КОРХОНАЛАРДА МАРКЕТИНГ СТРАТЕГИЯСИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ВА АМАЛГА ОШИРИШ МЕХАНИЗМИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ

Аннотация

This article examines the features of the mechanism for the formation and implementation of a marketing strategy in telecommunications companies. The factors influencing the formation of the marketing strategy of an individual company are analyzed. A model for implementing a marketing strategy in a telecommunications company has been developed. The possibility of using benchmarking in determining the competitive advantage of telecommunications companies has been identified. Keywords: telecommunications, marketing, marketing strategies, competition, benchmarking, strategic analysis, competitive advantage, marketing department, marketing research. КИРИШ Бозор шароитида корхона ривожланишининг самарадорлиги ва барқарорлигини ошириш, биринчи навбатда, маркетинг фаолиятини бошқаришни такомиллаштириш орқали таъминланиши мумкин. Тадбиркорликнинг амалий муаммолари учун ўзаро таъсирли маркетинг концепциясини амалга ошириш айниқса долзарб бўлиб, унинг асосий ғояси барча манфаатдор томонлар ўртасида фаол алоқа муносабатларини шакллантириш ва қўллаб-қувватлаш ҳамда бизнес маълумотларининг ўзаро алмашинувини йўлга қўйишдир. Маркетинг стратегияларидан самарали фойдаланиш объектларидан бири ахборот-коммуникация технологиялари саноатидир. Иқтисодиётнинг глобаллашуви шароитида жамият тараққиётининг энг муҳим вазифалари: - аҳоли турмуш даражасини ошириш; - ижтимоий ишлаб чиқариш самарадорлигини ошириш; WWW.INFOCOM.UZ “RAQAM LI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON MENEJMENT VA MARKETING 243 - давлатда ижтимоий-сиёсий муносабатларни барқарорлаштиришга кўмаклашишдир. Бунга ахборот оқимлари ҳажмини ошириш, кўрсатилаётган хизматлар ҳажми ва турларини ўз вақтида кенгайтириш, телекоммуникация воситаларидан самарали фойдаланиш ҳисобига миллий телекоммуникация бозорларини таркибий ўзгартиришлар орқали глобал ахборот маконини барпо этиш орқали кўп жиҳатдан эришиш мумкин. Телекоммуникация хизматлари саноати, ижобий ривожланиш тенденциясига қарамай, сўнгги йилларда бир қатор салбий ҳодисаларнинг кўпайиши билан тавсифланади - ўсиш суръатларининг секинлашиши, алоқа операторлари ўртасидаги рақобатнинг кучайиши, хизматлар рентабеллигининг пасайиши, миграция ва оператор компаниялардан абонентлар оқимининг кўпайиши, янги мижозларни жалб қилиш харажатларининг ошиши, тармоқ ва бизнес инфратузилмасига талабларнинг ошиши ва бошқалар. Соҳадаги мавжуд вазият телекоммуникация компанияларини мижозлар эҳтиёжларини яхшироқ қондиришга қаратилган замонавий телекоммуникация хизматларини ривожлантириш ва тақдим этишнинг янги, самаралироқ усулларини излашга мажбур қилмоқда. Aлоқа соҳасида тадбиркорлик фаолияти самарадорлигини ошириш йўналишларидан бири сифатида бошқарув тизимини телекоммуникация хизматларини жалб қилиш, сақлаш ва узатишда истеъмолчиларнинг содиқлигини қозониш учун замонавий маркетинг технологиялари ва усулларини кенг қўллашга йўналтирилганлиги кўриб чиқилиши мумкин. Маркетинг стратегияларидан ахборот-коммуникация технологиялари соҳаси фойдаланиш бўйича илмий ишларнинг етарлича кенг базасига қарамай, ишларнинг аксарияти умумий услубий масалаларга бағишланган ва шунинг учун муаллифнинг фикрига кўра, ўзаро таъсир маркетинги усулларини замонавий корхоналарда, шу жумладан телекоммуникация соҳасига жорий этиш назарияси ва амалиёти кенг тадқиқ этилмаган. Aлоқа операторларининг тадбиркорлик фаолиятини такомиллаштириш жараёнида телекоммуникация хизматларини ишлаб чиқариш ва кўрсатиш билан шуғулланадиган барча манфаатдор томонларга йўналтирилган ўзаро таъсирли маркетинг стратегияларидан фойдаланишни амалга ошириш муаммосининг назарий жиҳатдан етарлича ўрганилмаганлиги ушбу тадқиқотнинг мақсад ва вазифаларини олдиндан белгилаб берди. Давлат бошқаруви самарадорлигини ошириш, инновацион маҳсулотлар ишлаб чиқариш учун зарур муҳитни яратиш, аҳоли ва тадбиркорлик субъектларини тегишли давлат хизматлари билан таъминлаш орқали Ўзбекистон Республикасининг жадал суратларда рақамлаштирилиши, рақамли “RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNA LI | 7-SON WWW.INFOCOM.UZ 244 MENEJMENT VA MARKETING иқтисодиётни янада ривожлантиришни таъминлаш мақсадида, 2020 йил 5 октябрдаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПФ-6079-сон Фармони билан тасдиқланган «Рақамли Ўзбекистон – 2030» стратегиясида [1] белгиланган вазифалар ижросини таъминлашда «Ўзбектелеком» АК муҳим вазифаларни амалга оширмоқда. АДАБИЁТЛАР ТАХЛИЛИ Стратегик маркетинг - бу компаниянинг узоқ муддатли мақсадларига эришишга қаратилган маркетинг қарорларини қабул қилиш бўйича таҳлилий фаолият тури. Бошқа мутахассислар томонидан берилган стратегик маркетинг таърифи унинг бошқа жиҳатларини ҳам тўғри таъкидлаши мумкин. Масалан, Д.Кревенс стратегик маркетингни атроф-муҳит омилларининг ўзгарувчанлигини ҳисобга оладиган ва истеъмолчилар эҳтиёжларини қондириш даражасини оширишга қаратилган стратегияни ишлаб чиқиш жараёни сифатида таърифлайди [2]. Замонавий истеъмолчи учун стратегик маркетингнинг янги таърифи Д. Вумек ва Д. Жонс томонидан истеъмолчи номидан қуйидагича шакллантирилди: "Менинг муаммомни тўлиқ ҳ