1930-1941 YILLARDA GIGIYENA VA SALOMATLIK TA'LIMI

Аннотация

The purpose of the study is to identify the main directions and results of historical studies of the epidemic situation in the USSR in the 1930s. Its relevance is associated with the opportunity to deeply understand the historical and modern aspects of the development of epidemic processes and evaluate the historical experience of combating epidemics. The results of historical studies are designed to determine the political, socio-economic and environmental factors of epidemic diseases, identify the positive and negative aspects of health care development, determine the quantitative characteristics of the incidence rate and assess the role of infections. in development. Scientists have moved from identifying demographic crises to historical generalizations based on the concept of "epidemiological transitions" and the analysis of morbidity and mortality rates. The research results show that the health care system has developed despite the experience of population decline due to epidemics and lack of resources. In the fight against the epidemic, the main attention was paid to preventive measures; https://scientific-jl.com/new 22 22 99 Volume–77_Issue-2_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS Key words: historiography, epidemiological situation, health care, population, epidemics, infectious diseases, demographic history, sanitary and epidemiological situation, morbidity, epidemiological transition epidemic. Muqaddima Shiddat bilan rivojlanayogan, global muammolar ko’payib borayotgan butun dunyoda XXI asrga kelib tibbiyot ham ilm-fan, ham amaliyot sifatida muntazam takomillashib bormoqda va bu bizning milliy sog‘liqni saqlash modelimizda o‘z ifodasini topmoqda” [1]. O‘zbekistonda sog‘liqni saqlash sohasiga doir qator huquqiy- normativ hujjatlar ishlab chiqilib, amaliyotga tadbiq etilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan qabul qilingan 1992 yil 3 iyuldagi “Davlat sanitariya nazorati to‘g‘risida”gi [2], 1996 yil 29 avgustdagi “Fuqorolar sog‘lig‘ini saqlash to‘g‘risida”gi Qonunlari [3], O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning 1998 yil 10 noyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash tizimini isloh qilish Davlat dasturi to‘g‘risida”gi farmoni [4], O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 26.04.2021 yildagi O‘RQ-685-sonli shular jumlasidandir [5]. Mavzuga oid adabiyotlar tahlili: Oʼzbekiston sogʼliqni saqlash sohasi tarixiga oid manbalarni tasniflash (klassifikatsiyalash) va turlarga ajratish (tipologiya qilish) jarayonida tadqiqotning manbaviy asoslarini quyidagi asosiy guruhlarga boʼlish mumkin: -arxiv hujjatlari va materiallari; -eʼlon qilingan rasmiy hujjatlar va materiallar toʼplamlari; -davriy matbuot materiallari; - shu sohada ilmiy ish olib brogan izlanuvchilar; Maqolani yozishda birinchi guruhga kiritilgan Oʼzbekiston Republikasi va Namangan viloyati davlat arxivlarida saqlanayotgan fondlari materiallaridan keng foydalanildi. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Davlat arxivining (O‘zRMDА, 40-fondi) Namangan viloyati davlat arxividagi 561-fond hujjatlari davriy matbuot nashrlardagi gazeta va jurnallardan ham foydalanilib, yuzaga kelgan muammolarni tavsiflab berishga imkon yaratdi. Maqolada, ayniqsa, statistika to‘plamlari maʼlumotlaridan unumli foydalanib, ularda keltirilgan aniq raqamlar sovet davri sog‘liqni saqlash sohasidagi haqiqatni yuzaga chiqishiga xizmat qildi. Shuningdek, Baroyan O. V. SSSRda infektsiyalarga qarshi yarim asrlik kurash natijalari va zamonaviy epidemiologiyaning ba'zi dolzarb masalalari, . Gorfin D.V. 1917-1945 yillarda SSSR aholisi uchun sanitariya xizmati, 1964 yilgi ilmiy tadqiqot natijalari bo'yicha Sog'liqni saqlash nazariyasi, tarixi va tashkil etilishining zamonaviy muammolari konferentsiya ma'ruza tezislaridan, L.O. Kanevskiy "SSSRda sog'liqni saqlash ta'limi rivojlanishining asosiy bosqichlari" https://scientific-jl.com/new 22 33 00 Volume–77_Issue-2_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS asarlari sovet davlatining aholi salomatligini muhofaza qilish borasidagi siyosatining aniq mohiyatini anglash imkoni yaratildi. Tadqiqot metodologiyasi Sogʼliqni saqlash sohasining sovet davri tarixi O‘zbekistonda bugungi kunga qadar yangi nazariy-metodologiya asosida mamlakatimizda va maxsus tadqiqot obʼekti sifatida o’rganilmagan. Vaholanki, davlat siyosatining markaziy yo‘nalishlaridan biri sogʼliqni saqlash va tibbiyotni rivojlantirishga qaratilib, bu muammoning tahlili masalaga kompleks o’rganishni talab etadi, chunki xalqning salomatligini saqlash jamiyat hayotining xo‘jalik, ijtimoiy va maʼnaviy holatiga jiddiy taʼsir koʼrsatadi. Tahlil va natijalar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son “2022 – 2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni, 2021-yil 26-martdagi PQ-5040-son “Ma’naviy-ma’rifiy ishlartizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”, 2022-yil 15- yanvardagi PQ-4668-son “O‘zbekiston Respublikasida xalq tabobatini rivojlantirishga