор йўналишлари бўйича Ҳаракатлар стратегияси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 7 июнь куни “Ҳар бир оила — тадбиркор” дастурини амалга ошириш тўғрисида”ги қарори, 2018 йил 14 июлда Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Аҳоли бандлигини таъминлаш борасидаги ишларни такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорлар айнан оилавий тадбиркорликни ривожлантириш ва аҳоли бандлигини таъминлашга қаратилган. Ўзбекистон республикаси Марказий банки бошқарувининг 2018 йил 9 июнда «Ҳар бир оила – тадбиркор» дастури доирасида кредитлар ажратиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги қарори ҳам ушбу соҳани ривожлантириш учун муҳим ҳужжат сифатида амал қилмоқда. Булардан ҳам кўриниб турибдики мазкур тадқиқот иши бугунги кунда ўта долзарб мавзуга бағишланган. Мавзуга оид адабиётларнинг таҳлили Хизмат кўрсатиш соҳасида оила хўжалиги, уй хўжалиги ва оилавий тадбиркорликни ривожлантириш ҳамда самарадорлигини ошириш йўллари мавзусида хорижлик олимлардан А.Смид (3), Дж.М.Кейнс (4), Й.Шумпетер (5), Ф.Энгельс (6), Н.В.Зверева (7, 16), А.В.Чаянов (7), В.И.Видяпин (8), Г.П.Журавлева (8), В.Узун (9), Л.Баева (10), В.Багдановский (11), Н.М.Бархатова (12), М.Барышников (13), А.Волков (14), В.Жеребин (15), Р.Капелюшников (17), И.И.Разумнова (18) кабилар шуғулланиб келганлар. Ушбу муаммолар билан Ўзбекистонлик иқтисодчи олимлардан А.Улмасов (19), С.С.Ғуломов (20), Р.Х.Ҳусанов (21), Т.Мамадвалиев (22), Ё.А.Абдуллаев (27), М.Қ.Пардаев (23, 24, 35), Ғ.Ҳ.Қудратов (23), У.Х.Худайбердиев (23, 26), З.Ю.Йўлдошев (25), Т.С.Маликов (25), А.Вахабов (31), Г.М.Шодиева (24, 28, 29, 30), Р.Х.Эргашев (32), Х.Ахмеджанов (31), З.Н.Қурбанов (35), И.Хасанов (33), А.Эминов (33), Ш.О.Қувондиқов (37), А.Абдусамедов (36), А.Хасанов (38), А.А.Маматов (39, 40) кабилар шуғулланб, бир қанча адабиётларни нашр қилишга муваффақ бўлганлар. Юқорида номлари зикр этилган олимларнинг асарларида оилавий тадбиркорлик масалалари умумий тарзда ёритилган. Аммо хизмат кўрсатиш соҳасида оилавий тадбиркорликни ривожлантириш муаммолари кам ёритилган. Айрим олимларимиз мазкур масаланинг у ёки бу жиҳатини умумий тарзда ўрганиш билан чекланганлар. Хизмат кўрсатиш соҳасида оилавий та