МАҲАЛЛИЙ ДАВЛАТ ҲОКИМИЯТИ ОРГАНЛАРИНИНГ ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ СОҲАСИДАГИ ВАКОЛАТЛАРИ

Аннотация

Ушбу мақолада безорилик жинояти, унинг ўзига хос хусусиятлари, мамлакатимизда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, шу жумладан, миллий гвардия органларининг фаолиятида уларнинг вазифа ва ваколат доирасига кирувчи масалаларнинг аниқ белгилаб берилганлиги ҳамда ўзларига бириктирилган маъмурий ҳудудий бирлигида рўй берган безорилик жинояти, уларнинг содир этилиш сабаблари ҳамда имкон берган шарт-шароитлар аниқлаш ва бартараф этиш бўйича профилактик чора-тадбирлар, шунингдек, ушбу фаолият жараёнида вужудга келаётган муаммолар ва уларни бартараф этиш йўллари ҳақида сўз боради. Калит сўзлар: ҳуқуқбузарлик, жиноят, безорилик жинояти, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, миллий гвардия ортганлари, Жиноят кодекси, Жиноят процессуал кодекси, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс. Аннотация: В данной статье рассматриваются преступления хулиганства, их особенности, четко определенные задачи и полномочия правоохранительных органов, в том числе органов Национальной гвардии в нашей стране, а также преступления хулиганства, совершенные в закрепленной за ними административно-территориальной единице, причины их совершения и условия, способствующие им. Обсуждаются профилактические меры по выявлению и устранению этих условий, а также проблемы, возникающие в процессе этой деятельности, и пути их решения. Ключевые слова: правонарушение, преступление, хулиганство, правоохранительные органы, органы Национальной гвардии, Уголовный кодекс, Уголовно-процессуальный кодекс, Кодекс об административной ответственности. 97 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference Жаҳонда жиноят ишларини сифатли тергов қилишнинг илмий ечимларини ишлаб чиқиш, бунда инсон ҳуқуқ ва эркинларини таъминлашнинг халқаро стандартларни жорий қилиш, жамиятда ўрнатилган одоб-ахлоқ қоидаларини четлаб ўтувчи янги ғоялар асосидаги безорилик қилмишларини жиноят қонунчилиги билан чеклаш, мазкур жиноят ишларини бўйича тергов ва суриштирув ўтказишни такомиллаштириш, жиноятларни криминалистик тактикасини ишлаб чиқиш йўналишларида тадқиқотлар олиб борилмоқда. Шунингдек, бу турдаги жиноятларни олдини олиш, мазкур турдаги жиноятларни содир этган шахсларни аниқлаш, улар бўйича сифатли суриштирув, тергов олиб бориш ҳамда жавобгарлик муқаррарлигини таъминлаш унинг профилактикасида муҳим аҳамиятга эга. Дунёда безорилик жиноятидан жабрланаётган шахслар сони тобора ортиб, айниқса бу борада ёшлар, хусусан мактаб ўқувчиларининг улуши кўпаймоқда. ЮНЕСКОнинг маълумотига кўра, “Дунё давлатларидаги 30% мактаб ўқувчилари безорилик ёки кибербезориликдан азият чекишмоқда, яъни бунда ҳар бешинчи мактаб ўқувчиси (20,2%) шундай ҳаракатлардан азият чекаётганлиги”1, “бунда уларнинг ўзлаштиришларини сусайишиъъ ва бошқа бир қанча қақтор камчиликларни келтириб Ўтишимиз мумкин. Мамлакатимизда инсон ҳуқуқлари ва манфаатларини таъминлаш, ижтимоий хавфли қилмиш содир этган шахсларни жавобгарликка тортишда инсон қадрини таъминлаш бўйича кенг қамровли чора- тадбирлар амалга оширилмоқда. Хусусан, “Ўзбекистон–2030” стратегиясининг қонун устуворлигини таъминлаш, халқ хизматидаги давлат бошқарувини ташкил этиш йўналишида айнан 87-мақсад, «Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг фаолиятини инсон манфаатлари, қадр-қиммати ва ҳуқуқларини ҳимоя қилишга йўналтириш»3 кўрсатиб ўтилган. Унда судга қадар иш юритувида далилларни тўплаш ва мустаҳкамлаш фаолиятини замонавий технологиялар ва сўнгги илмий ютуқларни жорий қилиш орқали тўлиқ рақамлаштириш, ягона электрон реестр яратиш орқали жиноят иши қўзғатилишидан тортиб иш юзасидан ҳукм чиқарилгунига қадар бўлган жараённи индивидуал рақам ва ҚР коди орқали кузатиб бориш имкониятини жорий қилиш, шахс ҳуқуқларини таъминлаган ҳолда далиллар тўплашга, уларни сақланиши, шахсни дастлабки терговга келишини таъминлашга хизмат қилувчи чоралар доирасини кенгайтириш каби устувор мақсадлар белгиланган бўлиб, уларнинг бажарилиши 98 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference мамлакатимиздаги ҳар бир шахснинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатларини ривожлантиришга хизмат қилади. Безорилик — шахснинг жамоат тартибини қўпол равишда бузиши ва жамиятга ошкора ҳурматсизлик кўрсатишдан иборат хатти-ҳаракати. Безорилик умумий жиноятчиликнинг 25 фоизини ташкил қилиб, ҳар йили 4 фоизга ошиб бормоқда. Мамлакатимизда мазкур жиноятларга оид статистика маълумотлари унинг «тарқалганлик» даражасини кўрсатади. 2015 йилда безорилик умумий жиноятчиликнинг 3,5 %, 2016 й. – 3 %, 2017 й. – 2,2 %, 2018 й. – 2.1 %, 2019 й. – 2,2 %ни ташкил этган бўлса, 2020 йилда 2,5%ни ташкил этган. Албатта ушбу маълумотларда безорилик оқибатида содир этилган бошқа жиноятлар, маъмурий ҳуқуқбузарликлар акс эттирилмаганлигини ҳисобга олсак, безориликнинг кўлами янада кўпроқдир. Безорилик ҳуқуқбузарлигининг содир этилиши натижасида уйидаги ижтимоий хавфи юқори бўлган салбий оқибатлар келиб чиқади: вояга этмаганларнинг таълим ватарбиясига салбий таъсир кўрсатади. вояга этмаган шахснинг хулқ-атвори ижтимоий-салбий жиҳатдан ҳар том