NEMIS TILIDA IFODALANGAN MAQOLLARDA EMOSIONAL SO‘ZLARNING IFODALANISHI

Аннотация

Proverbs have a great place today. This article discusses the expression of emotional words in German proverbs and their role in language and culture. Proverbs are one of the most modern and popular manifestations of language, which often reflect the life experiences, worldviews and feelings of the people. Through German proverbs, especially negative and positive emotions, anxieties, hopes and actions are visible. Emotional words are part of the personal parts of proverbs, which allow them to summarize the experience and convey it to a wide audience. The article analyzes the emotional tone and interest of the document on the example of someGerman proverbs. Keywords:emotional, feelings, emotions,German language, theimportance of proverbs. Maqollar xalq tilining o‘ziga xos va ko‘p asrlik tarixga ega bo‘lgan janri bo‘lib, ular nafaqat axborot uzatadi, balki shaxsning ichki dunyosini, uning hissiyotlarini va hayotga bo‘lgan munosabatini ham aks ettiradi. Maqol- xalq og‘zaki ijodining qisqa, mazmunli va donolik bilan aytilgan shaklidir. U odatda hayotiy tajriba asosida shakllangan va nasihat, o‘git yoki biror haqiqatni ifodaetadi. Vamaqollarning o‘zigaxos xususiyatlari mavjud. -Qisqava lo‘ndabo‘ladi. -Mazmunlivachuqur fikrli bo‘ladi. -Ko‘pinchao‘xshatish,qarama-qarshilik yoki taqqoslash usullaridaaytiladi. -Nasihat yoki o‘git berish xususiyatiga ega bo‘lmog‘I lozim. Nemis tilidagi maqollar ham bu jihatdan kam emas. Nemis maqollarida emosional so‘zlarning o‘rni juda katta. Bu maqollar ko‘pincha o‘zgalar bilan muloqotda, insonlar o‘z his-tuyg‘ularini ifoda etishda foydalanadi. Ushbu maqola nemis tilidagi maqollarda emosional so‘zlarning qanday qo‘llanilishi, ularning ma’nosi va madaniy ahamiyatini tahlil qilishni maqsad qilgan. Nemis tilidagi maqollar turli ijtimoiy qatlamlar va yosh guruhlari tomonidan ishlatiladi, va ular ko‘pincha www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 hayotiy tajribalarni, hissiyotlarni ifodalaydi. Bunday maqollarda ba’zida to‘g‘ridan-to‘g‘ri va kuchli his-tuyg‘ular, masalan, qayg‘u, xursandchilik, hasad, nafrat kabi emosiyalar tasvirlanadi. Misol uchun, “Wer anderen eine Grube gräbt, fällt selbst hinein” (Boshqalarga quduq qazib, o‘zi tushib qoladi) maqolasi, nafrat va adovatni ifodalaydi va odamlarni ehtiyot bo‘lishga chaqiradi. Bu kabi maqollar orqali insonlar o‘z hayotida duch kelgan noxush vaziyatlarni boshqalarga ogohlantirishuchun ishlatadi. Nemis maqollarida ham ijobiy his-tuyg‘ular aks etadi. “Lachen ist die beste Medizin” (Kulish eng yaxshi dori) kabi maqolalar, hayotning qiyinchiliklariga nisbatan ijobiy munosabatni shakllantiradi va optimizmni tarqatadi. Bunday maqollar odamlarni umidsizlikka tushmaslikka, hayotga quvonch bilan qarashga chaqiradi. Emosional so‘zlar maqollarda ma’lum bir vazifani bajaradi: ular nafaqat ma’lumotni yetkazadi, balki o‘quvchiga yoki tinglovchiga ma’lum bir his- tuyg‘u holatini o‘tkazadi. Emosional maqollar o‘zingizni boshqalarga tushuntirish, ularga nisbatan qarashlarni bildirgan holda, o‘z his-tuyg‘ularini ifodaetish uchun qulay vositadir. G‘azab va asabiy holatlar ifodalovchi maqollar ham mavjud: "Ich bin fuchsteufelswild." Ma'nosi: Juda asabiyman. Bu ibora "men fox devils wildmanman" degan ma'noni anglatadi va juda asabiy holatniifodalaydi. "Ich krieg die Krise." Ma'nosi: Men aqldan ozaman. Bu ibora "men inqirozga uchrayapman" degan ma'noni anglatadi vakuchli asabiy holatniifodalaydi. Yengillikva xotirjamlikifodalovchi maqollar: "Mir fällt ein Steinvom Herzen." Ma'nosi: Yengillik his qilyapman. Bu ibora "yuragimdan tosh tushdi" degan ma'noni anglatadi va yengillikniifodalaydi. "Friede, Freude, Eierkuchen." Ma'nosi: Hammasi joyida. Bu ibora "tinchlik, quvonch va pancake" degan ma'noni anglatadi vahamma narsa yaxshi ekanligini ifodalaydi. Kulgi va hazil-mutoyibani ifodalovchi maqollar ham mavjud: "Du gehst mir voll auf den Keks." Ma'nosi: Meni juda bezovta qilayapsan. Bu ibora "sen menga pechenyeni to‘liq bosib ketayapsan" degan ma'noni anglatadi vabezovtalikni ifodalaydi. "Du hast nicht mehr alle Tassen im Schrank." Ma'nosi: Sen aqldan ozgansan. Bu ibora "sening shkafingda barcha chashkalaryo‘q" deganma'noni anglatadi vaaqldan ozganlikni ifodalaydi. Muhabbat va iliqlik ifodalovchi maqollar: "Geteilte Freude ist doppelte Freude, geteilter Schmerz ist halber Schmerz." Ma'nosi: Quvonchni bo‘lishish ikki barobar quvonch, qayg‘uni bo‘lishish yarmiga kamaytiradi. Bu maqol muhabbat va iliqlikni ifodalaydi. "Alte Liebe rostet nicht." Ma'nosi:Eski muhabbat zanglamaydi. Bumaqol muhabbatning doimiyligini ifodalaydi. Xulosa o‘rnida shuni takidlash joizki, nemis tilidagi maqollar, o‘zida insonning ichki hissiyotlarini, tajribalarini va hayotga bo‘lgan munosabatini aks ettiradi. Emosional so‘zlar maqollarda to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishlatiladi va ular tilning ifodalovchanligini oshiradi. Bu maqollar nafaqat xalqning qadimiy donoligini, balk