YANGI O’ZBEKISTONDA TA’LIM KLASTERINING NAZARIY ASOSLARI

Аннотация

Образовителънъий кластер явление, протекаюшее совместно с интеграсионнъми инвестиционно-иннавационнъм ипросессами, способстбует обеспечению селостности И преемстбености образавания, созданию эдиной системъ образавателънъх субъектов и безупречного функсионирования системъ. Ключевые слова: кластер, инвестиционно, иннавационнъм, образавания образавателънъх субъектов, Образовителънъий кластер явление. Annotation: Educational cluster is a phenomenon that takes place together with integration and investment and innovation processes, helps to ensure the integrity and continuity of education, the creation of a unified system of educational subjects and the flawless functioning of system. Key words: Education, cluster, system, integration and innovational, subject, subjects, innovation, integrity, transformation of education. https://scientific-jl.com/luch/ 6 9 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 M.Porter klaster uchta yo’l orqali muayyan geografik hududning ta’sir qiladi, deb hisoblaydi: «klaster raqobatbardosh pedagog kadrlarga undagi kompaniyalarning bo’lgan ehtiyojlarini qondirish mahsuldorligini oshiradi; maqsadida bir-biri bilan uzviy innovatsiyalarni yaratadi; yangi biznes aloqadagi teng huquqli alohida shakllanishini qo’llab-quvvatlaydi». sub’ektlarning, texnologiyalarning va Iqtisodiy adabiyotlarda klaster inson resurslarining tushunchasining uchta keng tarqalgan integratsiyalashuvini kuchaytiruvchi ta’rifi mavjud: 1) ilmiy tashkilotlarga mexanizmdir». biriktirilgan turdosh tarmoqlar Klaster usuli inson faoliyatining ichidagi iqtisodiy faollikning hudud turli yo’nalishlarini birlashtiradigan jihatdan chegaralangan ko’rinishi; 2) umumiy belgi sifatida qaraladi. vertikal ishlab chiqarish zanjirlari, tor Rus olimi L.Bespalovaning doiradagi sohalar bo’lib, ulardagi fikricha, klaster bu tuzilish demakdir. ishlab chiqarish jarayonining o’zaro Ya’ni bir necha qismlardan iborat bir-birini to’ldiruvchi bosqichlari bo’lgan, mustaqil ishlaydigan, klasterning yadrosini yaratadi; 3) tarkibiy qismlari ishlamay qolgan yuqori agregatsiyaga ega bo’lgan taqdirda to’liq funktsional sanoat tarmoqlari (kimyoviy klaster, ko’rsatkichlarini saqlab qoladigan agrosanoat klasteri)». tuzilma hisoblanadi. Klasterning o’ziga xos xususiyatiki S.Moxnacheva va E.Moxnacheva shundaki, «unda maqsadli tadbirkorlik klasterning o’ziga xos xususiyatlari, faoliyati shakllanadi hamda unga integratsiya shakllarini quyidagicha kiruvchi har bir element yakuniy ta’riflaydilar: klasterga kiritilgan mahsulotni ishlab chiqarish zanjirida mavzular geografik joylashuvi bilan ishtirok etadi». bog’langan; ta’lim, uni mintaqa SHuningdek, klaster iqtisodiyotining o’ziga xos tushunchasini quyidagicha ta’riflash ehtiyojlariga, uning innovatsion mumkin: «pedagogik ta’lim klasteri – yo’nalishiga moslashtirishni talab https://scientific-jl.com/luch/ 7 0 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 qiladi. Klasterning ajralib turadigan pedagogik ta’lim innovatsion muhim xususiyati uning innovatsion klasterining tabiiy aloqadorlik; yo’nalishga ega ekanligida uzviylik va uzluksizlik; izchillik hisoblanadi. tamoyili; vorisiylik; zamonaviylik; Ta’lim klasterida avtonom yo’naltirilganlik; maqsadning muassasa maqomiga ega bo’lgan umumiyligi tamoyili; o’zaro nazorat ta’lim muassasalari o’quv jarayoni tamoyillari sanab o’tilgan. Darhaqiqat, bazaviy korxonalar bilan pedagogik ta’lim innovatsion muvofiqlashtiriladi. klasterining ahamiyati sohalar O.E.Yavorskiy ta’lim tizimida bo’yicha quyidagicha tasniflanadi, klaster sifatida o’zaro bog’langan ya’ni iqtisodiy sohada samarali ta’lim sanoat va sanoat korxonalari bilan xizmatlari bozorini shakllantirish; sheriklik asosida birlashtirilgan kasb- ijtimoiy sohada pedagogik ta’lim hunar ta’limi muassasalari majmuini muassasalari bitiruvchilarini ish bilan ham ko’rsatib o’tadi. Ta’lim ta’minlash; marketing sohasida klasterining o’ziga xos xususiyatlari innovatsion ta’lim texnologiyalarini, esa turli darajadagi kasb-hunar ta’limi ta’limi muassasalarining o’quv- darajasiga ega bo’lgan mutaxassislarni tarbiyaviy ishlarida yangti shakllantirish uchun sharoit yaratish, imkoniyatlarni ommalashtirish; yuqori malakali kasblar obro’sini huquqiy sohada klaster doirasida ko’tarish va ta’limni fan va ishlab o’zaro hamkorlikni yo’lga chiqarish bilan birlashtirish ekanligini qo’yishning, shuningdek, ta’lim ta’kidlaydi. muassasalarini boshqarishning yangi SHu o’rinda mamlakatimizda shakllariga o’tish bilan bog’liq pedagogik ta’lim innovatsion me’yoriy-huquqiy asoslarni yaratish; klasterining ilmiy-nazariy asoslari pedagogika sohasida uzluksiz ta’lim bo’yicha samarali ilmiy izlanish olib tizimida pedagog kadrlarni borgan pedagogika fanlari doktori tayyorlashni hamkorlikda loyihalash U.N.Xo’jamqulov tomonidan sohalarida ko’zga tashlanadi. https://scientific-jl.com/luch/ 7 1 Часть-41_ Том-3_ Март-2025 O’zbekiston sharoitiga ta’lim ishlari faoliyatini nazorat qilish, ular klasterining kirib kelish jarayonini faoliyatini tahlil qilish va to’g’ri ko’rib chiqadigan bo’lsak, yo’nalti