ADABIYOTNING INSON HAYOTIDA TUTGAN O`RNI

Аннотация

Literature has a deep educational and spiritual value in human life. As a bridge between the past and the present, it plays an important role in studying the history of mankind, educating society and creating a scientific and cultural heritage for future generations. is a characteristic expression. Its roots go back to the first comments on examples of folklore, such as proverbs, songs, epics, etc. This article discusses the role of literature in human life and its influence on human spirituality. Key words: Literature, spirit, works of art, emotion, thought Аннотатсия: Литература имеет глубокое образовательное и духовное значение в жизни человека. Будучи мостом между прошлым и настоящим, она играет важную роль в изучении истории человечества, просвещении общества и создании научного и культурного наследия для будущих поколений. выражение. Ее корни уходят в первые комментарии к образцам фольклора, Выпуск журнала №-18 Часть–7_ Январь –2025 166 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT таким как пословицы, песни, былины и т. д. В статье рассматривается роль литературы в жизни человека и ее влияние на духовность человека. Ключевые слова: Литература, дух, произведения искусства, эмоции, мысль Adabiyot qadimdan inson ma'naviyatining asosiy boʻlagi boʻlib kelgan.U inson qalbini boyitib,uni goʻzallikni his qilishga undaydi.Har bir inson adabiyot orqali hayot qadrini,unda yashash zavqini anglaydi."Adabiyot"soʻzi arab tilidagi "adab"soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, “chiroyli xulqlar” ya`ni odob,axloq,tarbiya va ilm ma'nolarini bildiradi.Bu soʻz avval ilm-fan va madaniyatni ifodalashda ishlatilgan boʻlsa, keyinchalik badiiy ijod bilan bogʻliq tushunchaga aylangan.Adabiyot inson ruhiyatini aks ettiradigan,uni har qanday holatda ham toʻgʻri yoʻlga sola oladigan vositadir. Adabiyot insonning his-tuygʻularini,fikrlarini,hayotiy tajribalarini va dunyoqarashin aks ettiruvchi asarlardan iborat. Bu she'rlar, hikoyalar, romanlar, dostonlar va boshqa badiiy janrlarni oʻz ichiga oladi. Badiiy adabiyot,badiiy asarlar insonlarga juda kuchli ta'sir koʻrsata oladigan ilohiy bir kuchdir.U inson ongini va his-tuygʻularini tarbiyalashda muhim rol oʻynaydi.Kitobxon kitob oʻqiyotgan paytida,uning ichidagi insonlarning taqdirini nafaqat oʻqiydi,balki ularning hayotida yashaydi ham,ularning har bir hissiyotiga sherik boʻladi, yigʻlasa yigʻlaydi,kulsa kuladi.Negaki,asar kitobxon ruhiyatining eng nozik nuqtalarigacha yetib boradi va uni larzaga keltiradi.Shu bilan birga,kitob ichidagi taqdirlar insonni oʻylashga,fikrlashga va kechayotgan voqealarni tahlil qilishga chorlaydi. O`quvchining qalbiga ta`sir qilmagan narsaning esa adabiyotga hech tegishliligi yo`q.Ernest Heminguey o`z tajribasidan kelib shunday deydi: “Faqat o`zing yaxshi o`rgangan,yaxshi biladigan narsalar haqida yozish,yozganda ham samimiy, rost yozish kerak;tasvirlangan holat inson qalbini o`rtab yuborsin,voqelikni baholashga yordam bersin,o`quvchi boshidan kechirgan voqelikning bir qismiga aylanib qolsin”. Adabiyot inson tafakkurini rivojlantiruvchi eng muhim vositalardan biri hisoblanadi.U oʻquvchini millatlar, madaniyatlar,hayotiy tajribalar bilan Выпуск журнала №-18 Часть–7_ Январь –2025 167 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT tanishtiradi,muallifning tasavvur olamiga olib kiradi va unda ijodiy va tanqidiy fikrlash qobiliyatini shakllantiradi.Adabiy asarlarning badiiy tasvirlari va ramzlari oʻquvchini har bir vaziyatga yangi nigoh bilan qarashga,unda sabr, bagʻrikenglik va empatiya tuygʻusini shakllantirishga yordam beradi.Xuddi shuning uchun ham, adabiy asarlarni yosh avlodga tanitish ,yoshlarni kitobxonlikka jalb qilish maqsadida, yurtboshimiz Shavkat Mirziyoyev Miromonovich tomonidan 2017-yilda "Yosh kitobxon" tanlovi joriy etildi.Bu tanlov koʻpgina yoshlarning kitob oʻqishga,adabiyotga boʻlgan qiziqishini oshirdi va ma`rifat yo`liga kirishiga turtki bo`ldi deb ayta olamiz. Adabiyot insonni turli muammolarni oʻrganishga va ularga ijodiy yechim izlashga oʻrgatadi.Bu hayotning murakkab tomonlarini tushunishga yordam beradi.Buning isboti sifatida,Choʻlponning adabiyot haqidagi quyidagi soʻzlarini keltirishimiz mumkin: “Adabiyot chin ma'nosi ila oʻlgan,soʻngan,qoralangan, oʻchgan, majruh,yarador koʻngilga ruh bermak uchun faqat vujudimizga emas, qonlarimizga qarab singishgan, qora balchiqlarni tozalaydirg`on,oʻtkir yurak kirlarini yuvadurgʻon ma'rifat suvi,xiralagan oynalarimizni yorugʻ va ravshan qiladurgʻon buloq suvi boʻlgʻonligʻidan bizga gʻoyat kerakdir”. Xulosa oʻrnida shuni aytib oʻtish lozimki,badiiy adabiyotning inson hayotidagi oʻrni juda yuqori.Inson ardoqlab keladigan eng noyob hislar, insonparvarlik,doʻstlik mehr-muruvvat, adolat, shavqat sevgi-muhabbat singari oʻlmas tuygʻular kishi ongida,ruhida mujassamlashadi va adabiyotga oshno insonlar qalbiga koʻchib oʻtadi.Bu tuygʻular esa,yurak,qalb orqali seziladi,his qilinadi.Shuning uchun badiiy asarlar,she'riyat adabiyotning ajralmas,tarkibiy qismidir. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1) To`rayeva B.,Ko`chimov U. Adabiyotshunoslik [Mat