Анализ показателей экономической стабильности

Аннотация

Мақолада республикамизда амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотлар натижасида иқтисодий ўсишнинг юқори суръатлари таъминланганлиги рақамлар билан асосланган. Иқтисодий барқарорликни таъминловчи кўрсаткичлар тизими келтирилган ва таҳлил қилинган. Аннотация: В данной статье рассмотрены темпы роста экономики обоснованные цифрами в результате осуществления экономических реформ в нашей республике. Анализирован и приведен в пример система показателей обеспечивающих экономическую стабильность. Annotation: The article shows the provision of high economic growth is based on figures as a result of the ongoing economic reforms in the Republic. The system of indicators of providing economic stability is given and analyzed. Калит сўзлар: иқтисодий ўсиш, иқтисодий барқарорлик, ЯИМ, давлат бюджети, солиқ юки, ҳаракат стратегияси. Кириш Ҳозирги глобаллашув, дунёда давом этаётган молиявий иқтисодий инқирозлар, “савдо урушлари”, геосиёсий жараёнларнинг янада мураккаблашиб бораётган бир шароитда иқтисодий барқарорликни таъминлаш ҳам сиёсий, ҳам иқтисодий, ҳам ижтимоий аҳамиятга эга бўлади. Иқтисодий барқарорликни таъминлаш борасида Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг маърузасида «Бугун мамлакатимизнинг барқарор ривожланиш йўлида изчил илгарилаб боришини таҳлил қилар эканмиз, ўтган йили принципиал муҳим ислоҳотларни амалга ошириш бўйича қатъий қадамлар қўйилди, деб айтишга барча асосларимиз бор. Бу ислоҳотларнинг асосий мақсади – аҳоли учун муносиб ҳаёт даражаси ва сифатини таъминлашдир. Жадал ва барқарор ривожланишга қаратилган бу сиёсат бундан кейин ҳам сўзсиз давом эттирилади» деб таъкидлади [1]. Жумладан, Президентимиз маърузада яна муҳим бўлган қуйидаги масалаларга тўхталиб: “2017-2021 йилларда Ўзбекистонни янада ривожлантириш бўйича Ҳаракат стратегияси лойиҳасини кенг муҳокама қилиш давомида келиб тушган таклифларни инобатга олган ҳолда 2017 йил учун мўлжалланган иқтисодий ва ижтимоий дастурнинг ўн битта энг муҳим устувор вазифасини белгилашни таклиф этаман. Шулардан асосийларидан бири, Макроиқтисодий барқарорликни янада мустаҳкамлаш ва иқтисодий ўсишнинг юқори суръатларини сақлаб қолиш, жумладан, давлат бюджети барча даражада мутаносиб, миллий валюта ва ички бозордаги нарх даражаси барқарор бўлишини таъминлаш – энг муҳим устувор вазифамиздир” деб алоҳида таъкидлади. № 1, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 1, январь-февраль, 2017 йил Шунингдек маърузада, 2016 йил якунлари бўйича ялпи ички маҳсулот 7,8 фоизга ўсганлиги қайд этиб ўтилди. Саноат маҳсулоти ҳажмлари – 6,6 фоизга, қурилиш-пудрат ишлари – 12,5 фоизга, чакана савдо айланмаси – 14,4 фоизга, хизматлар – 12,5 фоизга ўсди. Давлат бюджети ялпи ички маҳсулотга нисбатан 0,1 фоиз миқдорида профицит билан ижро этилди. Ташқи савдо айланмасининг ижобий сальдоси таъминланди. Инфляция даражаси прогноз параметрларидан ошмади ва 5,7 фоизни ташкил этганлиги эътироф этилди [1]. “2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта усутувор йўналишлари бўйича ҳаракатлар стратегияси” лойиҳасида қуйидаги бешта усутувор йўналиш ўз аксини топган: 1. Давлат ва жамият қурилиши тизимини такомиллаштиришнинг устувор йўналишлари. 2. Қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилишнинг устувор йўналишлари. 3. Иқтисодиётни ривожлантириш ва либераллаштиришнинг устувор йўналишлари. 4. Ижтимоий соҳани ривожлантиришнинг устувор йўналишлари. 5. Хавфсизлик, диний бағрикенглик ва миллатлараро тотувликни таъминлаш ҳамда чуқур ўйланган, ўзаро манфаатли ва амалий ташқи сиёсат соҳасидаги устувор йўналишлар[2]. Юқоридагилардан кўриниб турибдики, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг маърузасида ва "2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта усутувор йўналиш бўйича ҳаракатлар стратегияси" лойиҳасида ҳам асосий урғу макроиқтисодий барқарорликни янада мустаҳкамлаш ва иқтисодий ўсишнинг юқори суръатларини сақлаб қолишга берилган. Хўш “иқтисодий ўсиш” категориясининг моҳияти нимадан иборат ва у қандай иқтисодий кўрсаткичлар билан ифодаланади. Жамиятдаги ижтимоий, иқтисодий ва бошқа барча муаммоларни ҳал қилишнинг асосий йўли миллий иқтисодиётнинг барқарор ривожланиши ва иқтисодий ўсишига эришишдир. Миллий иқтисодиётда иқтисодий ривожланиш қийин аниқланадиган жараён бўлганлиги сабаб, унинг мезонларидан бири бўлган иқтисодий ўсиш кўпроқ таҳлил қилинади. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили А. Ўлмасов ва А. Вахобовнинг эътироф этишича: “Иқтисодий ўсиш иқтисодиётнинг ривожланиши, яъни ҳаётий неъматлар бўлган товарлар ва хизматлар ишлаб чиқарилишининг кўпайиб боришидир” [3]. А.Ш. Бекмуродов ва У.В. Ғафуровнинг фикрича, “Иқтисодий ўсиш бевосита ялпи ички маҳсулот миқдорининг мутлақ ва аҳоли жон бошига ҳамда иқтисодий ресурс харажатлари бирлиги ҳисобига кўпайиши ҳамда сифатининг яхшиланишида ва таркибининг такомиллашувида ифодаланади”[4]. Иқтисодчи А. Мўминовнинг қарашича: Иқтисодий ўсиш деганда бевосита ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) ва унинг аҳоли жон бошига тўғри келувчи