MEHNAT MUHOFAZASI VA XAVFSIZLIK TEXNIKASI BO‘YICHA O‘QITISH VA YO‘RIQNOMALARNI RAQAMLASHTIRISH ASOSLARI

Аннотация

Today, the Internet and social networks have become an integral part of many people's lives. They provide access to large amounts of information, allow communication with friends and acquaintances, and create and distribute content. However, it is important to understand the impact they have on our minds and how this plays out in today's media landscape. We observe topical issues, events in the world through the first media. In this regard, the principles such as the promotion, impartial, accuracy, is of the absence. Currently, the field of information and the distribution of the information has become an integral part of the Internet. Global Networks, Globalization The Compracts and Mass Media also changed radically. Keywords: Digital Technologies, Media, Civil Society, Universal Journalist, Internet journalist, globalization processes, the concept of "information". Internet va ijtimoiy tarmoqlar sizga bir necha soniya ichida katta hajmdagi ma'lumotlarga kirish imkonini beradi. Bu ma'lumotlarni qidirish va tahlil qilish jarayonini tezlashtirdi, savollarga javob topish va muammolarni avvalgidan tezroq hal qilish imkonini berdi. Biroq, bu ma'lumotlarning haddan tashqari yuklanishi va ishonchli manbalarni tanlashda qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. Har xil axborot texnologiyalari, avtomatlashtirilgan sistemalar va maʼlumotlar bazasi davlat strukturalarini, iqtisodiyotni va mamlakat mudofaasini boshqarishning ajralmas qismi boʻlib qoladi. Bugungi kunda yanada rivojlanib, o’zining yangi yo’nalishlariga ega bo’lib borayotgan internet jurnalistikasi keng qamrovliligi va auditoriyasining chegara bilmasligi bilan ajralib turadi. Zamonaviy OAV turi hisoblangan internet jurnalistikasi OAV taraqqiyoti, uning 133 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo vazifalarining kengayishi, ishlab chiqarish va texnika sohasidagi keskin o‛zgarishlar, jurnalistika va jamiyat o‛rtasidagi munosabatlarning murakkablashuvi jurnalistlar oldiga yangi vazifalarni qo‛ymoqda. Bir vaqtning o‛zida yangiliklar yoza oladigan, intervyu olish, rasm va videoga tushirish mahoratini egallay olgan, internet uchun materiallar tayyorlay oladigan universal jurnalistlarni yetishtirish hozirgi kunda muhim. Shu bilan birga ushbu anʼanaviy jurnalistik malakaga endilikda yana texnik xarakterdagi matematik va muhandislik kabi sohalar bo‛yicha ham malaka hamda ko‛nikmalarni hosil qilishga to‛g‛ri kelayapti. Bu, ayniqsa, internetdan foydalanuvchi jurnalistlar uchun juda zarurdir. Shunday qilib, turli sohalarning konvergensiyasi jurnalistlardan ham universallashish, ham ixtisoslashuvni talab etadi. Shu bilan birga universallashuv, to‛g‛rirog‛i, transprofessionallashuv, avvalambor, aynan bir sohani to‛liq o‛zlashtirib olishni taqozo etadi. Universal jurnalist bu muayyan bir sohani to‛liq egallagan mutaxassis ham demakdir. Aynan mana shu narsa bir-biriga yaqin bo‛lgan ixtisosliklarni tezlikda o‛zlashtirib olish imkonini beradi. Yuzaki yondashuv, barcha narsani shunchaki bajarish professional vazifani amalga oshirish uchun yetarli emas. Medialarning birlashuvi, yaʼni konvergensiya sharoitida jurnalist ijodi o‛zining ko‛p qirraligi, axborotni qisqa, faktlarga asoslangan holda, zamonaviy talablarga mos ravishda tezkor uzatishi bilan ajralib turadi. Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi sharoitida media va axborot savodxonligiga ega bo‛lgan jurnalistlarning ijodiy faoliyati sifat bosqichiga ko‛tariladi. Shuningdek, universallashuv jarayoni jurnalistlarni quyidagilarni bajara olishlariga sharoit yaratdi: • dolzarb, ijtimoiy axborotni yaratish; • mavjud ijtimoiy jarayonlarni tankidiy jihatdan tahlil eta olish; • medianing ijtimoiy jarayonlarga taʼsir etish ko‛lami va darajasini, unda axborotni namoyish etish shakllarini tushunish; • ularning o‛zlarining faol fuqarolik pozitsiyasini namoyish etishda undan foydalanish va ijodiy jihatdan tushunish; • har taraflama puxta va mustaqil qarorlar qabul qilish; • atrof-muhit haqida yangi axborot olish; • umumiylik hissiyotini shakllantirishga ko‛maklashish; • jamiyat rivojining dolzarb masalalari bo‛yicha ommaviy debatlar va dialoglarni taʼminlash va qo‛llab-qo‛vvatlash; • hayoti davomida uzluksiz taʼlimni qo‛llab-quvvatlash; • o‛z xavfsizligini taʼminlagan va ijtimoiy masʼuliyatni his qilgan holda mediadan foydalanish; • fuqarolik jamiyati va global axborot tarmog‛ini shakllanishi va rivojini qo‛llabquvvatlash1. Yuqorida sanab o‛tilganlarning barchasi kun.uz saytida faoliyat yuritayotgan jurnalistlarda namoyon bo‛lmoqda. Saytning “O‛zbekiston yangiliklari”, “Jahon yangiliklari”, “Iqtisodiyot yangiliklari”, “Jamiyat yangiliklari”, “Fan va texnika yangiliklari”, “Sport yangiliklari” ruknlari ostida berilayotgan materiallar respublikamiz va xorijda sodir bo‛layotgan voqea-hodisalarga 1 Nozima Muratova, Nargis Qosimova, Gulnoza Alimova, A’zam Dadaxonov, Azizaxon Ilyosxonova, Sitora Xolmatova, Nigina Xakimova: Jurnalistika “Onlayn jurnalistika va mediada yangi trendlar” –T.: O’zbekiston, 2019. 135-b. 1