ТЕРГОВГА ҚАДАР ТЕКШИРУВ БОСҚИЧИДА ХАВФСИЗЛИК ЧОРАЛАРИНИ ҚЎЛЛАШНИНГ ПРОЦЕССУАЛ ЖИҲАТЛАРИ

Аннотация

Ушбу тезисда хавфсизлик тушунчаси, хусусан, жиноят процессининг суд босқичида хавфсизлик тушунчаси ҳақида гап боради. Шунингдек, «хавфсизлик» тушунчаси тўғрисида олимлар фикри ўрганилиб, илмий мунозарага киришилади. Калит сўзлар: хавфсизлик, жиноят процессида хавфсизлик, жиноят процесси иштирокчилари хавфсизлиги, ҳимоя қилиш, давлат ҳимояси, ҳимоя шакллари. PROCEDURAL ASPECTS OF İMPLEMENTİNG SECURİTY MEASURES DURİNG THE PRE-İNVESTİGATİON VERİFİCATİON STAGE Sh.Kh.Mamatalieva Lecturer of the Department of Criminal Procedural Law of Tashkent State University of Law, Tashkent, Republic of Uzbekistan Phone number: +99 890 985 89 80 Annotation: In this thesis, will focus on the concept of security, in particular the concept of security at the judicial stage of criminal proceedings. The opinion of scientists on the concept of “security” is also being studied and a scientific discussion is being held. Key words: security, security in criminal proceedings, security of participants in criminal proceedings, protection, state protection, forms of protection. ПРОЦЕССУАЛЬНЫЕ АСПЕКТЫ ПРИМЕНЕНИЯ МЕР БЕЗОПАСНОСТИ НА СТАДИИ ДОСЛЕДСТВЕННОЙ ПРОВЕРКИ Ш.Х. Маматалиева Преподаватель кафедры уголовного и процессуального права Ташкентского государственного юридического университета Ташкент, Республика Узбекистан Тел.номер: +99 890 985 89 80 Аннотация: В данном тезисе речь пойдет о понятии безопасности, в частности о понятии безопасности на судебной стадии уголовного судопроизводства. Также изучается мнение ученых о понятии “безопасность” и проводится научная дискуссия. Ключевые слова: безопасность, безопасность в уголовном процессе, безопасность участников уголовного процесса, защита, государственная защита, формы защиты. Мамлакатимизда босқичма-босқич ислоҳотлар ўтказилиб, давлат ва жамият ҳаётининг барча соҳалари тубдан ислоҳ қилинмоқда ва инсон манфаатлари, унинг ҳуқуқ ва эркинликлари мустаҳкамланмоқда. Хусусан 2022 йил 28 январь куни Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан “2022-2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида”ги ПФ-60-сон Фармони қабул қилиниши ва унда инсон қадрини юксалтириш ва эркин фуқаролик жамиятини янада 73 ` ривожлантириш орқали халқпарвар давлат барпо этиш ҳамда мамлакатимизда адолат ва қонун устуворлиги тамойилларини тараққиётнинг энг асосий ва зарур шартига айлантириш каби устувор вазифаларнинг белгилаб берилиши бунинг яққол мисолидир. Бундан ташқари, ўтган давр мобайнида Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш чора- тадбирлари тўғрисида”ги Фармони, “Суд-тергов фаолиятида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатларини кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” ги Фармони, 2019 йил 14 январдаги “Жабрланувчиларни, гувоҳларни ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги”ги Қонунни1 эътироф этиш мумкин. Ўзбекистон Республикаси жиноят процессуал қонунчилигига мувофиқ ишни судга қадар юритиш жиноятга оид аризалар, хабарлар ва бошқа маълумотлар қабул қилинган пайтдан бошланади ҳамда терговга қадар текширувни ва жиноят ишини тергов қилишни ўз ичига олади. Терговга қадар текширув босқичи жиноят процесси учун ноанъанавий бўлиб, сўнгги йилларда у жуда жиддий ўзгаришларга дуч келди. Жумладан, Жиноятга оид аризалар, хабарлар ва бошқа маълумотларни Ўзбекистон Республикаси ички ишлар органлари ва муассасаларида қабул қилиш, рўйхатга олиш, ҳисобини юритиш ва ҳал этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси ИИВ нинг 2016 йил 12 ноябрдаги “Ички ишлар органларида жиноят ва ҳодисаларга оид аризалар, хабарлар ҳамда бошқа маълумотларни қабул қилиш, рўйхатга олиш, кўриб чиқиш ва ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида”ги 180-сонли буйруғи билан белгиланган. Мазкур буйруққа асосан, жиноят ва ҳодисалар ҳақидаги мурожаатлар жисмоний ва юридик шахс ёки уларнинг вакилларини шахсан қабул қилиш орқали, фельдъегерлик хизмати ёки бошқа алоқа техника воситалари орқали, Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ҳамда ИИВ нинг интернет тармоғидаги расмий веб-сайти орқали, ички ишлар органининг фуқароларни қабул қилиш хонасида, жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари учун қулай жойларга ўрнатилган почта қутиси орқали масъул ходимлар томонидан кеча-кундуз қабул қилиниши тўғрисида норма мустаҳкамланган. Шунингдек, “Ўзбекистон Республикасининг ЖПК га ўзгартиришлар киритиш тўғрисида” ги 2017 йил 6 сентябрда қабул қилинган “Суриштирув институти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” қонуни асосида жиноят процессида терговга қадар текширув текширув босқичига киритилиб, тушунтиришлар, тадқиқотлар учун намуналар олиш, ҳужжатлар ва объектларни талаб қилиш, уларни ЖПК да белгиланган тартибда олиб қўйиш, суд экспертизасини тайинлаш, уни ишлаб чиқаришда иштирок этиш ва эксперт хулосасини олиш ҳуқуқига эга бўлган шахсла