YOSHLAR BANDLIGINI OSHIRISH YOʻLLARI

Аннотация

Maqolada yoshlarning bandlik masalalari boʻyicha olib borilayotgan choratadbirlar, statistik ma’lumotlar hamda ushbu masalaga oid taklif va tavsiyalar berilgan. Yoshlarning bandligini ta’minlashda oʻzini oʻzi boshqarish organlarini oʻrni va bugungi kunda mahallalarda tashkil etilgan yangi lavozimlarning amalga oshiriladigan ishlar tahlil qilingan. Oʻzbekiston Respublikasining ishsizlik darajasi, yoshlar bilan ishlashning yangicha boshqaruv mexanizmlarini joriy etish, ular bilan ishlashning vertikal tizimini yaratish, yoshlar muammolarini bevosita mahallalarda hal etish ta’lim muassasalarida ma’naviy-ma’rifiy va tarbiyaviy ishlarning samaradorligini yanada oshirish yo’llari ko’rsatib berilgan. Kalit soʻzlar: yoshlar, bandlik, ishsizlik, ijtimoiy muxofaza, ish soxalari, vaqtincha ishsiz, mahalla, yoshlar bandligi, dasturlar, faollik. Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi hamda Oʻzbekiston Respublikasining - Aholi bandligi toʻgʻrisidagi Qonunida belgilangan ishsizlar, yoshlar, ayollar, mehnat bozorida ish topishga qiynaladigan shaxslarga, ijtimoiy muhofazaga muhtoj aholi toifalarini ishga joylashtirish kafolatlarini roʻyobga chiqarishga alohida e’tibor qaratilgan.Yoshlarning ish bilan bandligini ta’minlash davlat tomonidan ish bilan bandlik va mehnat bozorini tartibga solish mexanizmini ishlab chiqish zaruratini belgilab beradi, u ish bilan bandlik sohasidagi yuzaga kelgan vaziyatni statistik tahlil qilish va mehnat bozori prognozlariga asoslanadi. Mehnat bozori statistik tahlilining asosiy maqsadi mintaqaning mehnat bozorida ma’lum vaqt davridagi mavjud holati hamda aholi 146 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference bandligiga koʻmaklashish markazi ishlash faoliyatining koʻlami va natijalarini baholash hisoblanadi. 1-rasm. Oʻzbekiston Respublikasining ishsizlik darajasi1 Bugungi kunda dunyo aholisining 2 milliarddan ortig’i yoshlarni tashkil qiladi. Dunyoni rivojlanish va tarraqiyotida yoshlarni oʻrni va ularni ittellektual potensiali muhim ahamiyatga ega. Bugungi dunyoni kelajagi bevosita yoshlarimizni tarbiyasi va ularni maqsadlariga boʻglik ekan ularni bandligini taminlash muhim ahamiyatga ega. Yoshlar bandligini oshirish boʻyicha qilingan ishlar oʻzining tashqi omillar asosida rivojlanishdan joylarda ichki infratuzilmalar orasida takomillashtirishga, ya’ni Davlatning bandlikka koʻmaklashish tuzilmalari, jamoatchi tashkilotlar va mahalliy boshqaruv organlarining oʻzaro munosabatini muvofiqlashgan harakati hamda ular faoliyatini samarali tashkil qilish ijtimoiy mexanizmga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Oʻzini oʻzi boshqarish organi tashqi hokimiyatning aralashuvisiz yoki koʻrsatmasisiz oʻzini boshqarish yoki nazorat qilish vakolatiga ega boʻlgan guruh yoki tashkilotni anglatadi. Oʻzini oʻzi boshqarish organlari odatda ma’lum bir maqsadga erishish yoki umumiy manfaatni koʻzlash uchun birgalikda ishlashga va bir qator qoidalar yoki koʻrsatmalarga rioya qilishga rozi boʻlgan shaxslardan iborat. Oʻzini oʻzi boshqarish organlariga notijorat tashkilotlar, kooperativlar va mahalliy boshqaruvning ayrim shakllarini misol qilib keltirish mumkin. Oʻz- oʻzini boshqarish organlari bir necha sabablarga koʻra muhim ahamiyatga ega. Avvalo, ular odamlarga avtonomiya hissi va oʻz hayotlari va ishlari ustidan nazoratni ta’minlaydi. Bunday vakolat va oʻz taqdirini oʻzi belgilash tuyg’usi kuchga ega boʻlishi mumkin va faollik, ishtirok etish va ijtimoiy hamjihatlikni oshirishga olib kelishi mumkin. Oʻzini-oʻzi boshqarish organlari ham mas’uliyat, shaffoflik va demokratik qarorlar qabul qilishni ta’minlaydi. Oʻzini oʻzi boshqarish organlari aʼzolarga tashkilot qanday faoliyat yuritishi haqida soʻz berish orqali aʼzolar oʻrtasida mulkchilik va masʼuliyat hissini uygʻotadi hamda qarorlar adolatli va shaffof tarzda qabul qilinishiga yordam beradi. Bundan tashqari, oʻzini oʻzi boshqarish organlari muayyan jamoa yoki guruhga xos boʻlgan muammolar va muammolarni hal qilishda ayniqsa samarali boʻlishi mumkin. Odamlarga birlashish va umumiy maqsad sari harakat qilish imkonini berish orqali ular tashqi hokimiyatlar yoki boshqaruvning anʼanaviy shakllari tomonidan yetarlicha hal etilmagan muammolarni hal qilishlari mumkin. Oʻzini- 147 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference oʻzi boshqarish organlari barcha shaxslar oʻz hayoti va jamiyatlariga taʼsir koʻrsatadigan muhim qarorlar qabul qilishda oʻz soʻzini va oʻz fikrini bildirishini taʼminlashning muhim vositasidir2. Yoshlar tashkilotlari kabi oʻzini oʻzi boshqarish organlari yoshlarga bandlikni taʼminlash va saqlab qolish uchun zarur boʻlgan koʻnikma, bilim va aloqalarni rivojlantirishga yordam beruvchi turli dastur va tashabbuslarni taqdim etish orqali yoshlar bandligini taʼminlashda muhim rol oʻynashi mumkin. Ushbu organlar boʻsh ish oʻrinlari yarmarkalari, martaba boʻyicha maslahatlar va rezyume yozish, intervyu koʻnikmalari va tarmoqqa kirish kabi ishga tayyorlik koʻnikmala