IJTIMOIY TARMOQLARNING KUNDALIK HAYOTIMIZDAGI O’RNI

Аннотация

Bugungi kunga kelib ijtimoiy tarmoqlar hayotimizning ajralmas qismiga aylanib ulgurdi. XXI asr axborot texnologiyalari taraqqiyoti asri hisoblanadi. Shunday ekan bugungi kun taraqqiyotini jahon axborot tarmog’i - internetsiz tasavvur qilish mushkuldir. Ijtimoiy tarmoqlarning kundalik hayotimizdagi o’rnini inkor qilib bo’lmaydi. Ammo undan haddan tashqari ko’p foydalanishimiz natijasida turli muammolar kelib chiqmoqda hatto insonni jinoyat ko’chasiga boshlayotgani ham hech kimga sir emas. Eng achinarlisi shundaki, din nomi bilan ish yuritayotgan kimsalar yoshlarni o’z tuzoqlarga ilintirishda ijtimoiy tarmoqlardan keng foydalanmoqdalar. Afsuski, ko’pgina yoshlar islom dini niqobi ostida olib borilayotgan buzg’unchi harakatlarning qurboni bo’lib, din dushmanlarning quroliga aylanib qolmoqda. Kalit so‘zlar: ijtimoiy tarmoq, axborot texnologiyalari, XXI asr, Facebook, YouTube, WhatsApp va Instagram, ma’naviy poklanish, ruhiy poklanish, vaqt va sotsial tarmoq, vaqt qadri, inson qadr qimmati, o‘zlikni tanish. Ijtimoiy tarmoq - bu qiziqishlari o’xshash yoki oflayn aloqaga ega bo’lgan odamlar o’rtasida muloqot qilish, tanishish, ijtimoiy munosabatlar yaratish uchun, shuningdek, ko’ngil ochar musiqa, filimlar va ish maqsadlarida foydalaniladigan onlayn platforma. Dastlab zamonaviy internet aloqa vositalari yordamida elektron pochta, telekonferentsiyalar va interaktiv suhbatlar asosan biznes vazifalarini axba rot berish, muammolarni muhokama qilish ishchi aloqalarni amalga oshirdi. Ijtimoiy tarmoqlar asta sekin muloqot uchun aloqa vositasida qo’llanildi, xususan kasbiy faoliyatni amalga oshirish zarur bo’lgan aloqalarni topish vositasida foydalanildi. Shuningdek, yana ijtimoiy tarmoqlardan reklama va marketing kompaniyalari uchun ham qo’llanildi. Birinchi ijtimoiy tarmoq bu Amerika veb-sayti edi. Odnoklassniki 1995-yilda yaratilgan. Xususan ko’pchilik yoshlar vakillari uchun real hayotdan ko’ra internetda muloqot qilish qulayroq. Bu esa hozirgi vaqtda shaxsning jamiyatdagi o’z o’rnini topishda salbiy iz qoldiradi va uni yanada cheklaydi. Hozirgi kunda dunyo bo’ylab statistik ma’lumotlarga ko’ra ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilar soni 4,8 milliardni tashkil qiladi. 398 Bulardan: Facebook, YouTube, WhatsApp va Instagram eng ko’p ishlatiladigan media platformalari sirasiga kiradi. Bu platformalardan foydalanuvchilar yosh guruhlar 18-29 yosh egalaridir. 151 Aprel, 2025-Yil Hozirgi kunda eng ommabop ijtimoiy media platformalaridan biri bu Facebook bo’lib, oyiga 2,989 milliard faol foydalanuvchiga ega. YouTube ikkinchi eng mashhur ijtimoiy media platformasi bo’lib oyiga 2,527 milliard faol foydalanuvchiga ega. WhatsApp uchinchi eng mashhur ijtimoiy media platformasi bo’lib oyiga kamida 2 milliard faol foydalanuvchiga ega. Instagram to’rtinchi eng mashhur ijtimoiy media platformasi bo’lib, oyiga 2 milliard faol foydalanuvchiga ega. TikTok beshinchi eng mashhur ijtimoiy media platformasi bo’lib, oyiga 1,9 milliard faol foydalanuvchiga ega. Bundan kelib chiqqan holda o’rtacha odam televizor tomosha qilishdan ko’ra ko’proq vaqtini ijtimoiy tarmoqlarda o’tkazadi. Ayniqsa bu ko’rsatkich yoshi kattalar orasida oshib bormoqda. Ammo bu raqamli inqilob ortida qanday sehr bor ekan? Xususan, hozirgi kunda ijtimoiy tarmoqlardan ko’p foydalanish turli muammolarga olib keladi. Masalan, inson xavotirlanib, yolg’izlikni kuchliroq his qila boshlaydi. Buning natijasida ish, o’qish va yaqinlarga e’tiborsiz bo’lib qolishadi. Bunday insonlar uchun ijtimoiy tarmoqlar ular hayotining mazmuniga aylanib ulgurgan. Shu sababli Internet va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishlar soni ortib borayotganligi o’z urnida brendlar o’z mahsulotlari va xizmatlarini ilgari surish uchun ham misli ko’rilmagan imkoniyatlarga ega bo’ldi. Ajablanarlisi shundaki 54 foiz odamlar mahsulot tadqiq qilish uchun ijtimoiy tarmoqlarga murojaat qilishadi va 49 foiz xarid qilish bo’yicha qaror qabul qilishadi. Shuningdek, yurtimizda bo’lib o’tgan pandemiya davrida ham ijtimoiy tarmoqlar bilan bog’liq ish o’rinlari ko’plab boshqa sohalarga qaraganda ancha chidamli bo’ldi. Ijtimoiy tarmoqlarning kundalik hayotimizdagi o’rnini inkor qilib bo’lmaydi. Ammo undan haddan tashqari ko’p foydalanishimiz natijasida turli muammolar kelib chiqmoqda hatto inson ni jinoyat ko’chasiga boshlayotgani ham hech kimga sir emas. Eng achinarlisi shundaki, din nomi bilan ish yuritayotgan kimsalar yoshlarni o’z tuzoqlarga ilintirishda ijtimoiy tarmoqlardan keng foydalanmoqdalar. Afsuski, ko’pgina yoshlar islom dini niqobi ostida olib borilayotgan buzg’unchi harakatlarning qurboni bo’lib, din dushmanlarning quroliga aylanib qolmoqda. Chunki, ular o’zlarini yaqin do’st, hidoyatga chorlovchi sifatida tanilib, yoshlarni o’zlariga ishontirmoqda va bundan kelib chiqqan holda o’z o’rnida yoshlar o’rtasida so’rovnoma o’tkazildi. Ushbu so’rovnomadan ko’zlangan maqsad yoshlarning mazkur masala yuzasidan fikrlarini o’rganish bo’ldi. Buning natijasida bir hafta davomida 110 dan ortiq ishtirokchi Internetdagi ijtimoiy t