ПРОБЛЕМЫ ОРИЕНТАЦИИ МОЛОДЫХ СПОРТСМЕНОВ НА ПЛАВАНИЕ И ОТБОРА СПОРТСМЕНОВ

Аннотация

Ushbu maqolada yosh sportchilarni suzish sport turiga yo‘naltirish va ularni tanlash jarayonidagi muammolar tahlil qilinadi. Suzish bo‘yicha iqtidorli yoshlarni aniqlash, ularning jismoniy va psixologik tayyorgarligini baholash hamda to‘g‘ri yo‘naltirish tizimini shakllantirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, sportchilarni saralashdagi asosiy muammolar – malakali murabbiylar yetishmovchiligi, infratuzilma muammolari, tibbiy nazoratning sustligi va motivatsiya bilan bog‘liq omillar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari yosh sportchilarni samarali tanlash va rivojlantirish tizimini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar berishga yo‘naltirilgan. Kalit so‘zlar:Yosh sportchilar, suzish, sportga yo‘naltirish, sportchilarni tanlash, jismoniy tayyorgarlik, psixologik tayyorgarlik, murabbiylar, infratuzilma, tibbiy nazorat, motivatsiya. Suzish sporti insonning jismoniy va ruhiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadigan muhim sport turlaridan biridir. Yosh sportchilarni suzish bilan shug‘ullanishga yo‘naltirish nafaqat ularning sportdagi yutuqlariga, balki sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga ham xizmat qiladi. Dunyo miqyosida suzish sportiga bo‘lgan qiziqish ortib borayotgan bir paytda, iqtidorli sportchilarni aniqlash, saralash va ularni professional darajada tayyorlash masalasi dolzarb bo‘lib qolmoqda. Yosh sportchilarni suzish sportiga jalb qilish va tanlash jarayoni murakkab bosqichlardan iborat bo‘lib, bunda jismoniy va psixologik omillar muhim rol o‘ynaydi. Sportchining tabiiy qobiliyatlari, chidamliligi, suvga moslashuvchanligi, ruhiy tayyorgarligi va motivatsiyasi suzishda muvaffaqiyatga erishishning asosiy omillaridan biridir. Shu bilan birga, sportchilarni tanlash tizimi samarali tashkil etilmasa, ko‘plab iqtidorli yoshlar o‘z imkoniyatlarini to‘liq namoyon qila olmasligi mumkin. Hozirgi kunda sportchilarni tanlash va tayyorlash jarayonida bir qator muammolar mavjud. Jumladan, malakali murabbiylarning yetishmovchiligi, sport infratuzilmasining yetarli darajada rivojlanmaganligi, tibbiy va ilmiy yondashuvlarning kamligi, shuningdek, bolalar va ularning ota- onalarining sportga bo‘lgan motivatsiyasining pastligi muhim to‘siqlar sifatida ko‘rinmoqda. Shu sababli, yosh sportchilarni suzish sportiga yo‘naltirish va ularni tanlash tizimini takomillashtirish hozirgi kunda dolzarb masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. Ushbu maqolada yosh sportchilarni suzish sport turiga yo‘naltirish jarayoni, sportchilarni saralash mezonlari, tanlash tizimida uchraydigan asosiy muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar batafsil tahlil qilinadi. Maqolaning maqsadi – yosh sportchilarni samarali saralash va ularning sportda muvaffaqiyat qozonishiga yo‘naltirilgan takliflarni ilgari surishdan iborat. Tadqiqot obyekti va usullari: Tadqiqot obyekti. Ushbu tadqiqotning obyekti yosh sportchilarni suzish sport turiga yo‘naltirish jarayoni va sportchilarni saralash tizimidir. Tadqiqot asosan 6–16 yosh oralig‘idagi bolalar va o‘smirlar bilan bog‘liq bo‘lib, ularning jismoniy, psixologik va fiziologik xususiyatlarini o‘rganishga qaratilgan. Shuningdek, murabbiylar, sport maktablari, suzish havzalari va sport federatsiyalari faoliyati ham tadqiqot doirasiga kiradi. Tadqiqot natijalarining ahamiyati. Mazkur tadqiqot yosh sportchilarni suzish sportiga yo‘naltirish tizimining kuchli va zaif tomonlarini aniqlashga yordam beradi. Shuningdek, sportchilarni samarali tanlash va rivojlantirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish imkonini yaratadi. Olingan natijalar suzish bo‘yicha iqtidorli sportchilarni tanlash va ularning imkoniyatlarini to‘liq namoyon qilishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari va tahlili: Tadqiqot davomida yosh sportchilarni suzish sportiga yo‘naltirish va ularni tanlash jarayoni bo‘yicha muhim natijalar aniqlandi. Olingan ma’lumotlar yosh adpi.uz universaljurnal.uz 480 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil sportchilarning jismoniy, psixologik va fiziologik xususiyatlarini baholash, tanlash tizimining mavjud muammolarini tahlil qilish hamda ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqishga yordam berdi. Quyida tadqiqot natijalari bo‘yicha batafsil tahlil keltirilgan. 1. Yosh sportchilarni suzishga yo‘naltirishdagi asosiy omillar Tadqiqot natijalariga ko‘ra, yosh sportchilarni suzishga yo‘naltirishda quyidagi asosiy omillar muhim rol o‘ynaydi: 1.1. Jismoniy xususiyatlar va antropometrik ko‘rsatkichlar O‘rganilgan sport maktablarida suzish bo‘yicha iqtidorli yoshlar orasida bo‘yi uzun va qo‘l- oyoqlari nisbatan katta bo‘lgan bolalar ustunlik qilishi kuzatildi. 6–10 yoshdagi bolalar orasida tanlash amalga oshirilganda, suzish texnikasini tez o‘zlashtirgan bolalarning yelka kengligi va qo‘l uzunligi kattaroq bo‘lishi aniqlandi. Suvda harakatlanish qobiliyati yaxshi bo‘lgan sportchilarning mushak tolalari tarkibi suyak tizimi bilan muvofiq rivojlanganligi kuzatildi 1.2